Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at|http://books.qooqle.com/|

Zlkc7 LUJ I c^^^l

PATROLOGI^

CURSUS COMPLETUS,

SEUBIBLIOTHEGA UNIVERSAUS, INTEGRa, UNIFORMIS, GOMMODA. OECONOMICA,

OHNIIM SS. Pmil, DOGTORIM SCRIPTORIMQIJE ECCLESlASTlCORlf ,

SIVB LATIIIORUU, SIVB 6RAC0RUM,

QUl AB MYO APOSTOLICO AD TBMPORA CONCIUI TRIDEHTISI {ANNO 1545) PRO lATINlS , JSr CONClLll FLORBNTINl {ANN. 1439) FRO GRjEClS FLORUERUNT :

RECUSIO CHRONOLOGICA

OMNIUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICjE TRADlTiONIS PER QUINDECIM PRIMA

ECCLESIiE SiECULA ET AMPLIUS,

JOITA IDIT10NB8 ACCURATISSIMiS, IIITER 8B CUMQUB NONNULLIS C0DICIBU8 MANU8CiiirTI6 C0LLATA8, PERQUAM Dll.ICrN-

TBRCASTI6ATA; DISSERTATI0NIBU8» COMMENTARIIS VARIISQUBLECTIONIDUSCONTINENTBR ILLU8TRATA ; OMNIHUS

OPBRlBUS P08T AMPLI8SIMA8 BDITI0NE8 QUiB TRIBUS N0VIS8IMI8 BJECULIS DBBBNTUR ABS0LUTA8 DETECT18,

ADCTA ; INDICIBUS PARTICULARIBU8 ANALYTICI8, S1N6UL08 SIVB TOMOS, 8IVE AUCT0RE8 ALlCUJUS MOMKNTI

80BSBQUENTIBU8, DONATA ; CAPITULIS INTRA IP8UM TRITUM RITB DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGU-

LARUM PA6INARUM MAR6INBM 8UPBRI0REM DISTINGUENTIDUS SUBJECTAMQUE MATERIaM 8I6NIFICAN-

^t TIB08, ADORNATA; OPERIBUS CUM DUBIIS, TUM APOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN

ORDINB AD TRADITIONEM BCCLBSIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

PUCENTI8BT AMPLIUS LOCUPLBTATA INDICIBUS AUCTORUM SICUT ET OPBRUM, ALPHABETtCtS, CHRONOLOGICIS, STA1I-

8TICI8, STNTHBTICIS, ANALTTICIS, ANALOCICIS, IN QUODQUB RELIGIONIS PUNCTUM DOGMATICUM, MORALE, LlTrR-

GICUM, CANONICUM, DISCIPLINARE, H18T0RICUM, ET CUNCTA ALIA SINE ULLA EXCEPTIONK; SED PRiCSKRTtN

DUOBDS INDICIBUS IMMBNSIS BT GENBRALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID

MON 80LUM TALIS TALISVE PATER, VERUM ETlAM UNUSQUISQUB PATRUM, NE UNO QUIDEM OMISSO,

INQUODLIBET THEMA 8CRIPSBR1T, UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO SCRIPTURifi

SACRiE , BX QUO LECTORI COMPBRIRB SIT OBVIUM QUINAM PATRE8 BT IN QUIBUS

OPBRDM 8U0RUM LOCIS 8INGUL0S SIN6UL0RUM LIBRORUM SCRlPTURiB VERSUS, A

FRIMO 6ENESB0S USQUB AD NOVISSIMUM APOCALYPSIS, COMMENTATI SINT.

BOITIO ACCURATISSlMA.CiBTERlSQUE OMNIBUS FACtLB ANTEFONENDa, 81 PERPENDANTUR CIIARaCTERUM NITIDIIAS»

CMART^ QUALITAS, INTB6RITAS TEITUS, PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS

TUM MUMBRUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAH COMMODA SIBIQUE IN TOTO PATROLOGIJS DECURSU C0N8TANTER

8IMILI8, PRETII BXIGUITAS, PRiBSBRTlMQUE ISTA COLLECTIO UNA, MBTIIODICA BT CUR0N0L061CA ,

8BXCBNT0RUM FRA6MBNT0RUM OPUSCULORUMQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,

PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, BX OPBRIBUS BT MSS. AD 0MNE8

MTkJWBf L0C08, LIN60A8 F0RMA8QUB FBRTINENTIBUS , COADUNATORUM.

SERIES LATINA PRIOR.

IN QUA rRODEUNT PATRES. DOCTORES SCRIPTORRSQUE ECCLESIAS LATINA

A TERTULLIANO AD INNOCENTIUH Ul.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,

Blbllotliee«e clerl uBlTeime,

SIVB CURSUUH COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIiE ECCLESIASTICJS RAMOS EDITORE.

rATROLOOIA, AD INSTAR IPSIUS ECCLESIJS, IN DUAS PARTES DIVIDITUR, ALIA NBMPB LATINA, ALIA CRi£CO-LATINA. LATINA, JAM PBNITUS EXARATA, QUOAD PRIMAM SERIEM VIGINTI-QUINQUB ET DUCENTIS VOLUMINIDUS MOLE SUa 8TAT, MOXVB POST PERACTOS INDICES STABIT, AC QUINQUE-VIGINTI-CENTUM ET MILLB FRANCIS VENIT. CRiECA DOPLICI EDITIONB TYPIS' MANDATA EST. PRIOR GRiECUM TEXTUM UNA CUM VBRSIONB LATINA LATERALIS AMPLE- GTITUR, ET AD NOVEM ET CENTUM VOLUMINA PERVENIT, SED SINE INDlCIDUS ; POSTERIOR AUTKM HANC VERSIONEli TARTUM BXHIBET, IDBOQUE INTRA QUINQUE ET QUINQUAGINTA VOLUMINA RETINETUR. UTRAQUE VIGESIMA QUARTA DIE DECEMDRIS 4860 OMNINO APPARUERAT. UNUMQUODQUB VOLUMEN GUiBCO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUB MERE LATINOM QOINQUB FRANCIS 80LUMM0D0 EMITUR : UTROBIQUE VERO, UT PRETll HUJUS BENEFICIO FRUATUR EM- PTOR, COLLECTIONEM INTBGRAM, 81VB GRJECAM SIVB LATINAM, 526 VOLUMINIBUS PBO AMPLIORl EDITIONE ET 272 FRO MINORl AB6Q0B INDICIBUS CONSTANTEM, COMPARET NECESSB ERIT; SBCUS ENIM CUJUSQUE VOLUMINIS AMPLI- TUDINCM NECNON ET DIFPICULTATES VARIA PRETIA iBQUABUNT. ATTAMEN, 8l QUIS EMAT INTEGRB ET SEORSIM COLLBCTIONBM GRiCCO-LATINAM, VEL EAMDEM BX GRiECO LATINB VERSAM, TUM QUODQUE VOLUMEN PRO NOVEM VEL FRO SEX FRANCI8 OBTINEBIT. ISTiE CONMTiOnES SBRI^BUS PATROLOGIiE NONDON EXCUSIS APPLICANTUR.

.. ♦

» j • #

PATROLOGIM LAimH lOMUStSJOW- ' ' yB^tEftXmLlS BED« . .. .

^ — ^ --• -.. -■,^

EXCDDEBATDR ET VENIT APtlD J.-P. MIGNE EDITOREM,

IN ¥1A DICTA D^AUttOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETIiE PARiSIORUM VULGO D^RNFER

NOMINATAM, SE13 PETIT-MONTROVGE, NUNC VERO INTRA MUENIA PARISINA.

1862

AVIS IMPOBTANT.

D'aprts une deslois providentielles qui r^glssenl le monde» 'oremenl les cravres au-dessus de rordmaire sefont sans conlradictions plus oa moins roriesel u^mbreuses. Les Atelien Cathotique$ ne poavaienl ga^re ^cliapper i ce cachetdiviri de ieur ulilit^. Tanldt on a m6 leur exislcnce ou leur importance; lantdt un a dit qu'il8 ^laient remies ou ^uMls allaient l*6lre. Cependaut lls poursuivent ieur carri^re depuis 2i ans, et les productions qui eu sortent doviennent de plus en plns graves et soign^es : aussi parait-il certain qu*^ moins d*6v4uemenls qu'aucune prodence humaine ne saurait pr6voirni empdcher, ces Aleliers ne se fermeront que quand la Bibliothkque du Clerqi sera termin^e en ses 2,000 volumes in-t°. Le pass6 paralt un siir gar ni de Tavenir, pour ce qu*il y a k esp<^rerou k craindre. Gependant, purmi les ralomnies auxqueiles ils se soot trouv^ en butte, il en est aeux qui ont ^t^ conti- nuellemeut rSp6l6es, parce quV^anl pluscapitales, leur efTet entraindit plus de cons^quences. De petits ei ignares concurreots se sont donc acharnds, par leur correspondance ou leurs voyageurs, 2i r^p^ter partoot que nos Editioos ^laient mal corrlgees eimal imprim^es. Ne pouvant attaquer le fond des Ouvrages, qui, pour )a plupart, ne soot que les chefs-d^oeuvre du Cathoiicisme reconiius pour tels dans tous les temps et dans tous les pays, il fallaitbien se rejeler sur la forme dans ce qu'elle a dc plus serieux , la correctton et Timpression ; en effel , les cheb-doeuvre rodme n*auraient qu'une demi-valeur, si le texte eo etait ioexact ou illisible.

II est tr^s-vrai que, daos le principe, un succ^s inoui dans les fastes de la Typographie aytnl fOrc^ TEditeur de recourir aux m^caniques, afin oe marcher plus rapidement etde donner les ouvrages k moindre prix, quatre volumes do double Cour$ d'Ecriture sainte el de Tfidologie furent tir^s avec la correcliou insuffisanle donn^e dans les impri- meries k presqoe tout ce qui s'6dile; il est vrai aussi qu'un ceriain nombre d*aulres voluroes, appartenant a diverses ]'ubIicalions, rbrent imprlm^s ou trop noir ou trop blanc. Mais , depuis ces temps ^loign^s, ies m4caoiques ont c6d6 le travaii aux presses k bras, et Timpression qui en sort, sans ^tre du luxe, attendu que le luxe jurerait dans des ouvrages d*une telle naiure, est parfailemeut convenable sous lous les rapports. Quant k la correction, il est de fait qu^elle u'a jamais 4te port^e si loin dans aucune ^dition ancienne ou contemporaine. Etcommeot en serait-ll autrement, apr^s toutes les peines et toutes les d^penses que nous subissous pour arriver k purger nos ^preaves de loutes fautesT L'habitude, en typographie, m^me dans les meilleures maisons, estde ne corriffer que deux ^preuves et d'en cooferer uue troisieme avec la secoode, sans avoir pr^parS en rien le manuscrit de I^uleur.

Daos Iesi4fe/ters Catholiques la difTi^rence est presque incommensurable. Anmoyen de correcteurs blanchis sous le harnais et dont le coup d*(ril typographique est sans piti^ pour les fautes, on commence par preparer la copie d*un bout k Tautre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premifere ^preuve avec la copie ainsi pr^par^e. On lit en seconde de la m^me mani^re, mais en collationnant avec la premi^re. On fait la m^me chose en tierce, en colla- lionnanl avec la seconde. On agit de m^me eu quarte, eo collaiionnant avec la tierce. On renouvelle la m6me op4- ration en quiute, eu collatioDiiant avec la quarte. Ces coHationneroents ont pour bat de voir si aucune des fautes signal^es au bureau par MM. les correcleurs, sur la marge des ^preuves, n a ^chappS k MM. les corngearssur le roarbre etle m^tal. Apr^s ccs cinq ieciures enti^rss contrdl^es l'une par Tautre, el en dehors de la prt^paration ci-dessus mentionn^e.vient une r^visiou, ei souvenlil en vient deux ou trois; puis Ton cliche. Le dichage op4r6, par cons^quent la purel^ du texte se trouvant immobilis^e, on fait, avec la copie. une nouvelle lecture d'un bout de 1*^ preove k Tautre, on se livre k une nouvelle revi&ion , et le tirage n'arrive qu*apr^s ces innombrables pr^cautions.

Aossi y a t il k Montrouge des correcteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans viogt-cioq imprimeries de Paris r^uoies 1 Aossi encore, la correction y coAte-t-elle autant que la composiiioo, taodis qu*ai.leurt elle oe coAte que le dixieme 1 Aus«i enOn, bien que l*assertion puisse paraltre t^m^raire, rexactitude obienue par tant de frais et de soins, fait-elle que la plupart des Editions des Atetiers CaUtoliques laissent bien loio derri^re ellet celles m6me des c6l&bres B^n^dictins Mabillon et Motitfaucon et des c61^bres J^suites Petau et Sirmond. Qoe l'on compare» en effet, n*importe quelles feuilles de leurs ^ditions avec celles des ndtret qui leur correspoodeot, eo grec comme eo latio, oo se coovaiocra que rinvraisemblable est ane r^alitS.

Il'ailleurs, ces savants ^minentSf plus pr^occup^s du sens des textes que de 1a partie typographique et n'£taot poiot correcteors de professioo, li^aieot, non ce que portaient les ^preuves» mais ce qui devait s*y trouver, leur liaute intelligeiice suppl^antaox fauies de l'edition. De plos les BenSdictins, comme les JdsMites, op^raient presque tOQjours sur des manuscrits, caose perpStoelle de la routtiplicit^ des fautes, pendant que les Atelters Catholiqties, dool lepriipre est turtout de ressusciter la Tradiliou, n*operent le plus souvent que sur des imprim^s.

Le H. P. Dc Buch, Jesuite Bollandiste de Bruxelles, nous ^crivait. il y a quelqne lcmps, u*avoir pu trouver en dix-butt mois d*6tade, utie uutefaute daus notre Patrologie latine. M. Denzinger, professeur de Th^logie a rUoi- versit^ de Wurxbourg, et M. Betssmano, Yicaire G^o^ral de la m^me ville. oous mandaient, k la date du t9Juillet, n*avoir pu ^galemeot sorprendre une $eule faute, soit dans le latin soit dans le grec de notre double Palrotogie. EnQn, le savant P. Pitra, Ben^dictin de Solesme, et M. Bonetty, directeur des Aniiale$ de philosophie chritienne, mis au d^li de nous convaiocre d*uDe seule erreur typographique, oat ^t^ forcds d^avouer que nous n'avions pas trop pr^sum^ de nolre parfaite correciion. Datis le Clerge. se trouvent de bons latinistes et de bons heildoistes. et, ce qoi e<t plus rare. deshommes tr^s-posilifs et tr^s-pratiques, eh bien 1 nous leur prometlons une prime de 25 centimes par chaque faute qu'ils d^couvriront dans n*importe lequel de nos volumes, surtout dnns les grecs.

Malgre ce qui pr^c^de, TEditeur des Cours complets, sentant de plus en plus rimportance et ro^me la o^cessit^

est corrig^ mot poar mot d'ua oout k rautre. Quarante hommes y sonl ou y seront occupes pendant 10 ans, et uoe ftomme qui oe saarait dtremoiudre d*no demi million de francs est consacr6e k cet important conlrdle. De cette mani^re, les Publications des Aieiier$ Cathotique$, qui ddj^ se distin^uaieot entre toutes par la sup6riorit6 de leur rorreclioR, n*aurontde rivales, >oas ce rapport, dans aucun temps ni dans aucun pays; car quel est r^diteui qui pourrait et voodrait se livrer APRIiS COUP k des travaux si gigantesques et d*un prix si exorbilant? II faut certes 6ire bien p4n6lre d*une vocation divine k cet eflfet, ptiur ne reculer ni devant la peine ni devant la d^pense, surtout lortque PEurope savante proclaroe que jamais volumes u'ont ^t^ ^dit^s avec tant d*exactitude que ceux de la Bibliothdque univei$eU€ du Clergi, Le pr^ent volome est du uombre de ceux r^vis^s, et tous ceux qui le seront h Tavenir porteront cette note. Eu consequence, pour juger les productions des Atelier$ Calholique$ sous le rapport

par des Cirecs, le I^tin et le Franta^sfiir j&S))reiDief.<i>cOrX^(!^oi»P8*de 1a c^pitale en ces langues. Nous avoas la consolation de pc£V^»fifflr e^*ivvs par les r^flexious suivantes : EnGn, noire exemple a 6ni pa^

" " - . ^ j^g ^^ ^ Fi^J^nce, par les Canon$ grec$ de Bome

' ' " 3ft idunich, le recueil des diclarations deh

Jusq^a*ici, on n*avait su r^impriroer qoe des faisaieot peur, et oo D*osalt y toucher, par

craiote de se noyer dans ces*^mes sans fond et sans rives; mais on a fini par se risquer h nous imiter. Bien plos, sous noire iinpulsion, d*autres Edileurs se pr^parent au BuUaire universel, aux Dici$ion$ de toutes les Congr^ation.^, k une Biograpfue et k une Ui$toire g^ndrale, etc, etc. Malheureuscment, la plupart des ^ditinns dt^jh faites ou qul se font, sont sans aatorit^, parce qu*elles sont sans exactitude; la correction semble en avoir M faite par des aveug1e<i, toit qu*on n'en ait pas senti la gravit^, soit qu*on ait recaI6 devaot les frais; roais patiencel une reproductlon conecte surgira bieni6t, ne fAt-ce qxfk la lumiere des ^colesqui se sonl faitesou qui se feront eucore.

SMCVI.VM rni. annvs 730.

VENERABILIS BEDJE,

ANGLO-SAXONIS PRESBYTERI,

OPERA OMNIA,

EX TRIBUS PHiGGlPUlS EDITIONIBUS LNTER S£ COLLATIS,

NEIIPB

COLONIENSI, DUABUSQUB IN ANGUA, STUDIO DOCTISSIMORUM VIRORUM

SMITH KT GILES,

NON SINE INGENTI LtTTERATORUH PLAUSU IN LUCEM VULGATIS,

NO\^SSIIfB AD PRJSLUV RBTOCATA, MEUORI ORDINE DIGESTA, TARIIS MONUHENTIS AUCTA, ET» OtlOD MAXIMUM BST, INMUMBEIS9 QUIBU8 SCATBBANT, MBNDIS DIL1GBIITER EXPDRGATA ;

ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE»

BiMMbecae Cleri aalTeM»,

sm

CURSUUM COMPLBTORUM Uf SINOULOS SCIBNTIiB BCCLESUSTICJB RANOS BDITORB.

TOMUS QUARTUS.

* '. • » 9 %

• »

* » j »

• 9

TBNEiJf^T.6 TO|.U>|INA &2 FRANaS GALLICIS.

• » # »; ; i

• •"

•- •

* ^ •^*

• "■•- ;.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITORRM,

IN VI\ DICTA D^AMBOISE. OLIM PROPE PORTAM LUTETIifi PAftlSIORUM VULGO D^ENFER NOMINHTAM, SEU PETIT-MONTROVGE, NUNG VERO INTRA MQENIA PARISINA.

1862

SMCVLVM rUL ANNVS 190.

ELENCHUS

OFBaUM QUiB m HOO TOMO XGin OOWTUIBIITUa

VENERABIUS BEDA.

OPERA EXE&ETICA GENUINA. {Contmuatio.)

Expositio super Epistolas Catholicas. — Prologus.

— in Epistolam D. Jacobi.

— in Epistolam I S. Petri.

— in Epistolam II ejusdem.

— in Epistolam I S. Joannis.

— in Epistolam II ejusdem.

— in Epistolam III. ^— in Epistolam Juda.

Explanatio Apocalypsis.

Sbctio SBCUHDA. — DUBIA ET SPURIA.

De sex Dierum creatione liber Sententiarum ex Patribos eollectarum. Quostiones in Genesim.

— in Exodum.

— in Loviticum.

— in Numeros.

«- in Deuteronomium»

— in Libnim Jesu Nare.

— in Librum Judicum.

— in librum Ruth.

— in IV Libros Regum. Vari» Quostiones.

De Psalmonim libro Exegesis.

Catalogus DiapsaUnatum.

Psalterii arlis cantilena, yel specienim singularumi yel nominum inter

pretatio. loterpretatio Nominum Hebroorum.

Sermo in Psalmi lu, t. 3, yerba : Dominut de obIo prospexit^ etc. Expositio yerborum Genesis (xix, 14) : Surgite^ egrediminip etc.

Index Rerum.

col. 9

9

41

67

85

119

121

123

129

207 233 363

387

395 409 417 423 429 429 455 477 1097

1099 1101 1103 1129

1129

. • • ••• »•• • • t

: •:•.:•••.

• •

::•

• •

• •

. ..•••<

• • •

••• ••• •

•"•

•-•

•'• •

• • • ••• •

• • •.•

• ••

• • ••

• • • .

• • '

• ;<

• •»

• • ■

• • •

• • •

• ••

• •

• •

• •

•.:

Ptrbiia. — Es Typit J.-P. iar.NB.

SUPER EPISTOLAS GATHOLICAS

EXPOSITIO.

PROLOGUS SUPER SEPTEM EPISTOLAS CANONICAS.

(Cave,Ui9t.liU.ad 80.700.)

iacobus, Pelras, Joannes, Judas, aeptem Episto- A Ut ediderunt, quas ecclesiasiica consuetudo Caiho- lieas, hoc est universalea , cognominat. In quibus ideo prima Epistola Jacobi ponitur , quia Ipse Jero- solymorum regendam suscepit Ecclesiam. In Cata- logo enini apostolorum priores solent nominari Pe- trus et Joannes. Verum fons et origo ef angelicaB pnedicationis incipiens [Deeit ab Hierosolym:i] per orbem dilTu.-a est universum. Cujus cathedrae digiii- taiem etiam Paulus apostolus in eo nominando vene- raos aii, Jacobus, Cepbas et Joannef^, qui videban- tur colomme Ecclesiae ; vel certe quia ipse duodecim tribnbns Israelis, quas prims crediderunt, suam Epi- slolani misit, merito prima poni debuit ; nieriio Pe« iri secuiida , quia ipse elcctis advenis, qui Grxce dicuntur proselyti, lioc est, eis scripsil qui de Gen- B lilitate ad Judaismum, de Jndaismo ad electionis CTangelicae gratiam convcrsi suiit. Merilo Joannis Epistolae icriio loco sunt positae , quia his scripsit Ipso qui degentibus credideriint, cum nec iiatura nec professione eisiiii^sent. Denique multi scriptorum e€c!esiasticorum , in quibus est sanctus Athanasius Alexandrmae praesul Ecclesi^, primam ejus Episto-

lam scriplam ad Partbos esse testantur. Morito Jud;e posiia est ultima, quia quainvis et ipse magnus est, tribus tanieii prxcedentibus apostuiis minor esl; vel quia prima [Supple Jacobi) scripta est Epistola, deinde Petri, post eas, Joannis ; ideo nuiic usque or- dinem quo scriptae sunt retinent. Constai eniin quia beatus Jacobus tricesimo post passionem Domini anno suum consummavit martyrium. Petrus lrice« sinio octavo, hoc e&t ulttmo aniio Neronis, passus est , et ipse in secunda sua scripsit Epi^ola : Certui $um quia velox «/ depoiitum tabeTnaeuli met, $ecun^ dum quod et Dominus noster Jesu$ Chri$tu$ $ignifiea' tit mihi per revelationem. Unde paiel quia iiumineiite passione hanc scripsit Epistolam, cum multo anie Jacobus migravit ad Chrisium. Neque vero conveuie- bat ejus Epistolas ab invicem separari, quas iisdeni scripsit Ecclesiis. Porro Joannes mulio posi tetupore suas Epistolas simul et Evangelium scrfpsit, qui poki occisionem dominicam reversus de exsilio turbatam se aiisente per hxreiieos reperit Ecclesiam, quos in suis Epistolis percutiens saepe cogoominat Anti* christos.

SUPER DIVI JACOBI EPISTOLAM.

CAPUT PiUMUM. verum etiam illis qui, perccpta flde Christi, nec-

dum operibus perrecii esse curahant, sicut sequenliu

Jacobu$ Dei ei Domini Je$u Christi ifroiu, duude* Episiolae lestaulur, nec non et eis qui etiam (id(;i

cim tribubut quee sunt in diepersione , salutem. Diiit exsorles durabanl, quin et ipsam in credentlbus

de hoc Jacobo apostolus Panlus : Jar.obu$^ et Cephat, C quantum valuere persequi ac perturbare studebanl.

et Joanne$9 ^i videbantur eolumnai esse, dextra$ de- derunt mihi et Barnobm $oeietati9, ut no$ in gentibu$t ilii autem in cireumci$ione pr«dicarent (Galat. ii). Quia ergo in circiimcisione ordinatns erai Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione eraiit, sicut prae- seules colloqiiendo docere, stc et absenies per Epi- stolatn consolariy Instruere, increpare , corrigere. Dnodtcim^ inquit, tribubue quas $unt in di$per$\one^ talutem, Legimus occiso a Juflaiis beaio Stephano, quia facla est in illa die persecutio mngna in Ec- clesia qnae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunl per rfgiones Judaeae ei Samariae, praeter apostolos. liis ergo dispersis qui persecutionem passi sunl propter justitiain mittit Epistokim. Nec solum his, Patbol. XCIU,

Qui lamen omnes in dispersione fuerunt variis casl- bus patria profugi, et innumcris caedibus mortibus- que atque aeruinuis, ubicunque erant ab hostibus pressi, 8>cul Historia ecclesiastica sufflcienter expo- nit. Sed et in Actibus apostolorum legimus eos tem- pore dominicae passionis longe lateque jani fuisse dispersos, dicente Luca : Erant autem in Jerutalem habitantet Judeeit viri religioeit es omni natione quae $ub coelo e$t {Act. ii). Quanim etiam nationum plu- rimae nominatim exprimunlur, cum subinfertur: Parthi^ et Bledi^ ei Klamita^ et qui habitant Meeopota* nuam, etc. (Ilnd.), liaque justos hortaiur ne in teo- tationibus a flde deflciant, peccantes castigat et ad* monet ut a peccatis se conducani, et viriutibus

1

t&'

H HLO/E VENERABILIS OPP. PARS II.

proliciant, iic iHfrucittOsi, sive ciiam dainnabiles, A ab iis qui OJei eacrainenta percepissenl rt tldaniur. Incrednlos admonet, ut poeniteiitiam de nece Salva- loris cxteri^que quibus impllcabaniur sceleribus gerant, antequam eos ultio coelesiis vel invisibiliter, vel etiam visibiliter percellat.

Omm gaudium exi$timatej fratres mei, cum in ten^ tationes variat incideritis, A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat ad eos quos in- terfectos videbat esse corrigcndos, atqu« ad perfe- clionis culmen erigendus. Et notandum quod non ait simpliciler Gaudete , vel Gaudium exittimate, sed Omfte (inquit) gaudium exiitimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignos arbitramini, 8i vos propter (idem Christi tentatiooes sustinere contiiigat. Hcec est gratia, si propter conscienliam Dei g sustinet quis patiens injuste, ut Pelrus ait (/ Petr, ii). El coapostolus ejus Paulus : Non sunt condignm pas- siones hujus temporis ad superventuram gforiamf quce revelabitur in nobis. Et ApostoU omnes ibant gaudentes k eonspectu eoneitii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu eontumeliam pati» Non ergo contristari debemus si tentaii, sed si a teutationibus superati laerimus.

Scientes quod probatio fidei vestras palientiam ope- ratur, Patientia autem opus perfeetum habeat, ut sitis ferfecti et integri, in nullo deficientes. Ideo (inquit) adversis tentamini, ut viriutcm patientiae discatis, et per hanc ostendere possitis ac probare quod flr- mam fldem futuras retributionis io corde gestetis. Neque huic loco coutrarium debel putari, sed poiius C consonum intelligi, quod Paulus apostolus ait: Sdentts quod tribulatio patientiam operatur, patientia uutem probationem {Rom, v). Patientia enim proba- tionem opcratur, quia cujus patientia vinci non po* test, ille perfectus esse probatur. Quod bic quoque subsequenter edocetur, cum dicitur : Patientia autem cpui perfectum habet. Et rursum : Probatio /idei ve- Urm patientiam operatur. Quia illa ratlo facit fideles per patientiam exerceri, ut per hanc fides eorum quam sit perfccta probetur.

Si quis autem vestrum indiget sapientiaf postutet a Deo^ qui dat omnibus afltuenter^ et non improperat, et dabitur ct. Omnis quidem sapieutia salularis a Domino postulanda est, quia sicut vir sapiens ait : Omnis sapientia a Domino Deo est^ et eum iUo fuii semper {EccU. i). Neque aliquis per liberum arbi- trium sine adjutorio gratis divinae, quamvis Pela- giani multum contendant, intelligere ac sapere valet. Sed hic speclaliter de illa sapientia dici vi- detur, qua oos in tentationibus uti necesse est. Si quls (inquit) vestrum non potest intelligere utili- tatem leniationum quae fidelibus probandi causa eve- niunt, postulet a Deo tribui sibi sensum, quo digno- scere valeat quanta pieute Pjiter castigat filios, quos aeterna haeredilate dignos efOcere curat. Et consolte ait : Qui dat omnibus affuenter , ne quis, videlicet , suae conscius fragilitaiis , accipere se peientem posse diffideret, sed potius quisque reco-

SECT. I. — EXEGETICA GENIMNA. H

lerct quia dcsidcrium pauperum exaudiv.t Dominus. Et sicut idem alibi dicit : Benediint omnes timentes se DominuSt pusiUos cum majoribus {PsaL cxui). Verum quia mulii multa petunt a Domino, qui ta- men accipere iion mereniur, addit qual ter pctere debeant si impetrare desideranu

Postulet autem in fide nihil hmsitans. Id est, talem se exhibcat bene vivendo, utdignus sit exaudiri dum postulat. Qui enim memioit se Domini non obtem - perasse prxcepiis, merito desperat Domiuum suis inicndere precibus. Scriptum est enim : Qui obturat aurem suam ne audiat legem^ oratio ejus erit fxucra* bilis {Prov, xxvin).

Qui enim ha!silat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et drcumferiur. Qui mordente se con- scieniia peccati haesitat de perceptione praemiorum ccelestium, facile ad impulsum lentationum statum fidei deserit, qua io iranquillitate Dco servire vide- batur, et ad libilum hostis invisibilis, quasi ad fla- tum venii, pcr diversos viiiorum rapiatur errores.

Vir duplici animo incenstans est in omnibus viit suis, In omnibus viis, in adversis et prosperfs dicit. Vir autem duplex esl animo, qui et ad precaudum Dominum genuflecttt, et voces prccatorias ctuiitit, et tamen accusante se intus conscieutia impetrare posse diffidit. Vir est duplex auimo, qui et hic vuit gaudere cum sxculo , et illic regnare cum Deo. liem vir duplex est animo , qui iu bouis quae facit non reiributionem interius, sed favorein exterius qu;crit. Unde bene per quemdam sapieniem dicitur: Vee peccatori tcrram ingredienti duabus viis {EccU. ii). Dtiabus quippe viis peccator terram ingreditur, quando et Dei est quod opere exhibet, et mundi quod per cogitationem quaeril. Omnes autem isti inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillime et adversis sxculi deterrentur, et prosperis irreiiun- tur, ut a veritatis via divertaut.

Glorietur autem frater humilis in exaltatione sul. IdPO, inquii, omne gaudinm vos existimare oportet cum in tentailones varias incideriiis, quia omnis qui adversa humiliter pro Domino sufl^erl, sublimia ab illo regni pr;emia percipiet.

Dives autem in humUitate sua. Subauditur a sup ^- riore versu gtorietur. Quod per irrisionein , quae Graece ironia vocaiur, dictum esse constai. Ita, in- quit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes despicit, aut eliam opprimit , finiendam esse roemi- neht, ut bumililatus in aeternum pereat euro pur- purato illo divite qui Lazarum despexit egentero.

Quoniam sicut fies fern transibit. Flos feni et odo- ratum delectat, el visum, sed velocissime gratiaiu suas venustatis et suaviiatis auittii. Ideoque buic rectissime praesens impiorum felicitaa assimilatur, qu£ diuturna esse nullateuus valet.

Exortus est enim sol cum ardore^ et arefecH fenum^ et fles ejus decidit. Ardorem soiis sententiam dicit districti judicis, qua reproborum decor tenipora- lis in fine consuuiiiur. Florent autem et elecii, non autem ut fenum. Justus enim ut patma floreb.t

^■4

«3

EXrOS. SUP. EPISTOLAS CATIIOL. — D. JACOBI EPISTOLA.

1i

(P*. ici). Floreot injusti temporaliler, qui taiiquam A errorem, qui sicut bonas cogitationes a Deo nobis

feuum Teloclter arescent , et quemadmodum olera berbarum cito radent. Florent jusii tanquam arbo- m, quia flos eonim» id est spes certissima eorum, fnictnin ex&peclat perennem. Rallix quoque, id est, cbariias, eorum Gxa et immobilis permanet. Hinc etenim vir sapiens ail : Ego quoii vUi$ fructificavi iMoviialem odoris {Eccli. xxiv). Denique Nabolh vir justus niori maluit, quam vio^am palrum suorum in hortum olerum transferre. Vincam quippe patrum io borium olerum transmutare est, foriia virtutum opera, qus ex patrum doctrina percepimus, fragili vitiorum delectamento immutare. Ju^ti autem aoimam ponere, quaro terrestria pro coelesiibns booa eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur

coiisiat inspirari, ita eiiam Aialas ipso instigante putani nostra in mente generari. Nemo ergo, cum tetitatur, dicat quoniam a Deo teniatur, illa videli- cet tentatione qua dives incedens m ilineribus $uis Marcesdt. Id est, nemo, cum rapinam, furtum, fal- sum tesiimoniuni, bomicidium, stuprum, vel cibtera hujusmodi commiserit, dical quoniam Deo cogeiite necesse babuerit bxc patrare, iJcoque iiullatenus borum effectum decliiiare potuerit.

Deus enim inlentator malorum esl, Subauditur rait- tamentorum. Ipse enim neminem teniat. Ea videlicet tentatioue quse decipit niiscricordes ut pecccnt. Du- plex est enim genus tentationis. Unum qnod decipit, aliud qiiod probat. Secuiidum boc quod decipit, Deus

quia erunt lanquam Ugnum quod plantatum eil secus ^ neminem lenlavit. Secundum hoc quod probat, Deus

deeursut aquarnm^ quod fructum suum dabit in lem' pore suo {Psal. i), et cxtera. At qnid injusii? Et de- cor^ inquil, vultus ejus deperit. Ita el dives in iiineri- ^us suis marcescet. Non oninein divitein dicit, sed eum qiil confidit in incerto divitiarum. Qui enim fratrl bumili divitem e conirario opposuit, ostendil le de illo divite loqui, qui huiuilis non est. Nam et Abraham cum esset divea in mundo, pauperem ta- meu posi mortem suo susccpit in sinu, divitem reli* quit in posnis. Sed non ideo diviteiu reliquii quia divea erat, quod et ipse fuerat, sed quia mibericors el homilis, quod ipstt fuerat, esse despexerat. Et e contra mendicum Laxarum recepii, non quia rebus pauper erat, quod ipse fucrat, sed quia humilis et in- nocens, quod ipse fuerai, esse curabat. Talis ergo dives, hoe esl soperbus et iinpiust terrena gaudia coelestibus anteponens, in itiMribus suis marcescet^ boc est in aciibus suis peribit iniquis, quia iler Do- mini rectum ingredi neglexii. Sed cum ille ut feuum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, iJ esi, severi- laiein judicis integre sufl^ert, et iusuper bonorum operuni frut tus pro quibus in perpetuum remunere- tur, aflert. Unde recte subjungitur :

Beaius vir qui suffert tentationem, quoniam cum ffTobatus fueritf accipiet coronam vitas, quam repromi- $it Deus diligentibus se. Iluic simile est illud in Apo- cayp^ : Esto fidetis usque ad mortem ^ et dabo tibi

teniavit Abraham» De quo et propheta postulat : Proba me^ Domine^ el tenla me {Psal, xxv).

Unusquisque tero tentatur a concupiscentia sua abs- iractus et illectus, etc. Abstractui a recto itinerc, et illectus in malum. De boc versu Ilieronymus' contra Jovinianum : c Sicut in bonis (iiiquit) operi- bus perfector est Deiis , non enim volentisi nequn currentis, sed Dei misereniis et adjuvantis est, ut pervenire ad calcem valeamus, sic iii malis atque peccatis seinina nostra sunt incen.iva, perfectio aii- tem diaboli. Cuin viderit oos super fuudameotum Cbristi xdificasse fenum, ligna et stipulam, suppo- nit incendium. iEdificemus aurum, argentnm, lapi-*

C:

des pretiosos, et tentare non audebit, quanquam et

in boc non sii certa et secura poasessio : seJet quippe leo io insidiis in occultis, ut interliciat in« nocentem*. Et vasa figuli probat fornax, bomines autcm juslos tenlalio tribulationis. >

Deinde coneupiscenlia cum conceperitf paril pecca- tum, Peccatum vero^ cum consumnwtum fuerii^ generai mortem, Tribus modis tentatio agitur, suggestlonOt delectatione, consensu. Suggeilione hostis, delecia- tione autem, vel etiam coosensu nostrae fragilitatis. Quod si, hoste suggerenie, delectari aot conaentire peccato nolumus, tentatio ipsa nobis ad victoriaro provenity qua coronam vitx mereamur accipere. Si vero et bostis suggestione paulatim a recta loten* tione abstrabimur, et vitio iucipimus illici, dele-

eoronam »f7<r, quam repromisit, inquif, Deus diligen' «^ ctando quidem oflendimus , sed oecdum lapsum

tibus u (Apoc. u). Aperte adinoneiis quia tanto ain- plius gaudere in tentationibus oportet, quanio ccr- lios clarct Deum bis quos diligit majiis sxpe teula- lionum pondns imponere, ut scilicet per tentationum exercitium probeotur io fideperfecti; cmn autem probati sint veraciter esse fideleSi hoc est perfecti et iotegri, in nullo deficienies, jure accipiant pro- loissam vit» sternae coronam.

Nemo, cum tentaturj dicat qucniam a Deo lentatur, Hacieous de tentationibus quas peruiittente Do- mino exterius probandi gratia perpetimur, disputa- Tit ; nuoc iocipit agere de illis quas interius, insti- gaiite diabolo, vel etiam nulura; nostrae fragiliiate tuadentOy tolerarous. Ubi primum illorum desiruit

mortis incurrimus. At si deleclaiionem concepti corde facinoris, etiam partus pravae sequilur actio- nis, nobiSt jam mortis reis, victor hosiis abscedit. Quod ut astruamus exemplis, tentatus est Joseph verbis domina^, sed quia concupisceoiiam libidinis non babuit, suggestione tantum, non eiiam delerta- tlooe vel consonsu tentari potuit, ideo vicior evasit. Tentaius est David visu uxoris alienae, et qult necdum carnis appetitum vicerat, a concupisceutit sua abstractus et illecius est. Atque ubi conceptum scelus perfecii, reatum mortb etiam proprio oro judicatus incidit , quam tainen poenitendo evasit. Teutalus est Judas per pbilargyrijin, et quia erat avarus, ab ipsa sua concupiscentia abstractus et II-

ir» DEDiE VENERADiLIS OPP. PADS II.

lccius, ad interiiuin conseniiendo decidit. Teiilatus A eii Job multipliciier, sed quia nec possessiones» nec salutem corporis divino amori prxposiierat, lentari quidem suggesiione bostili poluit, sed con- sentlre vel saliem delectari peccato nullatenus va- luit. Quod ergo dicitur, Peccaium, eum Cifntummatum fuirit^ generat mortem : respicil e contrario ad hoc quod supra diclum est de eo ^ut su/ferl teniationem, qula cum probatus fueril , accipiet coronam vil<e* Sicul eniro ille qui tcntaius superat praemia viiae meretur, ita nimirumque qui concupisceniiis suis illectus a lentatione superatur, merilo ruiuam mortis iii- currit.

Pioiile itaque etrare^ fratres mci dilectiuimi. Vi- delicet a^siimaiido quod tentamenla vitiurum a Deo sumanl origiiiem. Quamvis sciamus noonullos eii- B gentibus meritis prxcedentium criminum, in alia rursos icelera Jusio districli judicis corruisse pcr- missu. Unde est Aposioli : Et sicui non probaverunt Deum habere in notitia^ tradidit illos Deus in reprobum semumf ut faciant qute non conveniunt, repletos omni iniquitate (Rom. i).

Omne datum optimumt et omne donum perfectum desursum est^ descendens a Patre luminum. Posiqiiam docuit vitia quibus lentamur, noii a Deo nobis, sed a nobis ipsis inesse, osiendii e conira quia quidquid boni agimus, boc Deo donante percipiinus. Unde et eum Patrem luminum appellat, quem aueiorem no- vil spiritalium cbarismalum. Cui consoiial illud aposloli Pauli : Quid enim habes quod non accepitii? (l Cor. IV.) C

Apud quem non est transmufatio ^ nec vlcissltudinis

obumbratio. Quia in Dei natura mutubililas non est,

neque lumen ejiis sicut lumen bujus niundi ali(|ua

vicissliudinis uiubra intercidit, liquet ulique quia

.sOla nobis dona iucis, el non etiam tenebras immit'-

lit errorum.

yoluntarie enim genuit nos verbo veritatis. Et Do- fiilmis in Evaiigelio : Non vos me elegittiSf ted ego ilegi vos {Joan. xv). Et in Osea propliela : Diligam eos spontanu {Ose. xiv). Quod ergo dixerat : Omne dotum optimum^ et omne donum perfectum a Deo descendere, con»equeiiler astruit addendo, quia non noslris meritis, sed su» beneficio voluntatis, per aquam regeneralionis, de filiis tenebrarum nos in fllios lucls mulaverit. ^

Vt simus initium aliquod creaturm ejus, Ne in eo <|Uod aii ^eniitf, boc nos fieri putaremus, quod Ipse est, ideo prlncipaium quemdam In creaiura nobis bac adopiione concessum ostendiu Hos etenim versU «ulos quldam ita transtulil : Volens genuil nos verbo oerila(u, til simus primitics ereaturarum ejus. Idesi, ut Cffileris quas cernimus creaiuris simus meliores. Primilbs namqoe (rugum vel animantinm Domino comeerare lex praecepii, primitias auiem auri ei ar- f enii ad oput labernaculi jusdil conferri, id esi, op- lima quaeque ia meiaJis. Et de aniiquo Dei populo diiit Jeremtas propbeia : Sanctus Israel Domino, vnuiitia; frugum ejus {Jerem. ii).

SECT. I. - EXEGETICA GENULNA. |6

Scilis, fratres mei ditectistimi* Notissiii.uni (inquh) vobis esl quia a vobis ipsis babuistis ad ima labi, a Domino autem vos illui>trari« non vesira provisione, aed superna graiia vos prxvenicnte coniigil.

Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardut aulem ad loquendum, Hinc auditorem moralibus in* siruil praeceptis. El recie primo adnionel aureoi quanio citius fieri polesl accommodare docenti, sero auiem os ad docendum aperire, quia stulium esC quemlibel quod ipse non didicerit, aliis \elle prae- dicare. Qui ergo sapientiam diligit, primo, ul supra admonuil, banc a Deo postulet. Dehinc magistruin verilatis humilis auditor inqiiiral. Et inler agendum suam cautissime linguam non solum ab oliosis ser- monibus coerceal, verum el ab i^sa quam iiuper di- dicit veritate prxdicanda coniineat. Hinc Salomon de distantia lemporum scribens ail : Tempiii taceudi, et tempusloqueiidi{Eccle. iii). Hinc Pythagorici, naiu- ralis scientia) magisterio prsditi, audiiores snos per quinqueiinium jubenl silere» et slc demum perniit- tunt pncdicare. Nam tulius esl ul verilas audiatur quam praeJicetur. Quoniam cum auditur, bumilitas CQSloililur; cum autem prujJicatur, vix esi ui non subrepal cuilibet honiinum quantulumcunque jactan- lias* Hinc Jeremias bene insiiiuii adolescentis viiam describens , modcsiiam Ijciturnitalis iuter prima viriulum studia computat. Bonum est vero, inquit, eum porlaverit jugum ab adoUseenlia sua, Scdebil lo- titariut et tacebit (Thren. iu).

Et tardut ad iram. Quia malurltas sapientiae non nisi iranqoilla mente perclpitur. Scripium est eniin, quia ira in tinu sluUi requiescit (Eccle. vii). Non au- lem ita velocitutem irae vertai, ut bujus lardiiaiem approbet, sed boc potius admonet, ui et bora per- lurbatiouis ac liiium, ne nobis ira subrepal, cavea- mus ; aul si forte subrepseril , intra oris septa ejus cobibeamus impelum, et exacta hora discriminis liberius eam ad inlegrum a noslro corde per tempus eipurgemus. Vel certe tardos ad iram nos esse prx- cepit, ut non quaslibel ob causas serenitaiem nostri Tultus iii austeriiaiem veriamus, sed cerla exislenle raiione. Verbi graiia, si ali!er corrigi proxiiiios, maiime qui nobis sunl commissl, non posfe cer- namus, severiialem ergo eos Terbi, vel eiiam judi- cii districtioris eihibeamus, manente lameu quan* tum fiaiura bumana patiiur statu meniis noslr» sereno. Nam (ui credo) Pbinees, Samnel, Elias ei Petrus, tardi fueruni ad irain, el tamen peccantei, vel gladio, vel verbo, pereinerunt. Scd et Moyses, cum essel vir mitissimus, eiivii a Pbaraone quem Incorrigibilem vidil, iralus nimis, comminatus csi ei poenam, quam ei opere patravil.

Ira enim viri justitiam Dei non operalwr. Facilis est sensus, quia qui Iracundi» viiio se incaulus subjugul, etsi bominibus justus apparet, in divino lameu eiamiue nondum perrecle jusius esi. Verum aliius poiesl intelligl, quia de Domino dicium est *. 7tt autem, Domine virlutum, cum tranquiUitale judi- cat (Sap. sii). Qualiscunque judei homo amissa

17 EXrOS. SUP. EPISTOLAS CATHOL. — D. JACOBI EPISTOLA. fj

mentJs iranqiiiHiUte dclinqnentem judicat, etiam 8i A Vhifare pupiUot ei tiduas in tribHlatione eotHm,

juste jadicat, juhtltiam taroen diYini examinis in ^uam perturbaiio cadere nescit, imitari non potest.

Propter quod abjidentet omnem immundUiam et mbundantiam malitia^^ in mantuetudine tuteepittit in- titum verbum, Prius et corpus et mentem a vitiit jubet expurgare, nt dignl existere postlnt, qui ver- bum salntis percipiani. Qui enim non declinal prius a malo, non poiest facere bonoin. Omnem quippe Immnndiiiam et carnis et anlma; nuncupat. Malitia autem proprie ad iiiteriorls hoinlnis pravitatem rvtpkit. Suteipite (inqnit) intitum verbum^ id est, ▼erbnm qnod vestris cordibns prsdicando imponl- mus, Tos discendo susclpite. Vel certe ita sentlen- dum est : Terbnra quod vobis in die rederoptlonls in- situm esi, quando volontarie genuit vos Oeus, jam B iram, nunc perfectius susceplt, etiam operibus Impleudo, quod jam in mlnisterio teiietis.

Quod potett talvare animct vettrat, Etiam si in corpore tentatlones patiamini, vel a perfidis morte coosomamini.

Ettote autem factoret verbi, et non auditoret Um- fsm, etc. Sic et Paulus de legis culioribus. fton au- ditwet (inquil) leg^t jutd tunt apud Deum^ ted facto- ret legit iutiificabuntur {Rom. ii). Et in Apocaljpsi Joannes cnm dixisset : Beatut qui tegit^ et qui audit terba propheiim libri hujus^ protlnus adjunxil : Et tervai ea qum in ilta scripta tunt (Apoc. i).

Qui auiem pertpexerit in lege perfecta libertatit^ et ptrmanterit in ea. Legem perfectx liberiatis, graiiam

et immacuiatum te custodire ab hoc taculo. Quia dixerat factorem operis beatum in facto suo futu* rum, nunc quae facta maxime Deo placeant dlxiC| misericordia scilicet ct innoceniia. Namque in eo quod pupillos et viduas in tribulaiione eorum visl- Ure jussit, cuncta quae erga proximum misericordi- ter agere debemus insinuai. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, nbi dlcturus est Ju- dex : Quandiu fecutit uni ex hit fratribut meU mtitt- mtt, mihi fecittit (Matlh. xxv). Porro iii eo quod Immaculatos nos ab koc sxculo custodire praecepit, uiiiversa in quibus nos ipsos castos servare decet ostendit. In quibus sunt el ea quae supra observaro monoerat, ut tardi timnt ad loquendum, ei iardi ad

CAPUT IL

Fratret mei^ nolite in pertonarum acceptione habere fidem Domini nottriJetu Chritti gtorice. Oslendit quod bi quibus scribebat fide quidem evangelica Irobuti, ted operibus erant vacui. Et quia mandau Domlni eleemosynls pauperum docuerat Implenda, vidit illos e contra, quod pauperlbus erat propter acterna praemla faciendumy divitibus potlus propter terrena accommoda fecisse, Ideoque eos prout eraiit dignl redargoit. Et congrue in bujos exordlo senten- tlae Dominum nostrum Jesum Cliristum gloriae co- gnominat, nt meminerimus quiaejusesl poilus jussit ubediendum, qui cum tit tplendor glorim {Hebr. i), sempiiema gloria remunerat quidquid pro ejus

didi Evangelii. Niful enim ad perfectum adduxit lex amore pauperibus datur, quam quablll>et bominum.

{Hebr. vii). El alilii : Non enim accepittit tpiritum tervitutit iterum in timore^ ted accepktit tpiritum adoptionit filiorum {Rom. viit). Et iterum : Ubi enim tphitut Domni^ ibi libertat {II Cor. iii). Et Ipse Do- minot : Si vot, Inquit, Filiut tiberaverit^ vere tiberi eritit {Joan. viii).

Non auditor oblitiotut factut, ted factor operit^ hic beatut in facto tuo erit, Non audltu verbl superva- ctio, seJ operis exsecullone beaiitodo praeparatur. Sic ei Dominus loquens ad discipulos : Si hac tcitit^ inquit, beatieritit ti feceritit ea {Joan. xiii).

Si quit auiem putat te retigiosum este^ non refre* nant tinguam tuam^ ted teducent eor tuum^ hujut

dlgnlus honoranda, de qulbus generaliter dictam^ est quia omnis earo fenum^ et omnit gtoria efut tanquam flot feni, etc. {Itai. xl).

Etenim ti introierit in eonventum vettrum vir, otN^tfiiift annulum habent, in vette candida^ introierit autem et pauper in tordido habitu^ et intendatit in tum qui in^ dutut ett vette presclarn^ et dixeritis ei : Tu tede hie bene^ paupeti autem dicatit : Tu tta itiic^ aut tede tub tcabeth pedum meorum, In hujot exposltlone tenten- tiae beati Aoguttinl dlctit uurour. c Si banc, Inquit, dittaotlam tedendl ei tUndi ad bonoret eeclesiatti* eot referamus, non ett puUndum leve esse peeca- tum in pertonamm acceptlone habere fldem Dominl

vana ett religio. Monuerat tupra verbum Del non to- p nottri Jesu Cbristl gloriae. Qult eiilm ferat ellgi di-

lum audire, sed et facere. Nonc addit quia et sl quit mandau Dominl quae didicit factis exercere videtur, ti non etiam in linguam a detractionibus, menda- ciis, blaspbemiit, ttultiloquiis, ab Ipso eliam muU tiloquio, caeteri^qoe quibus peccare solet, refrenave- rit, frustra se de operum justitia jaclai. Sicut Paulus gentilis poetae senientiam comprobans, ait : Corrum- punt moret bonot cotloquia mala{l Cor. i\).

Religio autem munda et immaeutata apud Deum et Patrem^ hmc ett, Polchre addidit apud Deum et Pa- trem, quia sunt qui bominibus rellgiosl videntur, cum a Deo habeantur prorani. Unde et Salomon ait: Ett vim quee videtur hondni recta^ novittima autem ejui deducunt ad mortem {Prov. xiv)«

vitem ad sedem honoris Eccletls, contempto pau- pere inttroctiore el tanctiore? Si aotem de qiioti- dlanit contestlbut loqultur , quit hlc peccai ( ti- tamen peccat ) nlti cnm apud temetlptom Intot ita judical> ut ei tanto melior quanto ditior ille- videa- lur ? I Uoc enira videtor tignifieasse tubdeiido.

Nonne judieatit apud votmetiptot , et faeti ettit ju-^ dicet cogitationum iniquarum. Sequilor :

Audite^ fratret mei dUectiteimi. Diligeotltts, in- qoity anlmadvertiie, quia noo qui ditiores exlstunt ad ta^colom, 11 In dlvlno exaroine tonl melioret*

Nonne Deut elegit pauperet in hoc mundo^ dMtee^ in ftdCf et hofredet regni quod promitit ditigentibut tef l>aoperet vocat horoilct, etqui per coutemptum

19 BEDif: TENERAUILIS OPP. PARS II.

tiiin vistbUiam, fide aatem invisibirmm diTiliarum a miindo bnic despicabiles parenl. Talcs namque e!eo git Dominus noster Jeaus Cbristus dicendo : Neliie timerey pusillut grex^ quia complacuit Palri ve$lro dare vobi$ regnum. Tales elegit cum parcntes sibi l>aupere«, quorum officio in mundum veniens nulri- relur, creavit. Sed hos tamen futuri regni exspecta« tione pr^claros reddidit ac nobiles.

Vos autem exhonorasti$ pauperem, Propler illum scilicet cui dictum est : Tusta t//tc, cum babenti an- nulum aureum dictum est : Tu sede hic hene.

Nonne divite$ per potentiam opprimunt vos^ et ipsi trahunt voi ad judicia ? Nonne ipsi blasphemant bo^ num nomen quod invocatum est super vos ? Hic osten- dit apertius (|ui sint divites, de quorum humiiiatione ac perdilione supra disputaret, llli nimirum qtii di B vitias suas Cbristo praeponunt , prorsusque a fide ejua alleniy insuper et eos qui credunt per potentiam opprirount, trabentes ad judicia potenttorum , ac nomen Cbristi blasphemauies, quod est super omne i^omen. Quod apostolorum temporibus plures genti- lium et maxime Judaeorum priiiiores fecisse, et in Actibus eorumdem apostolorum, et in Epistolis Pauli apostoli satis patenter ostenditur.

Si tamei^ legem perficitis legalem ucundum Scri' pturas : DUiges proximum tuum ncut teipsumf bene facitis. Si autem personam acdpitiSf peccatum opera^ miui^ redarguti a tegequasi transgressores. Vide quein- admodum transgressores appellat, quia dicitur di" viti : Sede hic^ et pauperi : Sta illic. Unde ne putn- rent conteroptibsle esse peccatum in bac una re legem ^ transgredi, secutus adjunxit :

Quicunque autem totam legem servaverit , o/fendat autem in u»o, factus est omnium reus. Qui enim dixit : Non mmchaberiSf dixit etiam^ non occides. Quod si non mtBchaberis, occides autem^ factus es transgressor le- gis. Propter illud quod dixerat : liedarguti a tege quasi iransgressores. Qiiae cum ita sint, consequeus videtur (nisi alio roodo intelligenduni osteiidatur) ut qui dmril diviti:Sede hic, el pauperi : Sta illic^ buic ampliorem bonorem quain illi deferens, et ido- lolatra, et blasphemus, et aduher, et bomicida, et quia longum est cuncta coromemorare, reus omnium criminum judicandus sit. Offendens quippe in uno, factus est omoium reus. Qnaerendum est ergo, unde q sil omnium reus» si in uno offenderit, qui toUm le» gem servaverit. An forte quia plenitudo legis est cbaritas, qua Deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis cliariutis tou les pendet et propbet», meriio fit omnium reus , qui contra illam faclt in qua pendent oronia ? Ne mo autem peccat nisi adver- siis etm factendo. Quia Non adulterabis, Non bomi* cidium facies, Non furaberis, Noa concupisces, ei si quod est aliud roandatnm, in hoc serroone recapiiu- latur : Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Di» lectio proximi matum non operatur. Plenitudo autem tegis est eharitas ( Rom. xiii ). Reus luque fit om« iilum« facieodo contra eam in qua pendent omnia. Cur ergo non dicuntur paria peccau ? An lortc quia

SECT. I. — EXKGETICA GENULNA. 20

magis facit contra cliariutem qui gravius peccat, roinus qui levius 7 Tamen etiam si in uno olftndeni, reus est oninium, quia contra eam facit, in qna pen- dent omnia.

Sie toquimini^ et sie facite^ sicut per tegem libertU' lit incipientes judicari. Lex liberiaiis lex cbariutis e»t, de qua dicitur : Si tamen tegem per/icilis regalem secundum Scripturas : Diliges proximum tuum sicut teipsum^ bene facitis. Iloc ergo, inquit, loquendo, boc faciendo curate, ut proximos diligendo a Deo diligi mereamini, et proximis misericordiam Impeii- dendo in divino judicio roisericordiam exspectetis. Aliter : Sicut lex servitutis est quae data est per Moysen, iia lex libertatis gratia est Evangelii quae l>er Jesum Cbristum facu est, Apostolo attesunte, qui ait : Non enim aecepistis spiritum servitutis ite* rum in timore^ sed accepistis spiritum adoptionis fitio* rum, in quo etamamus Abba Pater (Hebr. vii). Et iterum : Vbi autem spiritus Domini , t^t tibertas {II Cor. iii). Si ergo loquimini, inquit, et sic faciie sicut per legem libertatis judicandi. Hoc est enim incipientes judicari. Gravius namque ju>licabitur qui legein Moysi, quam qui lcgem naturatem con- temnit. Gravius item qui cognitam Evangelii gra* tiam, quaro qui Mosaicae legis edicu despicit. Ho- roini enim ctct muttum datum ei/, multum quwritur ttb eo. Et cui commendaverunt muttum^ ptus petent ab eo {Luc. xii). Unde et Apostolus ait : Si enim qui per angetos dietus esl, fermo factus est /initKs, et otn- tits prasvaricatio et inobedientia accipit justam m^rce» dis retributionem, quomodo nos effugiemusy si tanlam negtexerimus satutem? Qum cum ttttltnm aceepisset etutrrari per Donunum^ ab ms qw audierunt^ in nc$ confirmata est ( Hebr. n ). Et iterum : Irritam quis faciens tegem Uoysi, sine utta miuratione duobus vet tribu$ te$tibu$ mon/tir, ^iianlo mo^li pntoiif deteriora mereri $uppticia , qui Fitium Dei eoncutcaverit , et eanguinem te$tamenti pottutum duxerit in quo $ancti' ficatut e$t 9 et Spiritui graUee eontumetiam fecerit {Hebr. x) ? Uterque aotem sensus ad unnm finem respicit , ut videlicet divinae gratias justis operibus respondentes, simus invicem benigni, misericordes» donantes iuvicem, sicut et Deus in Christo donavit nobis.

Judidum enim $ine mi$ericortUa fiet itli qui non feett misericordiam. Sine roisericordia judicabitur ille qui, cum facere posset, non fecit roisericordiaro antequam judicaretur. Quod cum de omnibus irpmisericordibus rectA sentiatur, constat omnimodis quia quo majorem quisque a Domino roisericordiam consecutns est, eo injustius indigenti proxlmo roisericordiam negavii, eoque justius impieutis suae poenas luet. Unde pro- vide Dominus admonet : Notite judieare^ ut um ju» dicemini; notile condemnare^ et non condemnttbimini. Dimittite^ et dimittetur 9obi$. Date^ et dabitur vobi$ {Luc. vi). Judicium ergo litie misericor<Ua fiet ei qw non fecit misericordiam.

Superexaltat autem misericordia judiaum. Qula quemaduiodum damnatus in judicio Dei dolebit, qiii

<i\ EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATHOL. — D. JACOBI EPISTOLA. 22

iioa fecll mUericordiani, lu qui fecii remuneraius A Deum esse non creJuni« vel creiiitum non linieni,

eisulubii el gaudebit. Aliter : Superexallal miseri- cordia judidam. Non dictum est : Vincil misericor- dia judiciam. Non enim adversa est judicio, sed tuperexaliat^ quia plures per misericordiam colli- guutur, sed qui misericordiara prcsruerunt. Beati etiim mimicordes^ quoniam ipsorum miierebilur Deut {MaUh. v). llem Superexallal misericordia judicium^ id est, tuperpouitur misericordia judicio. In quo Inventum fuerit opus misericordiae, el si babuerit (orle in judicio quo punlatur, tanquam unda mise- ricordiae, pecc«ti ignis exslinguiiur.

Quid proderii, fralres mei, si fidem quis dical u habere , opera autem non habeat ? et caeiera. Ilinc de miaericordise operibus latius dispuui, ul quos vehe-

profecto sunt daemonibus lardiores ac proterviores aesiimandi. Sed nec I)eum credere et contremiscere magnum est, si non el in eum credaiur, boc esi si uon ejus in corde amor teneatur. Aliud est eulii> credere illi, aliud crcdere illum, aliud credere in illum. Credere illi, esi credere vera esse quae loqut- tur. Credere illum, credere qund ipse sit Deus. Credere in illum , est diligere illum. Credere vera esse quae loquiiur, mulli ei mali possunt. Credimt enim esse vera , ei noluni ea facere , quia ad ope • raudum plgri sunt. CreJere autem ipsum esse Deum, boc et daemones potueruni. Credere vero in Deum, soli novere quidiliguiil Deom, quinon solo iiomine sunt Cbrisliani, sed et factis et viu. Quia slnedi-

menter scieDlla prsecedente terruerat consoletur, ^ lcctione fldes inanis. Cum dileciione, fldes Christianf,

cttm admooet quomodo eliam peccata quotldiana,

sne quibus hic non vivitur, quotiilianis reniediis

expieotur. Ne bomo, qai, cum in uno oCTenderii, fit

ei omuium reus, iii multis offendendo, quia in muUis

o/fendimus omnes (Jac, iii), magnum aggerem reatus

suiminuUlimcollecium ad Iribunal lanti Judicis per-

vehat, ei eam quam non fecit misericordiam non

inveniat, sed potius dimillendoalque dando, mer^a-

lur sibi dimitti debita, reddique promissa.

Si autem frater aut soror nudisint, et indigeant victu quotidiano , dicat autem atiqnis ex vobis illis : Ite in pace, catefacimini et saiuramini, non dederitis autem m qwB necessaria sunt corporit quid proderii ? Sic et

sine dilectione fides dxmonis. Qui ergo non vult credere Cliristum, adhuc nec daemones iroiiatur. Et 61 jam credii Cbristum, sed odil Christum, babet confessionem fidel in timore poenae , non in amore coronse. Nam ei illl puniri timebant. Denique bea« lus Pelrus cum Dominum confilens dicerei : Tu es Christus Filiut Dei vivi {Matth, xvi), eadem pene verba quae ei daemones proferre videtur ex ore, sed iilorom confessio quiu cum odio prolau est, a Chri- sio merilo damnaia esi, illius quia ex interna dile- ctione processii, aetema beaiiiudine remuneraia est. Vis autem scire, o homo inanis^ quoniam fides sine operibus otiosa est ? Quoniam Paulus apostolus prae-

fides st non habeat opera^ mortua est in sfmeitpia, elc. ^ dicans justificari bominem per fidem sine operibus

Maoifestiim est quod sicut vrrba sola pleUlis nudum vel esurieniem non recreant, si non el cibus prae- beatur, ac vestis, iia fides verbo tenus servata non salvat. Moriua esl enim in semetipsa sine operibus cbariutis, quibus reviviscat et animetur. Neque buic scnteniiae contrarium esl quod Dominus ait : Qui crediderit et baptizatus (uerit, satvus erit ( Mare, xvi). SubinieiligeDdum namque ibi esi quod untummodo vere credat , qui exercet operando quod credit. Et quia fides et cbarilas ab invicem separari nequeuni, Paolo attesunte , qui ait : Est fides quw per dileetio» nem operatur ( Galat, v ), aple Joannes aposiolus ia« Irra de tbarlute senteniiam, qualem de fide Jacobus profert dicens : Qui habuerit subttantiam mundi , et

non bene iniellectus est ab eis qui sic dicium acce- perunt , ut puUrent , cum semel In Christum credi* disseiil, eliam si male operarentur, ei facinorose flagitioseque vivereni, salvos se esse per fidem : locus iste bujus episiolae eumdem sensum Pauli apostoli quomodo sil Intelligendus exponit. Ideoque magis Abrahae exemplo utilar, vacuam esse fidem sl iiou bene operetur, quoniaui Abrabae exemplo etiam Paulus usus est, ul probarel justificari bominem sine operibus posse. Cum enim bona opera commemorat Abrabte, quae ejus fidem comiiaia sunl, satis osten- dit apostolum Paulum, nen ita per Abrabam docere )uslificari bominem per fidem sine operibus, ul si quis credideril, non ad eum periineal bene operari,

viderit fratrem suum necesse habere, et ctauserit vts. |^sed ad boc potius, ui nemo arbilrelur meriils prio-

cera sua ab eo, quomodo charitat Dei manet in eo (/ Joann, iii)?

7ii credis quoniam unus est Deus^ bene facis , el das- mones eredunt et contremiscunt, Ne pules quia ma • gnum aliquld facis credendo unum esse Deum. Hoc enim etdaemones faciunt, nec solum DeumPairem, sed et Filium credunl. Unde dicil Lucas : Exibant autem deemonia a muliis ctamantia et dicentia, quia tu es Fitius Dei, Et increpans non situbat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum (Luc. iv). Nec solum creduni, verum eiiam contremiscunt. Uiide ad illum legio quae hominem obsidebat supplici voee procla- itial : Quid meeum et tibi, Jesu FiliDeisummi? Ad- JHro teper Deum^ ne me torqueas (Harc. v). Qui ergo

rum bonorum operum se pervenisse ad donum ju* stificaiionis quae est In fide. In boc se gentibus in Cbrlstum credentibus, Judxi prxferre cupiebant, quia dicebant se meriiis bonorum operum, quae in lege sunt, pervenlsse ad cvangelicani gratiam. Ideo- que scandalizabantur mulii qui ex eis credidernnt, quod incircumcisis geniibus Cbristi gralia iradere- tiir. Unde apostoliis Paulus dicit posse hominem sine operibuSt scilicet praecedeniibus, justificari per fidem. Nam justificatus per fidem, quomodo pote&t nisl juste operari ? Cum ergo dicit Jacobus :

Abraham pater noster nonne operwus jusiipeatus est, offerens Uaae filium suum super a/fare / Eleganter exemplam honx operaiionis ab ipso p:itriarrha mo«

23 BED.E VENEUAniLIS OVP. PAUS II.

nitil esse disccndum, provocans vidclicet eos qui de A Judseis crediderunt, ut qtiasi Lonae soboies primi el ma:ilnii sui parentis actos scquerentur. Gt quoniam eos ne in tentaiionibus deUcerent , et ut fldem sunm per opera probarent, admonebat, elegnnter de pairi- archa posuitexemplum, pcr quodeos in utraqne vir- tute posset institnere. Quae eiiim teniatio major, ekceptis liis quae ad proprii corporis plagas perti- neiit, accidere potesi, quam si quis flliuin untcum di!eclissimumque suum senex cogatur occidere? Quomodo autem tunicas vel escas suas pro divino aniore pauperibus dare differret, qui filium quero senex acceperat hsRredem ad jussionem Domini statlm morii dare non dislulit? Iiaque congruit buic beaii Jacobi sententix quod Paulus ait : Fide oblulil Abraham Uaac fHium $uum cum lentaretur, et ^ unigenilum offerebat quem su$ceperat per repromiaio» nem, ad quem dictum est, quia in Uaac vocabitur tibi semen , arbitrans qnia et mvrtuot suscitare potens esi Deus (Jlebr. xi ). Si quidem in uno eodemque facto beati Abraham Jacobus operum ejus magiiificentiam, Paulus fidei constamiam laudavit. Nec tamen ditipa- rem diYcrsainque J.icobo protulit Paulus senten- tiam. Sciebant nam<|uc ambo quia Abrabam et fide et operibus erat perrecius, ei ideo quisque eorum illam magis in eo virtutem praedicavit, qua suos au- diiores amplius Indigere perspexit. Quia enim Jaco- bus illis scribebat qui fidem sine operibus oiiosam lenebant, opportune illud protulit exemplum in quo illa prscipua fides Abrabae, quae et prius Scriptura p teste laudata est , appareret , quae non otiosa cjus in corde torpuissct , sed ad obediendum divinis impe- riis jam probaia flagrasset. Quia vero Pauliis illos Instituebat qui sine gratia fldei de suis se extoUe- banl operibus, ostendit quia sine fide iinpossibile est placere Deo (Ibid,), atque ad redarguendam corri- gendamque eorum temeritatem, collectis omnium patriarcbarum exemplis , manlfeste edocuii qula omnes testiinouio fidei probail sunt. Unde et spe- cialiter de Abrabam intulit quia fide offerret Isaac, arbitrans (inqiiit) ^ita et moriuos suscitare potens $st Deus (Ibid,). Conjunxit ergo opns fidei, qui ideo fi- lium mox offerre voluit, quia Deum bunc continuo resuscitaturum esse credebat. Ideo autem hune post mortem » Deo resusciiandum esse credebat, quia D verum esse credebat quod audierat, quia io Isaac Yocabitur tibi semen. Quam coDjunctionem utrius* qoe Tirtutis beatos quoque Jacobus subsequeiiter exponit dicens : Vides quoniam fides cooperabatur operibus illius^ et ex operibus fides servala est^ et suppieta est Scriptura dicens : Credidil Abraham Deo^ et reputatum est ilU ad JHStitiam^ et amicus Dei ap- peilatus est. De hoc tesliroonio Paulus ad Romanos firmissime disseruit , manifeste doceiis quia tania est virtiu fidei, ut statim perceptis ejiis mysteriis justum de impio facere possit hominem. Quia enim Abrahain tanta et lam ferventi fide credidil Deo, ut promptug esset animo ad agenda omnia quas Di us juberei,. meritp fidei ejus a Deo, qui cor noverai

SEGT. I. ». ESEGETICA GENUINA. 24

iilius, reputaia e^^i ad Justitiam. Et ut nos quoque fidein illius qia jusiificatus est sciremos, teniayic eiim Deu8 jubens offerre filium, ei ex operibus fides consummaia est^ id est, quia esset in corde ejus per* fecti operum exsecutione probatum est. Iloe quoque tempore si quis nuper ad fidem veniens baptismiiin Dccepeiii, et proponens se toto corde Dei servire pneceptis , mox de hac Iiice migraverit, justificatus utique per fidem sine operibus migravit, quia teni* pus operandi unde fidem probaret , ipso in queui credidii Deo disponente non habuit. At qui percepiis fidei sacrameniis longo sopervivunt tempore, nec bonls insistere curant operibus, his incalcandum est quod beatus Jacobus proposito exemplo fidei simiil et operum Abrahae, mox subdidit dicens :

Videtis quoniam ex operibus juslificetur homo^ ei non ex fide tantum ? Quod ait ex operibuSf slgnifleal ex operibus fidei. Quia perfecta opera sine fide nullus habere polest, fidem vero sine operibos multi, si illis operandi tempus non adsit. De qiiali* bus dictum est : liaptus est, ne malitia mntaret tfif^/- tectum illiuSf aut fictio deciperet animam ejus (Sap. iv)«

Similiter et Daab merelrix nonne ex operibus jusii' ficata esty suscipiens nnntios ei alia via ejiciens ? Ne se causarentur opera tanii patris Abrahae iroiiari non valere, praeserlim cum nullus eos modo cogeret Deo filiog offerre perimendos, sed hoc poiius ipsa per Scripturas Deus fieri proiiibeat, addit et mu- lieris criminosae , mulieris alienigenae, quae lamen per opera inisericordix , per onicium hospiuliiatls , etiam cum periculo viiae suae Dei ramulis exbibitttm, jiistificari a peccaiis meruit, Israelitici populi civis ascribi , regalis eoruin prosapise catalogo annume- rari, ipsius Duroini ac Salvaloris nostri generaiioni- bus quae a patriarcharum fonte descendunt inserl, ab excidio patriae pereuniis, cujus perfldiam dese- ruit, erui. Hs igitur conversae ad meliora mulicris exemplis suadet auditores suos patriae pereuntis in- troitum cavere , et a cujus sceleribus credendo re* cesserant, ab hac etiam fructuoj^is operibus se me- minlsse seccrnere , quatenus sanciorum coBtibus copulari, et ad Redempioris sui mereantur pertin- gere consoriiuro. Ei illos ergo hortatur suscipere nuntios Jesu , hoe praedicatores verbi Evangelii gratanter audire. Et cum hos a contribulibus suis repulsos, vel certe ad mortero quaesitos esse cogno* verint, ui saepe factum Actus eorum edocent, ipsl conira, accepto ab eis consilio salutis siiae, ad Do- minum Jesum eos in pace remittant. Quod honora* bilem quondaro universae plebi Judaeoruin, et oune roagis honorandum omni Ecclesiae Christi, per reve* lationem Teliquiarum protoinartyris Stephani effe* cium, beati Pauli apostoli magisirum Gainalielem in Jerosolymis fecisse pracfatus Actuiim apostolorum liher insinuat, quandOt disponenie senatu Judacorum apostolos inierflcere, ipse vapientiore consitio eorum roolimina evacuavit, ereptoique de insidiis eorum apostolos ad evangelizandum Jesum reroisit inco- lumes.

«3

EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATIIOL. — D. JaCOBI EPISTOLA. 20

CAPUT 111. A non o/fendii, hic perfectu$ c$l vir, illo videlicel verlio

Nolite plurei magistri fieri^ fralree mei, Multum fulsse studii credemibiis tempore aposlolonim , ul Terbum lalius propagareiit, Acius eorum edocent, ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus , sclens taiituro baptisma Jeannis, flducialiter Christum prae- dicarei. Qui taroen quia sapiens erat, mox ut doctor adfnit, facillime quod minus habuerai adimplevii, atque ad pRedicandi orGcium jam perfeclus rediil. Alii majore iropcriiia discedentes de Judaea Antio • chiam, docebant credentes ex gentibus quia, nisi circumciderentuf secundum legein Moysi, salvi e&se non possent , ncc parvum casiis praedicaioribus qnaestionis laborem contulerunl. llos ergo et hujus* modi doctores beatus Jacobus ab offlcio verbi remo-

cujus offensionem humanu vitare potest fragilitas, ut est vtrbuffl doli, delractionis , maledictionis , superbix, jactantiac, excusationis in peccatis, smu- lationis, dissensionis, haeresis, mendaci:, perjurii, sed et otiosse, nec non eiiam superfluae locuiionis in his quae necessaria videniur. In quo nimirum verbo quisquis se sine olTensiune custodit, hic per- fectus est vir. Qui enim custodit oi suum el linguam iuam, cuitoditab angustiis animamiuam {Prov, xxi). Potest etiam freno circumducere totum corpus. Pen • det hic versus a superiuri. Si quii, inquil, in verbo non offendit^ hie perfectui est vtr, et hic potest eliam freno circumduccre toluin corpus. Quod est apcrie dicere : Si quis lapsum lingusB, qui pene inevitabilis

vet, iie impedimenlum liis qui lllud rite Implere po- " esl,cavet, hic consueludine fiia ejusdein conliueiitiae

terant facerent.

Seientes quoniam majui judidum sumitis? Sicut enim is qui bene ministraveril gradum bonum sibi acqairit, ila qui ofncium docendi sibi indoclus usurpare tealaverit, qui Chrisium non sincere an- nontiat,* majus Judlclum damnaiionis mererelur qoam si solus iii suo scelere perirel.

In multis enim o/fendimus omnei. Non dixit offen- ditii^ cum ilios arguerei qaos ei scientia et opera- tjone minus perfecios videbat, talesque a caihedra lungisterii deponeret, timens ne vel per errorem praedicando parvulos laederenl , atque ab auditu dociorum praeoccupando eorum aures averterent; vel certe ea quae recte praedicarent non reclae aciionis n sorde foedarenl, ac per hoc viam evangelicoe perfc- ctlonis sinistra opinione fnscs^Teni; ied offendinv i, inqait, cum iumus Christi; sic loquitur Apostolus. Et praemisit tn iitti//ts, subjunxit omnee, ut tanlo caaliut se imperfecti quique in agendo vel loquendo circttmspicerent, quanio ceriius cognoscerent quia Dec perfecil qDidero boni, et qui Spirltus sancii gratla duce Inceduni, hujus vilae viam absque olTen- sione peccaii alictijus transire nullalenus possini, jiixta quod alibi scriptom est : Cali non iunt mundi in compectu ejui ( Job» xv ). Et sicut Salomon ait : Qaia non eU homojuitui in terra qui faciat bonum et non peccet {Eccle. vii).

Si quii in verbo non offendit^ hic perfectui est vir.

eiiam cxiera corporis niembra , quae facilius casli- gari possunl , ne a recio itinere divertant, discit observare.

Si autem equis frenoi in ora mitiimus ad consenlien dam nobiif et omne corpus illorum ferimus, Subaudis : Quanto amplius decel ut nobis ipsis frenum contl« nentiae in ora miitarous ad cousentiendum Creaiori iiostro, qiiatrniis per liiigu» cusiodiam operum qiio- que rectiludinem obtinere quaeramiis ? Quod si , ut quidam Codiccs habent, legerimus : Sieut autem equii frenoi in ora mittimui, nihil quaestionis erii, quia coiijuiigitur ad hoc quod in sequeiiiibiis dicilur : Jta et lingua modieum quidem membrum esl, etc.

Ecce et naves cum magnas iint , et a ventii validii minentuft chrcumferuntur a modico gubemaculo quo impetui dirigentii voiuerit, Naves magnae in inari mentes sunt hominum iii hac vita, sive bonoruro, sive malorum. Venti validi a quibus minantur ipsi appe- tiius sont mentium, quibus naiuraliter cogoniur ali- quid agere, pcr quod vel ad bonum, vel ad maluin perveniani flneni. Cubernaculum quo hujusmodi naves circumfcrunlur, ubi iinpelus dirigeniis volue- rit, ipsa cordis intentio est, qua electl, transgressis hujus saeculi fluciibus, felicem pttriae coelestis por- tum attingunt, reprobi autem qnasi Scylla vel Cha- rybdi necaii fluctuosis viiae hujus erroribus , qoos deserere iiesciebanl, intereunt. £t quia ex abundan' tia cordii oi loquitutf recte subjungiiur :

Quomodo dicit perfeclum esse virum qui in verbo D Jta et lingua modicum quidem membrum est^ el

oon offendit, cum praeroiserit : Quia in multis offen-

dimui omnes? An quia et in multis offendere possunt

efecti, et uroen perseverare perfecti? Iroo iia iuiel-

Ilgeodum est. Namquc diversae offensionum sunt

species. Aliier elecii, aliter offendunt reprobi, Salo-

mone tesle, qiii ait: Septies enim cadit juitui, et

reeurgil; impii autem corruent in malum. Et si eniin

Justus per fragiliiaiem camis vel ignorantiam forie

offenderit, jusins lamen esse non desistit. Quia ut

gooiidiana est hujusmodi ct ineviubilis offensio, ila

est etquotidiana oraiionum ac bonorun operuro me-

<iela, quae offendentero jnsturo, ne in terraro pro-

roaf, et noptialem cbarlutis ac fldei vesicm pulvere

Titionim sordidel, ocius eriget. Si quts ergo in verbo

magna exaltat. Magna utique praemia exalut, si eam - Impetus animi dirigeniis bene gnbernaverit..Juxla lllud Salomoois : Qui intelligit , gubernacuia poiside^ bit. Sin autem male , maU e contrario sibi suisque magna perditionis exaliat. (jnde ei Salomon : Mon^ inquit, et vita in manibus tingua (Prov. xviii). Vium ergo exalut , si bene docet Ecclesiam. Mortem con- tra , si grave agii. Namque hoc adversus eos dicit qui, e% viia et scieniia desiituti , docere prssume- baiil, ideoque roagis Ecclesiam laedebaiil ; quod sl legaiur ut in quibusdam Codicibus invenitur : £( magna exiuUat, illa nimirum hic exsuliatio debet intelligi , de qua in sequeniibus, cum per plura lin> guae vitia enumerassct, adjunxit : Nunc autem ex

tl BCDiE VCISGRADILIS OPP. PAKS II.

snltatls iit superbiii vesiris, Omnis exsullatio lalis A maligna est. A qiia et maicr beaii SamueliK nos pia exhorlaiione coropescit, diceiis : SoUie multiplicare leqni sublimia gtoriantes (/ Heg, ii). Magna ergo ex- siiltat lingtia, quae, caeierorum sensus et mba de- spicicns, singiilariter se esse sapieniem jaciat et facundam.

Ecce quantus ignts quam magnam silvam incendit, Quantus dicit quam modicus. Denique et Godices sic liabent : Ecce modicus ignis. Sicut eniro a modica scintilla ignis excrescens magnam sxpe silvaro in- ceiidit, ila incontinentia linguae suis nutrita levilaii- bus magnam operum bonorum materiam, multos viiae spiritalis fructus, ubi attaminaverit perdii, sed et Inuumera plenimque quae opiima videbaotur lo- cutionis folia consumit. ^

Et lingua ignis est, universitas iniquitatis, Ignis esl lingua, quia virtutum silvam roale loquendo dcvo- rat. Unde vir sapiens de Insipiente : Et apertio, in<- quit, orti t7/jtis inflammatio est. Cui videlicet igni perdilionis contrarius est ille ignis saliitaris, qui lingua, fenum, slipulam, viiionim consumens, se* ireta cordis iliustrat, quo sancti inflammantur do- ctores, ul et ipsi ardeant aniando, et quasi linguis ignitis accendant alios prxdicando. De quibus bene scriptum est : Quia apparuerunt iUis dispartilee tin- guoB tanquam ignis, seditque supra singulos eorum^ et repteti sunt omnes Spirilu sancto {Act, ii). Recte au* tem de lingua indjsciplinata dicitur quod ipsa sit uolversitas iniquitatis, quia cuncta fere facinora per ^ eim aut concinnantur, ut latrocinia, stupra ; aut pa- trantur, ut perjuria, falsa testimonia; aut defen- duntur, cum quilibef impurus excosando scelus quod admislt, simolat ostentando bouum quod non fecit.

Et inflammat rotam nativifalis nostra^ inflammata agebenna. A gehenna dicit a diabolo et angelis ejus, propter quos gebenna facla est, et qoi obicunque vel in aere voliiant, vel iii lerris aut sob terris va- gautury sive detinentur, suarum secum ferunt sem- per tormenta flammarum, instar febriciiantis, qui et fti iu leciis eburneis, et si in locis pouatur apricis, fervorem Umen vel frigus insiti sibi languoris evi- lare nou potest» Sic ergo dacrooiies ei sl in teiuplis colaotur auratlSt et si per aerea discorrant, igne semper ardeot gebennali, et ex ipsa sua poena com- r% luonitt, decepiis quoque homiiiibus fomitem viiio- riim, unde et ipsi pereant, invidendo suggeruni. Cui cootra sancta Dei civitas oova Jerusalem de cobIo a Deo desceodere diciior, qub niroirum quidquid cosleste io terris agirous, hoo profecio ut agereroos cceiesti monere accepimos. Uotam auiem dicit nati- vitaiis DOStr« incessabilero vitas temporalis procur* sum, quo a die naiivitatis usque ad roortem velot «emper correnie rota corriculi incessanter agimur, Unde beue Salomon cum diceret : Memento Creato^ ris tm in diebus juventuds /tur, antequam vtniat dies offiictionis (Eccte, xii), paulo post addidit : Et con- fringaiur rota super cisternain, et reverlalur pulvis iii terraro «uam unde erat. luflammat ergo lingua

SECT. I. - EXEGETICA GCNUINA. i8

rotam naiivitaiis nostne, curo statum onmein no- stne conversationis prava loqueiido contaroinat. liem rotam nativitatis nostrae dicit, quia merito primae prxvaricaiionis ab interna stabilitate proje cti, huc atque illuc mente vaga raptamur, et incer- tis per cuncta discursibus, ubi periculum, ubl salus, ignorainus. Inflamroatur autero haec rota nostrae nativitatis igne linguae maculautis, cuiti vitiuin nati- vaB perturbationis ineptis etiam ac uoxiis serrooni- bus accumulatur.

Omnis enim nalura bestiarum^ et volucrum^ et ser- pentium, et caierorum, domantur et domita sunt a no- fura humana. Legirous in Plinio iromanissimaro ser- pentium aspidero in iEgypto doroiuro a patrefaroi- lias, et quolidie de caveroa sua egressaro, ad men- saro ejus annonaro percipere solitam. Legimus itero, scribf nte Marcellino coroite, mansuefactam ligridem ab India Anastasio principi missaro. Vult ergo intel- ligi quia liUoUa pravorum bestiis ferocitate, volucri- bns leviiate vel exsultatione, serpentibus virulentia, praecellat. Sunt eniro be»tiales qui exacuerunt ut gladium linguas suas (Psat. lxiii); sunt volatiles qut posueruni in coelum os suum (Psal. lyxii), et quo- rum os loeutum est vanitatem (Psal, cxliii); sunt ser- pentini, de quibus dictum est : Venenum aspidum sub tabiis eorum (Psat, xiii).

Linguam auiem nuttus hominum domare potest. Duobus modis haec sententia recte potesl Intelligi, qula et nullus bonorum doctorum potest domare lin- guas eoruro qui seipsos a siulia verbositate cohibere negligunt, et nullus loquentiuro est qui oon all- quaudo dclinquat in lingua sua. Denique de viro perfecto in articulo maxiroae tentationis constituto, vcracitcr dictoro est : In omnibus his non peecavit Job tabiis suis (Job, i). Et Uroen ipse se postroodum aoditis Dei serroonibos, de ineptia stultae locutionis reprehendit, dicens : Unum tocutus sum , quod uti' nam non dixissem^ et alterum, quibus uitra non ad- dam (Job, xxxix).

Inquietum malum ptena veneno morUfero^ etc. In- qiiieturo addit, ob hoc quod dixeral earo domari non posse, cum bestiae doroentur ei volucres. Plenam vero dicit Teneno mortifero, ut exponat indomabl- lem cur dicerei eam, cum et serpentes constel posse domari. De cujus atrociute veneni plura subsequenter adjungit.

Ex ipso ore procedii benediclio et maledietio. Non oportet^ fraires mei, hae ita fieri. Nunquid fons de eodem foratmne emanat dutcem et iiiiiaram aquamT Sieut dulcis el amara aqua non possunt simul ona de vena foniis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cistema, dulcis quidem rooxaroarescitabaroara, aroara autem ex admistione dulcis in dulcedinem iiescii immuuri, iu beneJictio et maledictio in uno ore nullatenus possunt convenire ; sed quicunque sic Deum benedicere oraiido, vel Terbum ejus praedi- cando cousuevii, ul etiam maledicere horoines non oiniserit, constatquia dulcedinem benedictionU efos amaritodo malcdictioiiis consotnit. Modicum enitn

29

EXrOS. SIP. EriSTOLAS CATflOL. — D. JACOBl EPISTOLA.

36

fermenimu totam ma$$am corrumpU {! Cor. v). Et A quenter egetta$ {Prov. n?). Unde d hic quoque recie non e$t puUhra laudath in ore peccatori${Eccli, i?). subjungilur :

Denique sS facias Bslulain bino ore unde aqua inlret, simplici unde exeat, et in lioc amararo aquam, in illo dulc(*in iromiitas, absque ulb dubieiaie iibi ad unum exilus foraroen pervenitur, permisfa utraque ei amara apparebiL Quia nimiruin multo racilius dulce iD antarum ubi commisceniury quam amaruro ▼erliiur tn dulce. Quo exemplo colligitiir quia collo- qnia mala sicut mores bonos, leste Apostolo, sic eiisro serniones bonos, corrumpuni.

Nunquid potat, fratre$ m«t, /Scim oliva$ facere, aut tf f M /imi f etc. In promptu csl, quia sicui arbor ne- quit amisso naturali fructu alterius arburis ex so ferre fructum, ita maledicus et si quid boni ad lem-

Quod d xelum amarum habetie, et coiiUntione$ sunt in cordibu$ ve$tri$^ nolite gtoriari, elc. Zelum ama- ruro dicit, quia est et zelus dulcis, a quo et Simon apostolus mertio perfecii cordis noroen accepii. Quero et Elias babuit, cum ait : Zeie ulatu$ $um pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii hrael {111 Reg. xii). Ei aposiolus Paulus: jEmulor enim vo$, inquil, Dei oimulatione {11 Cor, xi). Est el bona conientio, quaro Doroious nos lia- bere prxcepit dicens : Contendiu intrare per angu- $tam portam (Luc. xiii). N olite, \nqm%, gloriari, et mendace$ e$$e adver$u$ veritatem. Quia Veritas ipsa probat non esse gloria diguos eos qul sapientix

pus loqui videatur, fructum benediciionis babere B verba promeotes ex ore, zeluro aroarum et conien-

Dullatenus valet. At si quis bxc altius velit discuti, poiest in ficu, cujus foliis protoparentes nosiri posi agniiionero praevaricationis sua pudenda lexerunt» velamentum excusationis inielligi, quo et ipsi tunc in* crepationero Creatoris a se repellere el In ipsuro Creaiorero conabantur refundere, et nunc plerique stultoruro eor suum declinant in verbum maluro, ad excu$anda$ excu$atione$ in peccaii$ (P$aL cxl). Pdtest in olivts fructus misericordise, in viie fervor dile* ciionis accipi. Ego autem (inqoii) ncut oliva fructi' fera in domo Domini^ $peravi in mi$ericordia Deimei {P$al, Li), id e&t, sicut is qui rructuro misericordio) facii, misericordiam ipse a Domlno speravi. Item* que:£l poculum^ inquit,fttttm inebrian$ quam prtecla

tionis infructuosae siodium gestanl in Qprde.

Non e$t i$ta $apientia de$ur$um de$eenden$, $ed terrena, animalie^ diabolica. Et Paulus dicit quia ani- mali$ homo non percipit ea qu(g $unt $piritu$ Dei. No* landum aulem quod aniroalis bomo, sive aniroalis sapientia, non ab aniniali, sed ab aniroa derivatur, tesie Apostolo, quia factu$ e$t primue komo Adam in animam viventem, noii$$;mu$ AJam in Spiritum vivifi^ cantem (/ Cor, xv). Sed non prius quod spiriule esl, sed quod animale. Quod ab aniroa derivaturo Grxce tesiatur auctorius, in qua videlicet lingua ^ux^ anima, ^vxtxov dicitur animale. Porro aDimalla quamvis Laiine ab anima vocabuluro accepisse vi- deantur, longe diversam Graece ac dissiroilem lia-

rum e$t (Pial, xxii) ! Quod de cbaritale Dei constai G bent etymologiam. Namque ab eo quod vivanl no«

dictum, qu» diffu$a e$i in cordibu$ no$tri$ per Spiri* tum eanctum qui datus e$t nobi$ {Rom, v). Non polest crgo Gcus olivas facere, qiiia qiiicunque se in pecca- tis excu&are potius quaro accusare nitilur, neqiia* quaro opera pieialis qiiae pro peccatis llunl in proxi- iDos perfecio, seU magis superbo corde largitur. Neque vjtis ficus, quia qui diviua dilectlone se per- fetie inebrjaty nullum jaro de suis erroribuSy nisi seipsuro accusat.

Qui$ $apien$ et di$eiplinatu$ inter vo$ o$tendal ex bona conver$atione operaiionem $uam in man$uetudine $apientieB. Quia improbis doctoribus silentiuui impo- suerat, eosque magisterii gradum lenere vetueraly quos nec vitx perfectiouero nec continentiaro lingtiae

roen sortiunlur. Siquidero apud eos (m4 vita^ (£« vocaniur animaiia. Curo ergo Apostolua in Episiolis sois sxpissiroe uomioel carnalero homineiDy nomi- iiet animalem, numioel spiriialem, spiritalem vel i|)sum Dominuni dicit, qui, in canie et aniroa appa- rens, Spiritu sanclo plenus exstiiit, vel oronem ele« ctum, qui, in carne et anima naturaliter consistens, gratiam quoque Spirilus sancti secundum mensuram dunalionis Ctiristl , qua illustrelur, accepil. Carna* lero vero vel aDimalero appellal horoiiiero, qui, nil gratiae spiritalis habens, ea lanlumroodo quae naiu- raliter carnis sive aniroae sensibus insiia sunt cogi- tare vel facere novit. Merito ergo conteDiiosa et su- perba sapieoria ease terrena, aniroalis et dtabolica

^- - , — ^ ^_^ ,

babere cernebat, consequenler adroonel ul si quis memoratur , quia duro terrenaro gloriam aniina inler eos sapiens el disciplinatus, vel sit vel sibi

esse videatur, magis sapienter ipse ac disciplinate vivendo erudiiionem snam, quaro alios docendo, de- roonstret. Qui enim roansuelo corde el ore sereno' bona quae valet operatur* evidens utique dat f bo- Diiiiis sapieniis indicium. Principium enim $apunti(e timor Donum (P$al. cx). Qui vero ad praedicandiim verbum quam ad facieuduro pruclivior est, pleriim- qae pcr aroorero jactantiae, per studium contenlio- ois, per eloqueutiae faciliuiero, per iovidentiaiu ajiorum doeenlium, per ignorauiiaro catbolicae vcri- laiis, siul|IU;je reatum incurril. Coi bene congroit 11- luU SalomuDis : Qnia ubi $unt verba plurima^ ibi fre-

quspril, dum,, expiqrC'4|ratkB.^|{irit^is, remaiiens S(«la,* eal fiua>. 5!bi pa(uealiKr*:tASt.*i^aiuro primaB praevaricationis suiil insila cogital, jure a maligno (jclusa Sj^ipisii^a^ Jigentfa sejlia^qui^ ^upuvesana ei

4otji 5<^ta. V ::: '.,. :•: \,} :..; :..

Vbi enim zelut el contentio^ ibi incon$tantia ei omne opu$ pravum, Omni^ ioquit, cu$todia $erva cor fttttiR, quoniam ex ip$o vita procedit, Quatis enim cordis est radix, lalis in conspeciu inierni arbilrii est omnis fruclus actionis. Ei qui nequitias corde livoris vel eonlentionis contegit, bujus est pravum omiie opus, quantunilibel recluro bominibus esse vldeatur, videliccl propter incouslanliaro meniis

51

Brn^E VENIiRAniLIS UPP. PAUS II. SECT. I. — EXECETICA GENUINA.

52

liuc illucque fluctuantis, quia se nd uuam superni A bns, cuin ad ea qu:e roens improba prave suggerii.

iiiUiilus anclioram Agcre negleiil.

Qua aulem desursu.n e$t $apienlia, prhnum quidem pudica eif, deinde pacifica, modettat suadibHiSf bonii consentiens, Haec est mansuetudo sapienti:i% quam superius habendam esse pra^cepit, zclo utique ama- ritudinis et contentioiiis, stuliis adversa, qua sancio- ruro praedicaiorum virtus ei doclrina vicissim sibi in cbaritatis atque roncordia: pace sociautar. Primum, inquit, pudica es/, deinde pacifica» Pndica, videlicei, quia casie inlelligii ; paciOca aulem, quia per elalio- ncm se miuime a proximorum socieialc disjungii. Modesta vero, suadibilis, bonis consenticns, quia nimirum sapientis est bononim suasioni assensum praebere, quomodo Pelrus rednrgucnti se paufocon-

manus, vel lingua, vel c^etrrorum membrorum con- seiisus intemperanier obedii. De quo et in primis bujus Episiolae parlibus ait : Unusquisque 'vero ten- tutur a concupiscentia sua, abstractut, et illectus, etc. Possunt autem concupiscenli» et terresirium bono- rum in boc loco dictae inielligi, regni videlicet ap- peiitus, dlvitiarum, bonorum, dignitatum. Propter bxc enim et bujusmodi innumera, lites frequenter inler malos et bella conimitiuntur.

Lhigatls et beUigeratis, et non habetis propler quod non poslulatis, Liligatis, inquit, et belligeratis pro temporali scilicet gloria, neqne banc obtinere vale- tis, propter boc nimirum, quia Dominum postulare non curasiis, ui ipse vobis saluiaria quaeque confer-

clius annuit, improboram vero doctrinam toia in- ^ lei. Si enim illum pia intentione poslularetis, et

leniione, vel docendo, vel vivendo repellere.

Plwa mlsericordia et fruciibus bonis. Et b«o esl bona conversatio, quam supra sapieiilem et discipli- iiatum ostendere monuit, misericordem, videlicei, animo esse, ei ejusdem misericordiae fructus exte- rius per pietatis opera monarare.

Judicans tine simulaiione, Bac virlule quaiilum pu- dica sapientia proprle otitur, taiilum conlenliosa prorsus caret ct blaspbema. Nam qui se duciiorem caeterisque perfeciiorem videri appetit, multum iie- cesse est laborel, ul et proximum quasi impruden- liorein docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus esi bona fecisse, vel dixisse simu- Idndo praet«^iidal.

Fruelut autem jusiitlce in pace teminatur facienti- bat pacem, Oinne quod in hac vila agimus semen cst fuiurae retributionis, ipsa autem retribulio fructus cst operum praesenliuui, teste Apostolo, qui ait : Quweunque emm seminaverit homo, hcec et metet, Lt qui uminai in carne, de carne metet ccrruptionem, Qui autem teminat in tpiritu, de spiritu metet vitam ceternam {Galat. vi). Et ideo recte dicitur quia frti- f tus juftitiae In pace seminaiur facientibus pacem. Fructus eniin jui^titiae vita aot^Tua est, quae operibus justis reiiibuilur, quia qui inquiruni pacem, se« quuniur eam, tpsa pare cui studenl quasi opiima semente lerram sui cordis a$pergunt, quo per quo- tidianum bonae operatioiiis crementum ad fructum

terrena vobis nec/ssaria ad usum temporalem, el ad fiuendum perpetiio supcrna bona iribuerei.

Petitit et non accipitlt^ eo quod male petatit, etc. Pra^dixerat eos non postulare, et nunc dlcit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu liiierni lesiis nibll petere videiur. Male autem petit, qiii, jussa Domini contemnens, a Domino beDeflcia superna desiderat. Male petit et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quacrit bona per- cipcre, et hxc non ad susteniationem bumanae fra- girualis, sed ad redundantiam liberae volnptatis. IIoc esl enim quod ait : Vt in concupitceniiit vettrit Iniii- matis.

Adulteri^ netcitit quia amiciiia hujut mundi inimica est />ei.' Adtilteros recte nuncupai, quos de amore sapieniix coelesiis ad amplexum potius amiciii» nKindialis esse deflexos increpal, quos, Conditore coniem|>io , mammonae magis servire cernebat. Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis: iVonnt divitet opprimuni vos per potentiam, et ipsi trahunt vos ad judicia ? Nonne tpst blasphemani bo* num nomen quod invocatum ett super vos {Jac. ii) f Sed ne illos puUres solos inimicos esse Dei, qui eum aperie blaspbemant, qui fidem ejus persequun- lur in sanctis, et eos iniquo judicio condemnant, ostendit et eos esse Dei inimicos, qui, sub flde el confesslone nominis Cbristi, mundi illecebris et amori deserviuui, qui, nomtne tenus fideles, rebus

valeant viiae pervenire coelestis. De quo alibi scri- p lerrenls coelestia proponunt. Quod et sequentl ver- ptum est : Qiit teminant in laerymis, in gaudio me- gtculo insiantlus inculcat subdens : Quicunque ergo ient {PtiL CSX7),- ^t ^eii^fcerat nsauerad-.fineODC ps9lm]. volueril amicut este tcecuU hujut, inimicut Dei contti- Semlnant aureiu aine^^Rlr^Cmropi^bU tuitur. Ergo iniiuici sunt Dei oinnes amaiores

merltis in jiidicio recipient. Non tamen fructum, mundt, omnes inquisitores nugarum, omnes qui sel corrmiUtKiem ^iejerc. dignos^utitor^2lp]sCbon1^;*jpertinent ad eos de quibus diciiur : Qiiontam eece nim{Tuu\ifiTjbt?:rtmiFrMi^^ iui, Domine, peribuni {Ptal. xci). Intreut

tur)y seJ pro corrupiione in qua vixerant poeuas ecclesias, non intrent ecclcsias, inimici Dei sunt.

luent seinpiternas.

CAPUT IV.

Vnde beUa ei Utet in vobit? iVoniie hine? Id eti, a lelo et contentione, quae supra vetuerat baberi. Unde et bic laiius idem exponendo subjungit dicens :

Et concupiscentiit vettrit qum militani in membrit veitiis^ etc. Concupiscentix auifm militant in mem-

Ad lempus possiint florere 8iC4it fenum, sed ubi ar- dor judicii apparuerit, peribunt, et decor vulius

eorum decidet.

An putatis quia inaniter Seripiura dieai ? llla, vi- delicei, Scriptura qux a malorum societaic fideles coercens, ita per Moysen loquitur : Non inibit fotdut cum eit, nec cum diit eorum, Non habitent in terra iua,

55 EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATJIOL. — D. MCOBI EPISTOLA. 54

irc farte peecare te fachnl m me, tijervierii dm ejrum, A Appropmquate Deo, et appropinquabU roW«. Appro-

pinquate Domin<> per btMnilitatem ejus vesiigia se*

quodiibi certe erit in $candalum{Exod, xiiii). El rur* guiD : fion [acies opera eorum, eed destrue$ eos atque eonfringes statuas eorum (Ibid,).

Ad invidiam eoucupiscit spiritus qui habitai in vobis? InterrogatiTe per iiicrepaiionem legenduro esi, quasi diceret : Nunquid Spiritus gratia* quo significaii estis in die redemptionis lioc concupiscit, ut invideatis alteralrnro ? Nonuiiquebonus spiritusinvidiaevitiuin in Tobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locuiionis in psalmo : Frater^ non redimit^ redimet homo (PsaL xlviii)? Iia entm inielligiiur. Si nos Gbri- stus Don redemit, qui nobis frater fleri dignaius est per bamanitatem, nunquid aliquis bomo purus nun r dimere sufiicii? Quidam lianc senleniiam iia eJis-

ctando, et appropinquabit vobis per inisericordiam, vos de angustia lil»erando. Non enim regionibus lon- ge est qutsqiie a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes lerrs loco, is qui virtutibus studet, et is qui defluit sordibus viliorum, longe esl a Dco, alius proximum babet Deum. Unde et Psalmisia dicit: Prope esl Dominus omnibus invocantibus eum in veri* tate (Psai. cxliv). Rursumque : Longe est a peceato- ribus salus {Psal, cx^iii). Illa utique salus cui caui- mus : Dominus iltuminatio mea et salus mea, quem timebe {Psal. xxvi)? Ct ipse Dominus, ciim iios stbi appropiuquare suaderel dicens : Venite ad me^ omnes qui taboratis et onerati utis, et eyo reficiam iOi{Matth.

serant : Ad invidiamconcupiscitspiritus, qui habitat in B xi), contiiiuo quia iion hoc pedibus, sed actibus es-

vobis, Adversus invidiam concupiscit, iioc est invt- di» roorbum debellari, atque a vesiris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hnminis diclum inielligunt, ut sit sensos : Noliie concupiscere, no- liie mundi bujus amiciiiis adha.'rere, qnia spiritus mentis vestrae, dum terrcna concupiscii, ad invidiam utique eoucupiscii, duin ea (|iiae ipsi acquirere con- cupiscitis, alios invidetis babere.

Majorem autem dat gratiam. Majorem gratiam Do* niinus dat quain aiuiciiia muudi, quia bsec terrcna bjna ad tempus, et ea cuin doloreamittenda tribuit, ille gaodium largitur xternum. Qiialibus auiem banc gratiam largintur, subsequenter exponii.

Propter quod dicit : Deus superbi$ resistit, Ihumili'

set implenduin deiiionstravii, cum subdidit : Toltite jugum meum super vos, et dis:ite a me quia mitis «ttiif, ('( humit s corde {Ibid.),

Einundate manus peccatores, et purificate corda^ duplices animo. Hoc est veraciter Domino nos appro- pinquare, operis videlicet munditiain, et cordis siinplicitatem babere. Innocens^ iiiquit, moni^tts et mundo corde, hic accipiet benedietionem a Domino^ et misericijrdiam {Psal, xxv). Et hoc est veraciter Do- minum appropinquare nobis, suae nobis duna pielaiis simpliciter quxreiitibiis dare. Sanctus enim Spiritus disciptince effugiet fictum^ et auferet se a cognitionibus qum sunl sine inteUeetu{Sap. i).

Miseri estote, et lugete, et plorate, Risus vesier in

busautemdai ^roliam. Fures quidcm, pcrjuros, luxu- C luctum convertatur, et gaudium in mmrorem. ifttwi-

tiamini in conspectu Domini^ et eialiabii vos. Noiiie» inquit, amare locuplelari, et gaudere iii boc sxculo» sed memores scolerum quae fecist s, boc potius pro- curaie, ut per breves vitae bujus miserias pauperta- temque ac lameotationem transitoriam ad gaudia cce- lesiis regni sempitertia pcningaiis, ui nun pro Lctitia lemporalium opum quas per iniquum laborein acquisi- stis, perpetuo mendicetis, lugeatis, lormenla solv.itis. Nolite detrahere tdterutrum, fratres mei. Et boc vitium deiractionis ad venenum lingux murtiferom respicit, de quo ait : Litigatis et biiiUgeratis,

Qui detrahit fratri^ aut qui judicat fratrem suum^ detraliit tegi^ et judicat tegem, Detrahit legi qui de-

riosos, et alios peccaiorcs, quasl contemptores prxceptorum saorum punil Deus, sed specialiter su- perbls resistere dicitur, quia iiimirum roajori pcena plcctuntur qui couflduiit in virtute sua, qui divinx potentiae sobdi poenitendo negligunt, qui quasl sibi ipsis ad salvandum suniciant, auxilium supernae g>a- liae quaercre detrectant. At contra humitibus dat gra» liam^ quia qui in suoruin |.lagis vitiorum veri se me- dici manibus suppliciter subduut, merito desideraiae saniiatis dona recipiuui. Notandum autem quod banc seiilentiam de superbis et bumilibus bcatus Jacobus de parabolis Salomonis juxia anilquam Trans ■ latiooem, quemadmodum et Pctriis, in sua Cpistola

posuit. Pro qoo in nostra Cditione quae de HcbMica .... . , . r > j

', • A^ A'. •. j- -. 11/ j # -I . n trabit fratn, quasi ipsa non recle fecerit quae de-

venutedescendit, ita dicitur ; Jllusores tpse deludei^ *^ ^ . .. .^ u w%

'^ tractionem vetuit, diceus per PropbeUm : Deira*

hentem adversus proximum suum occulte, hune perse'

quebar {Psal, c). Et in Levitico : iVoit erit criminator,

nec susurro in populis{Levit. xix). Potest et iia intel-

ligi : Qui detrabil fratri legis jussa facienti, detrabit

legi, et judicat legem quae Ulia jussa dedii. Verbi

graiia, lex praecepit dicens : Ne memor eris injurice

civium tuorum^ Qui ergo detrahit fratri, et qui judi-

cat fratrem quem videt pro Dei amoro libenler

injnrias snscipere, detrahit uiique legi, et judicat

legem quae nos injurias oblivisci praeceptt.

Tu autem quis es qui judicas prodmum tuumt Te-

meritatem arguit ejus qui proximum delecutur judi-

care, nec su» sUtum fragiliutis ac vitae temporalis

et mansuetis dabit gratiam, Deludcl autem Doniinus illusores, juxu boc quod Pau!us loquitur de eis qui illum in nomine Patris sui venieolem recipere recii- santes , Antlcbrlsium in n<in:ine suo venirniem snscepluri sunt {Joan, v) : Eo quod diiectionem , inquiiy verilatis non receperunt ut talvi fiereni^ ideo miitet ittis Deus operationem erroris^ ut credant men^ dacio{Thess. ii). Delusit illusores^cumdicentibusJu- daeis : Si rex Jsraet esi^ deseendat de eruce et ctedimus ei {Matth. xxvii), patienter sostinuit, donec moriuus ae sepultus, et eorum insulutiones et ipsam monem ciia resurrectione superaret. Dabii autem mansuetis gratiam, quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfe- ctiooem bunioperisct beatoDperennitatisdonalargilur.

55 BEDifi VENERABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXECETICA GEMJIiNA.

incenum perpendere curat. Et quia ooniiiiiiqiiaii) a CAPUT V.

3P

per imnmlationein dexteraeEicelsi hi qiii jndicabant proxiiDiitti ejus quem judicabant potestaii subdun* tur, nonnnuquam ipso superstiterapiuntar e muudo, arguit subseqiienter et eorum temeritatero qui, cer- titudinem vit» sux nullam babenles, de multorum temporum lucro aulmum in rutumro distendunt. Nam sequitur:

Eece nunc qui dieili$ : Hodie aut crasiino ibimut in illam eivitatem^ et (aciemus quidem ibi avmiim, et mercabimur^ et lucrum faciemui, qui ignoratiz quid ertt in erasiinum. Mulllfariam in hujusmodi disposi- tione stuhitiam inesse notat, quia videlicet et de lucri augmento consilium agunt,et se miiho tempore viciuros arbiirantur, et ubi annum faclaDt, sux esse

Agite nunc^ dioiles, plorate utulantes m nuuriis quee advenient vobis, Nuiic dum tempus est accepiabiie, dum dies salutis(// Cor. vi), futuras inquit pocna- ruiii misericordias flendo et eleemosynas faciendo vitaie. Atifiim et argentum vesirum eeruginavitf et eerugo eorum in testimonium vobis^ et mandueablt earnes vestras sicut ignis. Non soloro impios et im- misericordes divites vtsibilis gehennae ignis in tor- mentis excruciat, sed et ipsa dl^^iliaruin putrefacU* rum el inanium memoria, quibus facillime possent suas redimere nequitias, non minus ei ante judicium animas eorum, et post resurreclionem eiiam carnes exuret, dum sibimeiipsis graviier irasci incipiunt, qtiia sua scelera eleemosynis abluere noluerunt.

potestatis autumant, et in bis omnibus superni Judi- p«n>aue dimitti illi purpurato aerugo pecuniarum

cis examen ad menlem revocare contemnunt.

QucB enim vita vestra? Vapor est ad modicum appa» rens^ et deineeps exterminabiiur, Non ait quse esi viia nostra, sed quoe, inquit, vita vesfra ? Quia jiisli lunc verius vivere incipiunt, cum ad hujus viiae (inem pervenerunt. Inimici autem Domim mox eum hono- rifieati et etattati fueriul, defieientes ut fumus defi' eient (Psat. xxxvi). Non autem putanduin est hanc camdem senteniiam essequam apud se Impii in libro Sapientix dixisse perhibcntur : Quia ex niliilo naii sumuSy et post hosc erimus tanquam non fuerimus {Sap. ii). Quouiam fumus afflatus est in naribus nosiris, et sermu sciniilloe ad commovenduro cor

iii tesiimonium nequitiae, ei in aogmentum yersa erat poenarum, quando per increpationem Abrahae audivir : Fiti, recordare quia recepisti bona in vita lua^ et Lazarus simititer mata {Lve. xvi). Possunt eliam no.mlne carnium ipsae carnales deliciae inlelllgi, quas icrugo pecuniarum sicut ignis manducai, dum ani- mam luxuriosam et exirinsccns sxviens flamma crnciat, ct non minus inierius pungens suae leiiaci» dolor accusat. Quod in hac quoque vila sxpius con- tingit, ut noni.ulli divitias quibus male utebantur, aiiiittant, perditisque facuhatibus jam sero incipiaol, quod eas sine fruclu habuerint dolore, el tunc se gemanl indigentibus sna non dcdisse» cum Ipsi in-

nostrum. Qua exslincU cinis erit corpus. et spiritus n ^T"*'' ^"^'«^"^'^ ^^^"^"' mendicare. diffundelur lanquam mollis aer. H*c enlm iUis ralio- ^^^^^^rtzastis vobis iram in novissimis diebus. Quia,

lanquam

cinabaiur, qui nuUam vitam, nisi isum esse crcde- bant, dicentes cuin Epicuro : c Post mortem nihil esi, et mors ipsa nihil est. > Ulod aulem beatus Jacobus intulii, ut doceat quia vita pravorum brevis est in praesenti, quam Umen in fuiuro mors sequi- lur xterna, juxta illud beatl Job : Ducunt in bonis dies iMos, el in puncto ad inferna descendutu (Job. xxi).

Scienti ergo bonum facere el non faeientt^ pec- catum est itti. Per totum hujus Epistolae textum beatus Jacobus ostendit quod hi quibus scripsit scieniiam boni faciendi habebant, simul et lidem rectam didicerant, lu ut et aliis se magistros fieri

neglecia pauperum nudilate vel esurie, ihesauros pecunia: vobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis non praevideutes interni judicis iram cumulasiis. Quje eisi necdum apparuit, in novlssimis diebus jani certissiina resut, id esi, ubi lemporalium dierum fiuis adfuerit.

Eece merces operariorum qui messueruni regiones vestras^ qute fraudata est a vobis, etamat. Quanta superborum ioiquilas, qui cum divliias sufficientea habeant , non solum pauperes passim venienies suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis quoque mercenariis, vel famulis suis debitam laboris sui mercedem reddere no!unt. Quod impieuils Tiiium heatus Job multum se cavere in>inuai, cura ait : Si

' - -- ww ^.... wv ..w. > uQ«tii9 tfvu iiiuiiuiu ov «^avcic iii.^^iiiuab, «:uiu ai» . oi

pos.ve praesumerent. nec Umen operum perfeciio- ^ adversum me terra mea etamat, et eum ipsa sutci ejns

fiem, neque raentis humiliiatem, neque conlinentiam ndhuc sernionis erant adepti. Unde illos modo inler alia iiicrepaiionis el exbortaiionis verba non miiii- inum terrei in eo, quod scientem bona facere, et non facientein qu» novii, majus dicitur habere pcccalum, quam illuin qui igiiorauUr delinquit. Tameui ncc iile prorsus a reatu liber esse possit qui nesciens erravit, cum ipsa boni ignoraniia non parvum sit malum. Hinc etenim Dominus ait : Servus qui cognovil votuntatent dmini sui, et non fecit secun* dum voiuntatem ejus, vaputabit muttis. Qui autem non cognovit, et fecit digna plagin, vapulabit paucis {Luc. xii).

deflent^ si fruetus ejus eomedi absque pecuma^ el animam agricolarum ejus afftixi^ pro frumento oriattur mihi IributuSf et pro hordeo spina (Job. xxxi). Et eta" mor ipsorum in aures Domini Sabaoth inlroivil. Do- minum Sabaoth, id est, Dominum exercilouro ap- pellat, ad terrorem eorum qui pauperes puiani nul- lum habcre tuiorem. Iloic autem loco congruit illud Psalmistx : Tibi enim derelictus est pauper^ pupitto tu eris adjutor (Psat. tiebr» x). Et qiiod iii libro beaii Job scriptum est : i^eque enim frustra audiet DeuSf €t omnipotens singutorum causas intuebitur {Job, xxxy). Eputati estis super terram. Neglectis gaudiis ccelesUbus aJ quae per affiiciiones et j<*juuia

%T EXPOS. SUP. EPISTOLAS CATIIOL. — D. JACOBI RPISTOLA. 'W

venire poiemis, epolas tantum diligitis camales, A cium 9<s(ram tii ianctifiettionem^ finm tmo viiani

quas lanta In futvro fames sitisque sequetur, ut ne ttna qaidem aquae gutu lunc possil aliunde acquiriy per quam fobis ardens lingua refrigeretur.

£f tn lusHrUs enutmtii corda ve$tra. Illi in Inxii- riis enutriuni corda sua, qui, Juxia illuro Ecelesia- siis sermonem, non probibenl cor, quin omni to- luptaie frualor, ei obleciet se iii his qnae parave- rint. Et baoe ducuDt partem suam, si uuntur ipsi bboribos suis^ Dullam de pauperum nutrimento ▼el oblectameoto curam babentes (Eccl, ii). In die pcdwmie adduxieiie el ouidistit juitum^ nec restitu vobis. Jttstom appellat Doniinum SalYalorero, de quoet beatus protoroartyr Stephanus eisdem Judxis loquitor : Quem prophelarum non iunt persecuti pa-

mtemam (Rom, fi). Nolite ingemiscere^ fratres^ in otterutrum^ ut non judicemini, Quasi vos majora ine- rflis adversa patiamini, el persecutores ▼esiri cum maiima scelera fecerint, nibil ferre videaiitur ad- ▼ersi. Ut non judicemioi. Judicio videlicet damna- lionis, eo quod judicem istum quasl inique judican- lem viiupereiis*

Ecce Judex antejanuam assistii. Qui et vobis prae* mia patienti», et adversariis vestris pocnam quam niereutur restituet. Ante januam autem assisiit, quia vel proiimus est ad noscenda omiiia qwe geritis, vel cito venlet ad retribnenduui, et vobis» ei per- secutoribus vestris, qus singuli meruistls. Exem" pluni accipite^ [raires^ esulus mati^ et longanimitatis, et

tra veiln^ el occiderunt m qui annunUabant de ad- B taboris^ et patientiof^ prophetui qui loculi iunt in no-

MNlii JuHif cujui voi nunc proditorei et homddiB fuiiiii (Act. vii). Apparet ergo quod bealus Jacobus illos diviies alloquitur ex eo loco, quo ait : Agite imnCt drvtlffSy plorate ululantcif qui in necem Domini conjuravtraot, et necdum fidem nomiois ejus qua salvarentur acceperant. De quibus et supra loquitur credentibus : Nonne divitci per poeniteniiam oppri- munt foi, et ipsi trahunl voi ad judicia f Nonne ipii bloiphemant bonum Roitien, quod invocatum est iuper toi (Jac. n) 7 Et quia duodecim Iribubiis quc sunt io dispersiooe scribit, iu Qdeles mooet opera fidei facere, oi eos eiiam qui oecdum crediderant ad fi- dem domloicam simul et fidel opera suadeai con- ▼erti» revocans illis ad memoriam quia Dei Filium

wuno Domini. Videle, inquil, quia prophetss qui t;im sancti crant, Um immunes a deliclis, ut Dei spiritus per eos sua inysteria loquereiur bominibus , exitum lualum liabuerunt niortem patiendo ab iofidelibus, ul Zacharias, (Ji ias, et Macbabxi niartyres, Et in novo Tesumento Joanoes, StepbanuSy Jacobus Zebedai« et alii quain plurinii. Nec tam<;u bujusmoJi exitu ingemi^cere, sed eum potius loiiganimiier ferre vo- lcbani. Alii loiigos susiinuere labores, sed bos pa- tietiter et sloe murmuratione tulere, ut Noe in aeJi- ficatioue arcseperceiitum anoos, Moyses Inereptiono et doca:u popuii per annos xl, David in exsilio sine culpa perpesso,Josepb in servitio Cratrum fraudesu- scepto.Ad ulraqiie auiemfirmum et immutabiie sub-

occiderint, et iosoper quasi nibii mall perfecisseot, ^ juiixii exemplum diccus : Sufferentiam Job audiniif ei

iuxuris sese et avariiis maociparioly oec Uotuui scelos pceoiteotia et eleemosynis emendare curarint. Quibus proprie conveoit quod ait : Avaritiom carnei eorum initar ignii manducaturam^ et quia theiourita' verunt nbi iram in noiiiiinni diebui. Hoc namque in eis post occisiooem ipsius Jacoiii completum esse claruii, cum Jerosolymorom civitas, imo omois Ju- dxsc proviocia expugoareturacdedararetur a itoma- nis, el ccterorum qu» patrarant scelerum. Paliente$ ergo eitote^ fratrei^ uiquo ad adventum Domini. Post- qnam superbos et incredulos increpaverat, rursus coovertitur ad eos qui lalium improbiUU fueraot oppressi, coboruos eos ad patieotiam, et insiooaos

/iiiem Domni vidiitii. Laborem, iiiquit» et palientiani Job lectione cogtiovistis, et quia duplicia cuucta, quo bosiis fraude perdidii, Domioo miserante , recepii. Exiium quoque Domioi io cruce quem longanimiter suscepit, astantes ipsi vidistiSy sed et gloriam resur- rectionis et ascensionis ejus ad coelos, evangelica pnedicalione didicistis. Quia miiericon eet Dominm et miserator, Ut vel io pnesenti suos a tentaiionibus liberet , et pro constantia fidei etiam coram bomi- oibos viventes glorificet, vel post m<«rtem in occuho coronet, et ne sic quidem ab hominibus memoriam quam meruere laudls auferat. Ante omnia auiemf fra- tres mei^ nolile jurare^ neque per ccelumf neque per

quia talium pressurarum fiuls proximus iostet, aut ^ terram^ neque aliud quodcunque juramentum. Sit aii-

ipsis videlicet rapiis ad Domioum, fructumque su» t>aiientiae recipientibus , aut persecutoribus eorum potesUte persequendi privatis. Ecce agricoia exspe» ctat pretioium fructum terrce^ patienier ferem donee accipiat temporaneum et ieroiinumf eic. Si ille pro terrs fnictu quem exspectai, el teuiptiraleui sperat proveoire, Um patienter lalmrat, quauto magis vos pro ccelesiis froctu mercedis, quem perpetuo pos- aidere valetis, omoia ounc adversa sustioere debctis? Accipietis eteiiim vos temporalem frucium, vium ▼idelicei toimx post mortcm. Accipietis et seroli- nom , carois iiicorruptionem io judicio. Vel certe temporaneum io operibus justiiiae^seroiinnm in reiri- buiiooe laborom, jusia illud Apostoti : Uabetii fru"

tem iermo veHer eH^ Est^ Non, non. Quia lethifcriim linguae virus ad iutegrum in suis audiioribus exhaii- rire desiderat, qui detrahere alterutruin vetult, qur judicare proximum loterdixlt, qui in adversitaiibuf» alterutrum ingemiscere probibuit, qoai sunt aperta peccau, addit et hoc quod quibusdam leve videtur, ut juris quoque jnraodi consuetudinem tollai. Nam hoc quoque illis nequaquam parvipe idendum paten- ter apparel, qui illam Domini sentcntiam sollicite considerant, qui dicit : Omne verbum otiosum quod locuii fueriiit hominei^ reddent rationem de eo in die judicii (Malth, xii)« ut non iubjudicio decidatii.ldto^ inquit, vos a juraiiouis culpa compesco, ne fro- queiiier vera jurando aliquando etiam in perjurium

SO BEDiC VENERABILIS OPP. PARS II. SEOT. I. - EXEGEIIJA GENUINA. 40

deciOalis, sed eo longius a pejerandi Tiiio sielis, quo A hac aulem seiiieniia, illa debei csse diacrello, ul

iiec Terom dejerare uisi proxima necessiiale velilis. Sed el ille sub jiidicio realus decidii, qui etsi nuu- quam pejerat, crebrius lamen quam opus veruin esl dejeral. Quia niinirum ipsa superflua locuiionis olio- siute delinquit, offenditque Judicem, qui et inutile verbum ei juramenlum omne vetuit.

Triitiaur aliquU veslrum f etc. Qui sapra in pres- furis ad iiivicem fratres ingemiscere prohibuil, nunc quid e conlrario gerendum sit ipse deroon- fttral. Si quid, inqoii, alicui vesirum Iristiilaj depri- meniis , vel ab aliis bomiiiibus illata forie Injiiria ingruerit , vel culpa accidente, vel d«»mesiico dam- no prapoccupanle , vel alia qualibel ralionc vos conlrlsiari contigerit , iiequaquam illa hora ad in-

quolidiana leviaqoe peccata alterulrum coxqualibus confiieamur , eorumque quotidiana credamus ora- tioae salvari. Purro gravioris leprae immunditiaro juxta legero sacerdotii pandamus , atque ad ejus arbitrium qualiler et quanto tempore jusseril puri« ficare curemus.

Multum enim valet deprecatio ju$ti a$sidua , ctc. Decenli astruit exemplo quantum deprecatio Justi valet assidua, cum Elias una tanium oraiioiie eran- do tam longo lempore cmlos conUnuerit, terris imbres averterit, frucius mortalibus negnveril, ei rursus ubi voluit, ubi lempus esse perspexit, ubi longa inediae tabe cor regis superbi cl geniis idalo* latrae ad poenitentiam vidil inflexum , uiia solum-

Tlcen. munnu.ai«r. . et de De. jud.c... q«erelas ^^^^ ^^^^^^^^^ ^^^^^ ,e,tu„^yiu Sic enio. .equi-

tur :

deposituri conveniaiis , sed poiius ad ecclesiaro concurrenies flexis genibus Dominum oraie, ut consolaiionis suae gratiara mitlal,iievos trislitia sffculi, quae moriem operatur, absorbeal (// Cor. vii). Ipsi quoque crebra psalmodiae dulcedine, no- civam moeslitiaB pesiem vestro de corde repel-

liie. Infirmatur quis in vobls 7 elc. Sicul dederat con-

trislaio , sic dal consllium el infirmanti , qna-

liter se a murmurationis stultiiia tuealur, juxU-

que modum vulneris, modum ponii ei roedelae,

Irislalo praecipiens ut ipse pro se orel ei psallat,

Infirroanti aniem vel corpore vel fide mandans ul

El rursum oravit, et cce/ttm dedit pluviam, elc. Semel ergo el prius el posimodum oravit , ei hoc unus Elias ulia ac tanta impelravit, quantum igiiur valet frequens plurimorum oratio juslorum T Sed no trepidaret nosira fragililas, reputans se Unto pro- plieiae, qui curru igneo rapi nieruit ad coelos, sl- niilia facere non posse, consulte beatus Jacobus de ejus oralione locuturus, iia inchoavil : £/tas homo erat smilis nobis^ passibilis. Uomo namque erat u- metsi nuUi bomlnum virtuie secundus, simiJis no- bis origine carnis, passibilis ul nos el menlis fragi- liiaie el carnis. Nam quia carne fragilis esset, apud

V . .• :. u^^^ »inrimAiMim fiA ddiii. Iiiaie el carnis. «am quia cariie iragiiis essei, apua

flui maiorero susiinuil plagaro, plurimorum se aaju- ^ ^ ^ ...

qii iiiaj ircii v 9 jr C Sareptanam viduam victum quaerendo monstravit.

lorio, ei hoc seniorum , curare meminerii , neque ^ ^

ad Juniores ininosqne doctos causam suae imbecilli-

tatis referai, ne forte quid per eos allocutionis aul consilii nocentis accipiai.

Et orent super eum , ungeutes eiifti, elc. Woc el aposiolos fecisse, in Evangdio legimus, el nnnc Ccclesiae consueludo Imet, ut infirmi oleo conse- craio unganiur a presbyteris, et oratione comitante sanenlurl Nec solum presbyteris, sed, ul Innocen- lius papa scribit, etiani omnibus Christiaiiis uti licel eodem oleo In sua aut suorum necessiiate ungendo, quod Uinen oieum, non nisi ab episcopis l.cel coii- fici. Nam quod ait, Oleo in nomine Domini^ signifi-

nomine Domini. Vcl

Quia mente quoque passibilis fuerit, oslendit cum posi reddius terris a {uas exstinciosque propheias, et sacerdotes idoloruro , uniu^ mulierculae minis exterritus per deserta fugit. Quanti autero sil me- riti apud Dominum pro infirmanlibus orare , eos- qiie sua peccata coofilentes ad amissam revocare sospiutem, subdendo manifesutur :

Fratres mei , si quis ex vobis erraverit a veritate^ elc. Quia enim in superioribus bujus Epislolae partibus lingua noslra a maligna vcl otiosa locu- lione restringltur » opportune iii fine quid maxinio loqui debeamus osienditur. Jubcmur iiaque orare et psallere Domino , quoties aliquibus pulsamrr

eat oleura consecratura in nomine uorami. vci gji^g^gig^ ^^^ confiurl alterutrum peccau noslra

certe quia eiiara cum ungunt infirmum , nomen Do- W ^^ ^^^^^ ^^^ invicem, ui salvemur , pro saniutc

. ^ ^.««. proximorum, non soluin lemporali sed putius aeier-

miiii super eum invocare debent.

£1 si in peccatis stl, dimttentur oi. Mulli propter peccau in anima faeu, infirmiuie aut etiam morte pleciunlur corporis. Unde apostolus Corinlbiis, qui corpus Doinini percipere indlgne soliti erant, ail : Jdto iuter vos mutti et in/irmt et imbecilles stinl, et dormiuttt multi (I Cor. xi). Si ergo infirmi in pec- caiis siiil, et ha5C presbyieris Ecclesiae confessi fuc- rint, ac perfecto corde ea relinquere atque enien- dare satageriol » dimiltenlur eis. Neque eniro sine Gonfessione eroendationis peccau queuni diroiiii. Unde recie subjungitnr :

Cofi/l/eimnt ergo alterutrum pncata vcsira, clc. In

na, qoanUro possumus impendere curam. Sic enim magnae mercedis esl a morie erlpere carnem quando- que roorilurani, quanii esi meriti a morte aniinam liberare in coelesti patria sine fine victuram ? No landum sane quod quidam Codices habenl : Saha^ bit ammam suam a morte. El ex anibiguo Graeco, iu etiam recte Inlerpretari potest. El revera qui errantem corrigil, sibimetipsi per hoc vitae cQsleslls gaudia ampliora conquirit. SatvabU, inquii, animam ftiam a mortCt et cooperiet multitudinem peceatorum. Qui peccalorem ab errore convertit, et ejvs peccaia pcr hanc CQnversionem ab aspectu iuleriii Judicis

41 l.N PUIMAM EPISTOLAM PETRS. 4i

8uperpo6itione viise melioi-is abacoiiiiii ; ct sua quo- A docior facere perhibetur, hoc alioloco ckarius facero

qoe in quibuscunqiie offenilit errata , ab iiUuitu ejiis qui oronia videl proximuin curando contegit. juxta iilud Psalinistae : Beati qucrum nmmee $unt iniqui' iaiei^ et quorum tecia $vnt peccata (P$al. %\\i). Nec obliviscitur hxc bortans beatus Jacobus, quod su* perius ail : yoUte plure$ ma§i$iri fieri « [ratre$ mei (Jae. iii). Ibi namque imperfectos in propria actio- ne a magisterii ofiicio quod per jaetantiain qux- rebant, submovei. Hic vero instructos ex oiuni parie quid erga falulem proximorum pro amore frateniitaiis a.ert; debeani edocet. Quod euini bie

memoratur , Uicenie beato Petro aposiolo : Quia ehariias operlt multiiudinem peccaterum (I Petr. iv). Nec prxtereundum , quod baeo erraniis conversio Bon solura loquendo , sed plerumque ciiam boue agendo perflcitur. Nam si quis, ctiain lingua ta- cenie , proximis exempla bon% aciionis osiendit , eosque ad imitanda quse neglexerant eleemosyns vel hospitaliiatis , vel aliarum opera viriutum con* vertii, officiom profecto doci(»ris exsequitur, acpro ejus quem Gorr<>xtt salvaiione fratris, ccrtam a pio Judice meicedem consequetur.

IN PRIMAM EPISTOLAMPETRL

CAFIJT rUIMUM. Petrus^ apo$lolu$ Je$u Chri$ii, etc. Advena Laiine, Graece dicuntur pro$elyti. Qiio nomine appellabaut Judxi eos qui, de genlibufi nali, in Deum credere ei, circumcisioue accepta , Judaico more, juita Dei legeni vitam ducere malueruni. De quorum numero fuere quidain eorum qui in die sancio Pentecosies, qiio aposloli Spirilum sanctum iu ignis visione per- eeperunt, ad prxdicaiionem eorum Cbrislo credide^ ronl , dictnle Scripiuia quod Judu.'i quoque et pro«» se yli adessent. Eiccios ergo advrnas dlctt, qui de gentilitaie ad agniiimem ac ^susceptionein diviiia le«;is, ac percepiis 2>arrameolis legalibus, ad accc- piionero gratix fidei pervenire meruerunt. Unde 8an« c us presbytcr llieronyinus de bis loquens ait :

B bi verslculi ad hoc quod prxdixcral, Etect}$ advem$^ Electi namque erant secuudum praescientiacn Doi Patris. Unde el apostolus ait : Quo$ pra:$civit et prtB- deetinavit conformes fieri imaginie Fiiii $ui, Et alibi : Sicut elegit no$ t/t ip$o ante mundi con$tilulionem^ Eiecti auteni erant ad boc, ut per donationem Spi- ritus saucli sanctificarentur, emundali ab omnibus peccatis, ut obedire inciperent Domino Jesu Christo, qui per inobedientiam protoplasii prrierant, ut as- persi sanguine ejus potestatem Satainu vitarent, sicut Israel per agni snnguinero iEgypiorum domi» uainm deciinavit. Aspersionem nuiem dicit more Scyiptura veteris, ubi qu» sanctificanda erani, sau- guine hosiSarum solebant aspergi. Cieterum ipse Dominus dicil manireste de eo : Ni$i mandttcaveriti$ € Qiiia Petrus post episcopaluin Anliocbensis Eccle* G carnem Fitii homini$, et tnberiii$ ejus eanguinem, non si£, et prxdicalionem dispersionis eorum qui de habebi:i$ vitam in vobi$ (Joan. vi).

Gratia ei pax multiplicetur. Ut quod benc coepl- stis, perfecte conipleaiis. Bene primo gratiam, post- ea noroinat pacem, quia sine gratia Chrisii ad p.i- cem reconciliationis pervenire non (Kissumus, itno nihil paeificum , niA per gratiam ejus habere va- lemus.

Benedictu$ Deue, et Pater D-ymmt no$tri Jesu Cliri^ti. Ita Deo Patri budes be<iedictionis refert, ut Doini- Dum Salvatorero noslmm, et Deum demonstret esi>o •t boniinem. Cum enim dicit, Di^iit et Paler Domini no$tri Je$u Chri$tii Deum quidem Domini Jeso Chri • sii appelkt, quia ipsum Dotninum Cbristum , ho- minem facium fuisse memiiiit ; Patrem auiem Do- miui nosiri noiuinai, quia eumdem Dominuai no«- strum Dei Filium semper exslitisse non dubitat.

Qui eecundum magnam mi$ericordiam $uam rege^ neravit no$, etc. Jure benedicitur a nobis DeuA, qui, cum nostris merltis generati fuissemus ad moriem, sua nos misericordia regeneravit ad vitam. Et boc per resurreciionem Filii sui, oiim in taiKum nostrara dilexerit vitamt ut illum pro faac inori disponeret, atque eadem morte per resurreetionem desiructa, spem nobis exemplumque resurgendi mofistriiei. Mortuus uamque est, ne nos mori timererous. Re* surrexii ex mortuis, ut et nos per euro resurrectu* ros esse speruremus.

2

circumcisione crediderunt in Ponto, Galatia, Cap- padocia, Asia et Bitbynia , secundo Claudii auno, ad expugnandum Simonem magum Romam pergit. $ Sed et nos si veraciter cum propbeta, Deo dicere possomus : Quoniam incotw no$ $umu$ apud te in ierra, et peregrini $icut omne$ paire$ no$tri (P$al. xxxviii), ad no3 qiioque Epistolas beati Petri scri- ptas credere et ut nobis missas legere debemus. De-* nique in ipsis Epistolis, quasi alibi patriani babeiw tes, nos admonet, dicens : CViamiimt, obeecro vo$ tanquam advenae et peregrinoe ab$linere a cttrnalibu$ de$id€rii$ (! Petr. ii). Quod vero adjuiigitur, di^per- iteitis, significat qiiia dispersi sint a Jerosolymis in persecutioiie quas facta fuerat sub Stepbano, vel certe aliis multifariis persecuiioiiibus sint pro flde ▼el a Jud«is vel a gentibus afHictl, a propriis sxpe sedibus puUi, ut in Aciibus apostolorum legimiis. Sed el Paulus ad Galalas : Tanta^ inquit, piiift e$ti$ gitte cau$a, $i lamen $ine causa,

I>i$per$ioni$ Ponti, Gatatias^ e!c. Otnncs b» pro- vinci» siint Grxcorum in Asia. Sed et aJia Bithynia est iD Europa, de qua illi qui in Asia sunt Bithyni origifiem ducere perbibentiir. illa autem quae in Asia est Bithynia, vocaiur et luajor Phrygia» qu» lliera fluroiiie est a Galatia disterminata.

Seeuudum praseientiam Dei Palris^ etc. Adliaereut

PlTBOL. XCIIL

D

/

45 DCDif; VCiNEUABILIS OI>P. PARS II.

/r hweditaiem ineorruptiyUem, eic. iHearrttptibi' A K/tiy inquit, propter ▼iiam coelestcm, qux nec senio, nec morbo, nec uiorle, nec aliqtia moBStUia tangi- tur. Incontaminatam^ quia nulltis in eam potett im- inundus intrare. Immarceuibilem , quia nec ipsis beatorum hominum nieniibus ex loiigo usu coele- slis illa couvcrsalio valel aliquamto vilescere, quo- jnodo pro^tiiitis sxcuii luxus et deiiciai solenl non* nunquam diuiina consuetudine ct usu in fasiidium verli.

Comervatam in cmtii in vobi$. Con^ervalam in vo- iiis dicit, pro eo ut dicerel, conservaiam vobis, id ebt nd boc coubervatani iiunc, ut vobis teropore prx- slitulo reddatur in CQclis. Vel certe conservatani in coelis in vobis, quia qui dedit credentibus poiesta- tem fllios Dei fieri (Joan. i), ipse dedil ejusdem potestatem hxreditaicm in coeiis accipere, perseve--6 rando usque in Gnem ui salvi siiit. Et ideo conser- vatam dicit in iilis liaerediiaiem, quorum merilis, juvanie Domino, pcrveniendum novil ad illani, quia qui non servaverini dibcipiinam Patris, baeredila- tem ab eo non meieniur accipere.

Qui in virlute Dei custodimiru per fidem^ etc. El Dominus ait in Evangelio : In domo Patris mei man» aiuitei MuUai sunl (Joan, xiv). £t iterum : Non est meum dare vobis^ $ed quibus paraium est a Patre meo (Marc. x). Paratae eigo sunl sedes in regno Dei, parat« mansiones in domo Patris, parata salus iu coelis, iauluin faciat se dignum qui accipere desi« derat. Sed quia nemo t>uo lantum conamine dignus lieri , suisque viribus ad aeiernam poiobt venire sa- luiein, recle pra;niittiiur : Qui in virtute Dei custodi- C mini per fidem. Neque eiiiin quisquam sua: libertatis poteatia custodiri valet in boui«, sed illius per omnia qua^reiidum esi auxilium, ,ul perficiamur, a qiio iui- liuiu bonae actionis accepinius.

In quo exsultabitis, elc. Quod dicil In quo^ sigiiifl- cat iu eo quod lempore novissimo saliis paraia re- velabitur, ac diguis dabitur. De quo ei Dominus aii : Iterum autem videbo vos^ et gaudebit eor vchtrum^ et gaudium ves rum nemo lollet a vobis (Joan. xvi).

Modicum miiic, si oportet^ contristari» Oportel, in- quit, contrisiari, quia non nibi per Irisliliam saecoli labentis et alfliCiioues potesi ad gaudia asierna perveniri. Modicum auiein dicit, quia ubi nierces u:.criia reiribueiur, breve videbitur ac leve lotum fuisse quod in S9CuU tribulalionibus grave videba- ^ tur ei acerbuin.

(]t probatio fidei vestrce mutto pretiosior sit auro^ eic. £l Saplentiae liber passioncs sauciorum auro qiiod per ignem examinatiir comparat, dicens de Doiuiiio; raii^u/im oiiriim in [ornace probavit t/itf, et quasi kotocamsti hostiam accepit iltos (Sap. iii). Quia oiniiruiD quos iu caniiiio iribulatiouis fideles probaverit* hos in gaudio retributionis quasi placa- bilem sibi bostiam assumet. Et bene patientia san- ctorom auro assimilaiur, quia sicut in inetallis pre« liosius auro aliquid non est, ita haec-apud Deum oroni esl laude dignissima. Hinc eteniin scriptuin est : Prettosa in conspectu Domini mors sanctorum

SECT. 1. — EXE^blTiCA GEMJINA. 4t

ejus (PseU. ctv). Sicut enim aurum in foriiace clau- sum igiiibiis examinatur, prolatuiu vero foras eujus sil fuigoris apparebil, ila fideliuni coiislantia iiiter infidelium quideni pressuras coniemptibitis videtur ac stulta ; sed ubi leinpus retribuiioiiis, linito certa- mine tribulaiionuiu, adruiTit , tuuc quautas fueril gloriui quautum flammis passioiium profecerit, eo- riim virtus ostenditur. Unde apte subjungitur :

Invenilur in taudem et gtoriam^ etc. Invenitur auiem in laudero probaiio fidei, cuiu laudans eam Judex dicel : Esurivif et dedistis mihi manducare, eic. (Matt. xxv). invenitur iu gloriam, cum prae- miliit eanidero glorificans : Veniie^ benedicii Paltis meiy possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi (Ibid.). Invenitur in boiiorem, cum, caden- libus impiis in supplicium x^lernum , justi ibnnl iii vitam jcieriiam (Ibid.). De quo Ipse ait : Si quis mihi ministraveril t honorificabit eum Paler meus (Joan. xii).

Quem cum non viderilis, diligllis, elc. Et I^aulus ait : Quod ocutus non vtdit^ nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit^ quas prteparawit Deus diiigen' tibus se (I Cor. ii).

De qua salute exquisierunt atque scrutall sunt prO' pheKe^ etc. Exquisierunl ei scrutati sunt in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Eyangelii gra- lia, quando vel quo ordiiie satus aeiema muudo adveniret» quod in eorum libris invenitur. Uade el unus ex eis pro magno scienti e fealuiaris amorc vir de^ideriorum appellari ab angelo nieruil. Proplte- labant auiem loqqendo palaiu liomintbus, et expo- nendo qiiae io occullo internae coiitcuiplaiioiiis ipsl cognoverant.

Scrutantes tit quod vel m quale tempus ttgnificaret in eis Spiritus Christi^ elc. Ilas glorivs significavil evangelidla , cum ail : Sptrtftti enim nondum etat datuSf quia Jesus nondum fueral glorificalus (Joun* VII). Duae auiein sunt Doinini giorificationes, secun- duin suscepli hominis formam : una, qua resurrexll a morluis; et alia, qua ascendil in CQsluin anl# ocuios discipulorum suorum. flestal lertia, ct ipta in conspectu bominuiu, cum venerit in majestaie sua et Patri) ei sanctorum angelorum ul reddat uni- cuique secundum opera sua.

Quibus revetatum est qu:a non sibimetipsist etc. Iiiter mutta arcana quae reveliita sunt propbetis, cum diligeuier de futura salute scruiarentur et ex- quirerenl , etiam hoc iliis revelatum est, quia non fn dicbus eorum eadem salus , sed in vestris potius, q li in fiiie suculorum nasciniini, essel adveiiturt leuiporibus. Haec ideo dicit, ul adinoneal eos curain gerere saluiis oblalae, quam Xantisper amabant pro- phetae et justi piiores* desideranies illo tempore vivere iu mundo, quo ablatis e mundo stalim licerel coeieslia regna coiiscendere.

Per eos qui evangelizaverunt iii vos^ eic. Supra dixerat propbetas Splritu Cbristi praenuntiasse paa- sioiies ejus et po^teriores glorias, el iiuoc eadem dicit apostolos eis nunliare Spiritu sancto misso de

IN PRIMAM EPISTOLAM PETRT.

48

coelo. UnJe pailet qula idem Spirilas Ghrisii emt in A qui Domino se placcrc non novii, merito spe bono-^

prophetis prius, qui postmodum in apostolis ; ideoque eamdero Odem passionis Clirisii et posteriores glo- rias« ulrique populis prxdicabant, illic adimc ven- iHraiD, isti jam venisse; ac per hoc unam esse Ec- clesiam, cujus pars carnaleni Domini adventum- pr«cesserll, pars sii altera secula.

/n quem deslderdnt augeli prospicere^ Constat pro- feclo quia (anta ejus qui passus est pro nobis ho- roinis Jesn Chrisii poslerior gloria successlt, ut eiiain angelic» in coelo virtutes, cum sint setema feliciiaie perfectafy non solum immortalem Deiiatis Riagnificenliam, sed et assumpiae humanitatis ejus clarjlalem semper aspicere gaudebant. Verum dili- geoiius inluendum quomodo dicat quod in eum de-

rum, carnes ne citius adveniat, meluit.

Quasi filii obedienti(e^ etc. Recle filios obedlentla» vult illos exislere, quos in pr.TrRtione in obedieu- tiam et aspersionem sanguinis Jesu Cbrisii dixerat electos.

Sed ucundum eum qui vocavii vos sanctum^ etc. Iluic simiie est illud in Evangelio : Ettote igitur vo$ perfecli^ sicui et Paier vester axlestis perfectus est {Maith, v).

Et si Patrem tnvocatis eum. D*cendo in oratione : Pater noster^ qui es in c<Biis (Matth, vi).

Qui sinc aeceptione personarum judicat^ etc. Non ut pater carnalis qui filiis peccantibus indulgeniius par* eere quam famulis consuevii. Paier autem Deus

stderent angeli prospicere, cum desiderium dici non B tantae justiiiae el pietatis est, ut ei servos humilcs

soleat ejus rei quain babemus, scd quam volumus babere, nam neroo desiderat quod babet. Quoroodo erg 0 in Chrislam prospicere desiderant. cujus raciem cernere uunqiiam cessantf nisi contemplatio divinas prarsenti» ita saperuae patriae cives beatificat, at iiieffabili nobis ordiue et sempor ejus visa glorla satientur, et semper ejas dulcedinero quasi novam insaiiabiliter eaurianl ? Nam , sicut bealus papi Gregorius, delicias cordis et corporis mirifice dis- lingoens, ait corporales deliciae, cum non habentur, grave in se desiderium accendunt, cum vero babitae eduniur , comedenlem protinus in fastidium pcr saitietttem vertunt. At contra spiritaales deliciae, curo non babenlur, in fastidio sant ; coro vero ba-

aique obedienies, irao et hoslcs sibi manam dantes mutet in adoptionem filiorum, et rursiiin eos qui filiorum nomine videntur honorabiliores, pro culpa inobedientiai prorsus haereditatis perpetuae reddat exsortes.

In timore incolatus vestri tempore comenamini. No videlicet perdesidiam et negligentiam lanio Paire existatis indigni, et dum tempore praeseiitis incolatiis securi siiis, ad promissam pairiae t)eaiitudineiii per* venire non possiiis.

Sdentes quod non corruplibilibus, auro vel argento^ etc. Quaiito majus est preiium quo redempti esiis a corruptione vitse carnalis, tanto amplius timere debetis, ne forte ad corruptelam viiioram rever-

lientur, in desiderio sunt; lantoque a comedente C leiido animum vestri Reddtnptoris oO^ndatis.

amplius esuriuntur, quanio et ab esuriente amplius cmneduniur. In illis appetitus saturitatem, saiuritas lasiidium generat; in istis autem appetitas saturi- laiem, saiuriias appeiitum parit. Augent enim spi- riiuales deliciae desiderium in mente dum satiaiit, quia qyaiito magis earum sapor percipitur, eo am- plius eognoscitur quod amplius ametur. Potest auiem quod ait : In quem desiderant angeli prospicere, eiiam de Spiriiu sancto recte inlelligi, de quo pro- roiserat : Qiii evangelizaverunt in vos Spiritu san^ cio misso de eeolo. Naroque lioc beatus Peirus ad gratiam referre divin» pietatis voluil, quod cum r|iii tantx majestatis est et gloriae, ui semper ejiis ▼isio sicut et ipsius Pairis et Filii (qiiia nimirum

Henati non ex semine corruptibili, etc. Tale est in Evangelio Joannis : His qui credunt in nomine ejus^ qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri^ sed cx Deo nali sunt (Joan, i). Sicui ergo incorruplibile est pretium dominicx pas- sionis quo redempti sumus, ita etiam iiicorruptibile est sacramenlutn fontis sacri quo renascirnur. Qu» ita sibi invicero connectuntur, ut uiium nobis sino altero salulem conferre nequeat. Qitia nimirum Do- iniuus iia nos lempore Incarnatiouis suae suo sacro sanguine simul omnes redeinit, ut iios quoque no< stro lempore viritim per regenerationem baptismi, ad consoriium ejusdem regenerationis pervenire debeamus. De qua regeneratione bene dicitur quia

mia eademqoe est) desidcretor ab angelis in coelis, ^ non ex seinine corruplibili, sed per verbuui Dei

caosa salutis hunianae ad terras Spiriium miserit, alqae illustrandis lidelium roentibus infiiderit.

Propter quod succincti tumbos mentis vestrce^ elc. Qoia Tobis, inquit, hoc promissum est, ut revela- lionero Jesu Christi videatis post hanc vitam, quain nuDC angeli Tidenl, quanio major esi gratia vobis profiiissa, lanio amplius digni esse curale ut eam percipere valealis. Succingit lumbos menlis , qui banc et a cogitatione restringit. El recte dicit : Spe- raie in eam quai offertur vobis gratiam in revetatione Jesu CArtili, quia qui succioclis lurobis menlis, id esC» menle el corpore caslus, Doroini :idventuro exspeeiai, merito, quaiido revelalur, sperat. Nam

vlvi et permaiienlis in aeiernum agaiur, ui hiuc col- ligatur quia sicut ei seuiiue corruptiblti caro quaa corrumpitur nascitur, sic pcr aqiiam verbi Dei consecratiim vita nobis quae fidem iiesciat tribuiiur. Quod et apte proplietico «nslruit lestimonio, subji- ciens :

Qttta omnts caro ut fenum^ elc. Siciil ergo corru- ptibilis corruptibileio caro generat carnem , ita verbum Domini, quod manet in acternum, aetertiani his quos ex aqua recreat iu carne simul et aniina vitam dat. liujus tesiimonii sanciiis Cyprianus, in

libro de Habitu Virginum , ita meminil : f Clamat, iuquil , Ixaia; Deus : Omnis caro fenum » et omnis

47 BHBiC VRNERABILIS OPP. PABS II. SKCT. I. — lXECETICA CENUINA. 4B

claritai ejus ut (los fenL Aruii renuin , el flos deci- A ^^ 9^^ accedenUs lapidetn vwum^ clc. El lioc de

tiii, sernio Autein Domini inanet in aclernum. > Ne« minem Cliristianum decel, et roaiime virginem non (lecat, claiitatcin ullam compnlare c»rnis el bono- rem , §ed solum appetere sermonem Dei, bona in aeternum mansura complecii. Aut si in carne sil gloriandum, tunc plane quando in nominis confes- bione cruciJiur, quando fortior remina viria tor- quentibus inveniiar : quando ignes , aut cruces, aul ierrum, aut lieslias patiiur, ui coronetur. llla sunl curnis preliosa iBonilia, itla corporis oniamenta me- liora. Non auiem lurbet lectorem qood in bac pro* phclie {^entenlia, ille elarUatemt nostra Trai:8*atio ijlrifiam posnit , iiamque ex uim Cru^io, quod esi lo^af ulruinque solcl Laiine tr:>nsrem.

CAPUT II. Deponentes igitur omnem malitiam et omnem do-

lumt elc. Quia renaii esiis, iiiquir, nuper, ei filii Dei

per baptismuin facti, tales modo eslote per studiuin

bonas conversaiionis, quales recenter ediii inrantes

per naturam innoxiae aetatis, ignari vldelicet mali-

tix et doii, simulare, inTidere, delrahere, aliisque

liujiismodi Tiliis mancipari omnimodU ignorante^.

Qui sicut lac maternuro naturaliter desiderant, ut

ad saluiem crcscere atque ad panem oomedendum

pervenire valeant, iia et vos simpiicia fldei rudi*

nienlay priino de Gcclesia! matris uberibus quaerite,

lioc esl de utriusque Teslamenti doetoribus, qui di-

vina eloquia vel scripsere, vel eliam viva vobis voce

prxdicant, ut bene discendo perveniatis ad refectio-

nein Panis vivi qui de coelo desceidit, hoc est per

sacramenta doininic;e incarnaiiouis, quibus renait

cstis et quiltus uuiriti, |)erveuiati& ad contemplatio-

nein diviii» majestatis.

Itationabile et tine dolo lac ronciipfsc/l^, etc. Pr£- cepto concupiscendi lac verbi langii eos qiil ad au- diendus lectioiies sacras inviii et fastidiosi adve- uiuni, Ignari illius sitis ei esuriei de qua Dominus ail : Beati qui esuriunt et iiiiuni jtistitiam {Matth, v). Ideoque tardius ad perfectum salutis cremeulum perveDienles, quo possiiil solido verbi cibo reflci , id ebt, arcaiia cognoscere divina, vel niajora facerebona.

Si tamcn gns/aiu, ^tiontam duteii est Dominut, lloc (inquit) pacto dimissa atque cmendaia eordis

lapide testimonium suinii ex psaluio, ubi scriptuni CAt : Lapidem quem reprobaverunt aidificanies^ hie fa' ctus eit in caput anguli {Pial. cxvii). Qnod ne quis Judaico sensu putaret de maleriali tapidea propht^ta cantaium, qui in aedificaiione terrenae cujuslibet do- mus contra hominum dispositionem divino judiciu iinponereiur, consulte addidit vivum : Ad quem ac- cedentes, inquiens, lapidem vivum^ ut de Christo dt- ctum significet. Qui recie lapis appellaios Cbt, qui in carne venien.^, ad aedilicationem sanotae Ecclesiae, quo hanc confirmarei, sese inserere dignaius est. Yivu» autem qui dicere poiuit : Ego sum vt/i, veritas ei vita (Joan. xiv). Qui ab bominibus reprobalus est, ciiin dicereiit : iYon habemus regem nisi Ctesarem B (Joan, xix). A Deo autem electus, cum ait ipse : Ego autem constiiulus sum rex ab eo {Ftoi. ii), el caetera. Et honorificalus, quando poat rourtetn crucis Deus illum exaltavitf et donavit Hli nomen quod est super oiime nomen (Philip, ii), el caetera.

Et ipsi tanquam tapides vivi^ etc. Superaedificari illos dicit, quia sine Domino nustro Jesu Chrisio, lapide sciiicet vivo, nulla spiritualis aedificatio stare poiest. Fundamentum enim aliud nemo polest po« nere prxter ipsum (/ Cor. iii), cujus participalioiie fideles lapides vlvi erficiunlur , qui per infideliiaiem lapides inortiii fuerant , duri &cilicei et insensibiles, quibusmerito dicitur : Auferam a vobis cor lapideum^ et dabo vobis cor cameum (Ezech. xxxvi). Sed tanquaia lapides vivi ad spirituale aedificium aptantur, qui,iier discreiiouem eruditi docioris atnputatis aciibus et cogitaiionibus supeifluis, velul iclu quaJrautur se-^ ciiris. Et sicut ordines lapidum in pariele poriatilur alii ab aliis, ila portanlur fideles quique a praecedeu- tit.us iii Eccksia justis, porlant et ipsi sequentes justot perdocirinamettoleraniiamu«queadultimumjusium. Qui cuin a prioribus porteiur, qiiem portare debeal ipae sequentem non habebil. Qui auiem omne sdifi- iium portai, ei ipse a nemioe portatur, Domiuus est Christus, unde et lapis pretiosus a propbeta vo- catur in fundamento fuudatus. Item vivos lapides appellat electns, ut conatum inbinuet bonae Inlen- tiunis sive aclionis eorum, qoo praeveniente se ac comitante Dei gratia seniper exerceri debeant. Ilor-

\

vcslii inaliliaelspurcitia, vitalem Christi alimoniam q tui nanique, id esl, maleriales lapides, cum praepa-

roiicupisciie, si divinae duleedinis quanta sit muMtu- do sapitis. Nam qui nihil de superna suavitaie animo gustat, non est miruro sl bunc terrestribus illecebris sordidare non evitai. Bene autem Psalmista gustare admonei quam dukis sil Doininus, quia sunt non- nulli qui de Deo senttunt, non quod dulce inleriui sapiat, sed qiiod excussum exierius soiiet. Qui etsi secreta qoaedam intetligendo percipiunt, eorum dulcedinem eiperiri non possunt. Et si novernnt qiiomodo simty igiiorant, ot dixi, quomodo sapiunt. Kt quoniam in ipso psalmo de quo bunc versiculum assampsil, pra'missum est : Aceedite ad ittum et tl/u- mtnanttftt {PsaL xxxiii), recte beatus Peirns sub- didiu diceiis :

rantur aul ponuntur in xdiUcio, nil ipsi iaborem operautts juvare, nil eiiam per se nisi caderepossunt, sed quocunque et ubicunque a structore positl fue- rint, ita ibidein insensibiliier perduranl, aui elapsi decidunt. Non autem nos beaius Petrus talium la- pidum duritiam atque insensibilitatem vult imitari, sed tanquain lapides vivos fundamento Christi super- aedificari , ut videlicet juvante nos graiia, sobiie ei juste et pie vivendo coopcremur, juxta exemplnm ejus qui dicebat : Et gratia ejus in me vacua non fuit^ sed pius omnibus iUis Utboravi(i Cor, xv). Vivus nain-^ que lapis in aedificatione sanclae Ecclesiae exstitit, qui ne gratiam Dei frustrt videretmr accepisse, se- doius lalH)rare contendii. Gt ne alii|uid ejusdeoi pii

«9 IN PRIMAH EPISTOLAM PETRI. TO

):ibom sibimet iribuisse viderelur, vigilaiUcr ad- A mi wpertedifieamm, Pulcbre autr^m convenit buic

jmixil : Non antem ego^ sed gralia Dei mecum (Ihid.)* Tanquam ergo lapis vivus acdiflcaiur a Cbristo in doino ejus, quicunque, donante ac juvanle ipso, bo- nis indefesBus insii>lere curat operibus. At qiii per gratiam regeneraiionis sanctae Ecclesix incorporatus nihil amplus pro sua salute operari studuerit, bic quasi lapis roortuus coelesti prorsus est aedificaiione iiidignus, ideoqne abjicieiidus divino examine, aiqiie alios qui dignus est loco ejus subsiiluendus, jiixia precepturo Levilici, in quo leprosi domorum lapi- des a sacerdote iiisi^i, et, si purificari nequivcrinl, jain inler immundos compulari, ac de ordine inun- dorom lapidum praecipiunlurerui. Sup«r(r(/t/7camint,

proplieti:e et apostoli sermo quo dicitur : acceden- tes ad lapidera vivum toI credenles in eo, nou coih funden^int ; iliiusquo psalini versicuio» in qno cuni dicinin esset : Accedile ad eum et iHuminamini (Pm/. xxxiii), continuo subjunctnm est, Et vultui vestri non erubeteent (/M.). Cui simile esl quod Joannes ait : El nunc, filioli^ manele in eo , ut eum apparuerit^ habeamus fiduciam, et non confundamur ob eo in advenlu ejus (/ Joan. ii).

Vubis igitur honor credentibus, llle niniiruni hon«T, ul noo coofundainiiii ab eo in adventu ejus, sed, sic- ut ipse ait : Si quis mihi ministraveritf honorificabit eum Pater meus (Joan. xii).

loqoii, domos spirituales. Ita iilas domos spiriiuales js^^n credeniibus autem, lapis quem reprobaverunt

dicit fieri debere, cum sit una domus Cliristi ex » ^dificantes. Ul sicut illum reprobaveruut cum asillfl.

» •• ■ »» «• • l. • •• !•.

electis omnibus aiigelis et hominibus condita, quo- modo cum sit una Ecclesia Gaibolica toto orbe dif- fusa, saepe ploraliier appellantur ecclesiae propter roultifaria scilicet fidelium convenlicula , variis tri- bubus, linguis et populis discreta. (Jnde dicit ipse : Ego Jesus misi angetum meum teslificari vobis in ec* ctesiis, Dec prxiereunduiu quod quidam codices babent in uumerosinisulnri, Supercedificamini, domus spiritualis ; alii : Sursum adificamini in domum spi^ rituolem, In quo nimiruin unitas ipsa toiius sanclae Ecclesiaeapertiuscomnicndatur. Cum autem dixissel : Supereedificamini domos spiritualeSf sive domus spiri- tualis^ addidii : Sacerdotium sanclum, Quo manifestissime nos hor

carent actiis suos, nolentes eutn ponere in funda- mento cordis sui, iia et ipsi reprobentur ab eo io adveotu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobave- runt in aedTicationem accipere domUs suae, quae est in coelis. Ei haec distinctio bonoris credcntiiiro, nou credentium auiem reprobatio bucusque perlingit. Ilinc iiem decredeniibus inferl :

ttie faclus est in eaput anguli. Quia videlictH siciit lapis angularis duos parietes conjurigit, ita Domiuus Judaeorum plebein el genlium in una sibl fidei socie- tate copulavit. Ac niox de infidelibus addit :

Et lapts olfendonis, et petra scandali. llinc et Paii- lus : NoSf inquit, prwdieamus Christum crucipxum.

laiur ut sacerdotium sanclum ipsi existenles super- ^ ^^^* ^«'^ seandalum, gentibus autem siutiiiinm aedllicemur super fundamentum Chrisii. Oninem ^* ^^^* ')■

ergo Ecclesiam sacerdotium sancium appellat, quod sola donius Aaron In lege nomen et officium babuil. Quia nimirum omnes summi sacerdotis meinbra su- mva^ cuncii oleo laetiti» signamur, uiiiversis auleni congruit quod subdidit :

Offerre spirituales hoslias, acceptabiles Deo per Je- sum Chrisium, Spirituales autem hostiaii opera nostra^ eleemosynas et preces dicit, ad distinctionem carna- lium in lege victimaruin. Quod autem in conclusione dicil, per Jesum Christum^ ad cuncta quae praeiniserat pertinet, quia per ipsius gratiam el snperaedificamur in illo per architectos sapientes, boc esl minislros

His qui offendunt verbo, etc. Offendmit verbo eo ipso quod verbum Dei audire eos coniigit. OffV*n'Iiini aniino, dum nolunt credere quod iiudiunt. Q<ioruni stnllitiam exaggerando suVijecit : Nec credunt in quod et positi sunt. Qiiia in boc positi, Id est, in hoc pcr naturam facti sunt homines, ut cri'dant Deo, ct ejus voluntaii obtemr.t^nt. Salomone attestante cum ait : Deum time, et mandata ejv9 serva^ hoc est omnis honio {Eccte. xii). Id est, iii hoc naluraliler factus est omnis bomo, ut Deuin timeat, ejusque maiidatis ohsccundet. Quidam Codices habent : In quo et po- siii sunt, quod InteUigitur juxta hoc quod Paulus da

Novi Tesumenii, et domus spirituales efficimur per d Oeo loquens ait : In ipso enim vivimus, et morewmr, Spiritum ejus, contra pluvias , ventos, fulmina tcii- ^' «Mrnii* {Act. xvii).

tationum muniti. Ei sacerdotio sancto parlicipare, ei boni aliquid acceptabile Deo gerere, iioii uisi pcr ip- som valemus. Sicut enim palmites non possunt ferre fnictum a seroetipss, nisi permanserint in vite ; sic nec vos (inquit) nlsi in me manseriiis.

Propter quod continet Scriptura : Ecce pono in Sion Utpidem^ eic. Uuc lesiimoniura de Isaia ponit, ad coiifirmandum hocquod praemiserat : Ad quem acce- dentes tapidem vivum, astruens et affirmans Dominuiii SaUaloreiD propter firmilaiem suani lapideiu a pro- pbetis vocari. £t quod addidit :

Et omnis qui credit in iHum non confundelur, Pro- pter hoc ponii quod dixerat : Et vos tanfuam topides

Vvs aulem genus eteetum, regnte sacerdotium, etc. Iloc laudis lestimoniuin quondam anliqtio Dei populo per Moysen datum est, quod nuncrecte gentibus dat aposiolus Peirus, quia videlicet in Christum credi- deruni, qui velut lapis angularis in eam quain in sc Israel habuerat saliitem genies adunavit. Quas genus electum vocat propter fldem, ut dislinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti snnt ipsi reprobi. Regale auiem sacerdutiiiin, quia iHiiis corpori sunt uniti, qui rex summus et sacerdos esl verus, regnuiii suis tribuens ut rex , et ut pontifex eorum peccata sui sanguinis lioslia mundans. Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum sperare perpeiuum, et

61 BED^ VENCRABILIS OPP. PARS IL SCCT. I. — EHEGGTIGA GENUINA. tt

hoslias linmacul&tae convenationis Ueo semper of- A lendU. Apte autem liberos docei a carnaliliuft abstl-

fme, meniinerint. Gcns quoque sancta et populus ncquisitionis yocantur, juxia id quod apostolus P.iu- lus prophetae seutentiaiu exponens dicil : Justus aU' tem meui ex fiie vivh ; quod $i subtraxerit $e, non pla' cebit animcB mem; no$ autem^ inquity non $umu$ sub' tractioni$ in perditionem^ $ed fidei in acqui$itionem animte {Hebr» x). Et in Aciibus apostolorum, Vo$ Spiritu$ $anctu$ po$u'U et^iseopos regere Eccle$iam Do' minif ^ttam acqui$ivit $anguine $uo (Act. xx). Populus ergo acquisiiionis facti sumus in sanguine iiostri Re- demptoris, quod erai quondam populus Israel re- demptus sniiguine agni de ^gypto. Unde et in se- quenti qiioque versiciilo mysttce veteris rccordatus bistorio', et lianc eiiain novo Dci populo spiritualiler docet implendam, dicens :

Ut virtutes annuntietie eju$^ etc. Slcut eniin hi qui ile iEgyptia servliute liberati sunt per Hoyseu car- iiieu triumpliale post transitum maris Rubri et de- mi rsum Pbaraonis ecercitum Domiuo decanlarnnt, iia et nos oportct post accepiam in baptismo remis- slonem peccatorum dignas beneficiis coeiestibus re- pendere gralias. Namqiie iEgyplii, qui populum Dei afnigebaiit» qul etiain tenebrae vel tribulationes Inter- pretanlur, apte per sequenlla nos peccat^i, sed in biptisinate deleta, signillcant. Liberaiio quoque filio- rum Isrnel, et ad promissam oliin pairlam perductio, congruit myslerio nostrac redemptionis, per quam ad luctm superoae mansioiiis, illuslrante nos ac ducente, Chiisii gratia, teudirous : cujus lucem graiiae etiam

nere de^ideriis , quia solct lihertas vitie remissioris majora ilieccbrarum titilianlium tiderare pericula, quae inilitant adversus animam. Quia du» concupi- acentiis blandientibiis caro enerviter subjugatur, jam yilionim exercilus firmiler adverstis aniniam anna* tur. Quos competenter advenas vocat et peregriiios, ut eo minus terrenis rebos aniinam supponant, quo 80 patriam in coelis habere meminerint. Namque boc distare in hac vita inter electos et reprobos solet» quod elecii peregrinl nunc ei exsules palriain exspe- ctanl in futuro, lantoque minus in praesenti gaudiis delectantur caducis, quanto futura sine fine gaudia se sperant accipere , et in xternum regnare cum Christo. At vero reprobi bic liahent patriam , ciijus ^ solum vitfi desideriis norunt inhiare , ideoque post banc vitam in exsilium rrlcgabuntur perpetuum, ul i cunctis carenles voluptatibus sola in tormentis pn- liantur adversa.

Vt in eo quod detractant de vobt$ , etc. Plerumque contigit ut pagani qui fidem Chrisiianorum vitupera- bant, quia deos suos dereliquissent, posimodum considerantes castam eorum conversationem et in- victum in Christo animum, cessarent eis detrahere, magisque Deum glorificare ac laudare incipereni, qui bonitate ac justitia cuhorum suorum honiis esse probareiur et juslus. Glorificent (inquii) Deum in die vi$itationi$, hoc est in tempore retributionis, quanta sit vobis gloria per Deum donanda, jam nunc agno- ecanl increduli, cum vos instanter inter obstanti^

iila nubis ct ignis cuioinna monstravit ; quae eo6 et pericula illum sequi perspexerint.

iii loto itiiiere illo a lenebris defendit nociium, et ad proinissas latriae sedes itienarrabili calle perduxit.

Qui aliquando non populu$ Dei , ntiiic autem popu^ lu$ Dei, ctc. Indicat aperie per bos versiculos quia his qui de geiilibus ad fidem veneranl haiic scripsit Epistolam, qui quondam alienati a conversatione po- puli Dei, nunc per graliam fidei p^ulo sunt eju$ adu- nati , el mi$ericoTdiam quam $perare non noverant adepti (Ephe$. ii). Assumit auiem eos de propheta Osee, qui de vocat.ouc genlium praecinens : VocabOt iiiqui!, rtoii plebem meam plebem meam^ et non mum- cordiam consecutam ntisericordiam consecutam, Et erit , tit lcco ubi dictum est ei$ : Non plebs mea vof , ibi vocnbuntur fiiii Dei vivi (Ose. i, n).

Chari$simif obsecro vo$ tanquam advena$ et peregri» no$ , cic. Ilucusquc Leatus Feirus generaliier Eccle- siam insiiluil, explicans vel beneficia quibus i os diviiia pietas ad salutem vocarc, vel dona quibus ati- quando JuJxos, nunc autem nos hooorare dignatus esl. Ilinc diversas fidelium personas solerler Iiortu- tur, ue se lauta saiicli Spirilus gratia carnaliter vi- vendo reddaiii iiidignos. Ne qui regali ac saccrdotali vocabulo sunl insiguiti, viiiorum malitia subacli, a condoiialae vel proinissx olim sibi nobiliiaiis gloria degciierent. Itaqiic primo liberos et servos , deinde anulieres et viros specialiler alloquilur, ac post Iii- lerloculioueni generalis exhortationis scniores quo- que et adolesceiites qualiter sese agere dcbcaiit os-

Subjecti igitur e$tote omni humance creaturm propter Deum, Omnt humanae creaiurae dfcit, omni digniiaii hominum, omni personac, omni principatui, cui nos diviiia dispositio subdi voluerit. IIoc esi ciiim quod ait : Propter Deum^ qwa non e$t pott$ta$ nisi a Deo, Et qui potestati re$i$titf Dei ordmationi re$i$tit (Aom. xiii). Quam creaturam siibsequenter exponil, adjuih geiis :

Sive regi quasi prcecellenti^ etc. Ideo rogi tnntiuii ac ducibiis, non autem et dominis dicii, quia in lioc loco illos speci:iliter, ut pra^rati f^unius, instriiit qiii sunt doniiiii servorum. Stibsequenier vero rtservos qiiomodo dominis famuUnlur admonel. Dotet ergo fideles famulos vtdelicet acterni Regts, eiiani inuiidi poteslatibos subdi, ne vel iii hoc fidei et religioui Christianae possit detrahi, quod per eain humamc conditionis jura turheniur. Nnm ei iia potest recte inlelligi quod dictum est, Oiiiiit hamanw creatnrce^ ut sigoificelur et fidelibiis et iticrediilis rerum duiiiinis.

Ad vindictam malefactorum^ taudem vero bonorunK Noii quod oniues quidem regcs aul diices vel male- fact^res |iuniie vel laudare bonos noverint, sed qox esse dcbeat actio boni judicis simpliciier narrat, hoc esL ut inalefacientes coerceat, lione :igentes re- niunerci. Qui elsi injuste :tgit si bonos damnat, ni- hilomiuiis ad laudeni eoriiin periincnt, quae facit, si patienlerejus iniprobitalem lolercut» et palienler ejus stultilix resistanL Vis (inquii) non timere po-

53 IN PRIMAM LPISTOLAM PETRr. ?U

ie$iaUm? nonum fac, ethabebis laudemexiUa {Ibid ). A indocli el agreslc». Sed ulrisque vuU obedire subdi-

Non ilicil ah illa, sed ex illa, qtm etsi poiestas liu- maiia non laudat, imo si eliam perscquilur, si occi- dit gladio ut Paulum, si cruciflgil ut Pelruni, hnbcbis tx illa laudem, dum ex eo quod illa nialefacit iu le jusHim et innoxium, tune virtuiis palientia coronam laudis meretiir. Nam el boc intendisse beatum Pe- irum in hac ^enteatia, verba sequenlia doceui, qtii- bus dicitur :

Quia $ic esl volunta$ Dei, ut benefacientes, etc. Ilaec est ergo laus bonorum, ad quam duces a rcge dicit missos, dum ignorantia duruiu imprudentium, boni ad laudem suam perpetuam bene se agendo muntur.

Quad liberi^ et non quasi velamen habentcs malilia:

los, explicans apcrtius quomodo nos supra omni hiimaiia) creaturoi jusserit esse sul»ji*cios. Alia Translatio, pro i/ysco/ti , difficiles habet. Et sauctus antistes Fulgcniius In opusculis suis sic ponit : ( Servieiitos cum limore non tantum bonis et mode* stis, sed etiam difHcitioribus. i

Sed si benefacientes, paienter suttinelis, etc. No- tindum attentius qu»m summe conditionom servo- rum gloriCcet, quos beRcracienles et absque ctilpa, vapulanles a dominis crodelibus cl improhis, imita- tores esse doiitinicae passionis affirmat. Audis autem q ;i:i passus cst pro nobis, et gaudes quia pro te moriuus esl,atteiide qiiod seqaiiur :

HeUnquens vobis exemplum ut sequamini vest'gin

libertatem. Quasi liberi bona faciunt, qui quo majore ^ </»«• Rxemplum iribulitionum non deiiciarum, con

apud homncs iil>ertate utuntur, eo arctius, imo li- berius diviiio famulatui subjungantur. ' Sed et illi quasi liberi benefaciunt, qui exemplo Joseph pa- triarcbae, tamctsi servitio deprimunlur bominum, servi esse viiionim nuUa arie compelluntur. At vero libertaicm suam in velamen malitiae vertunt, qui <|uo roinus humani famulatus jugo cuhibentur, eo latius peccatorum dominio mancipanlur, ei cuin vitiis impoiie servinnt, liberutem vocant, nomiue hoc suam tegentes culpam. Poiest »utein juxta illud apo- stoli Pauli generaliier accipi : Yosin tiberlatem voeati fsfw, fratres^ tantum ne Itbertatem in occasiouem carnis deiis {Catat. v). Liberi eniin recte vocamur, qiii per

tumeliaium, flagellorum, doloruin, opprobriorum, S|»inarum , crucis, vulnerum, morlis. In psalmo scriptum e^i : Propter verba tabiorum tnorum ego eustodivi vias duras {P$al. xvi). Propter quas verba labiorum Dei, nisi quihiis promittit vitam aeternain ? Qui peecata nostra ipse pertulit^ etc. Cuin supra ad scrvos spCLialiter fecerit sermonem, nunc gene- raliier admonet ut eiiam dominis in memoriaro revo- centquid praiUis.Deus et Dominussustiniierit. Imo lotaro Ecclesiam iiistruit quid pro ejos libcratione suus auctor pertulerit. Non euiro ait peccau vestra, sed eiiam se addito : Qui peccata^ inquit, nostra ipse pertulit in corpore suo super ligmim.

baptisma a peccatorum sumus nexibus absoluti ; qui p Eratis enim sicut oves errantes. Quomodo et oves a dxmoniaca servitute redempti, quia filii Dei ef* dicit et errautes, cum hi qui in errore vitam ducunt,

fceli,nou tanlo dono lihertaiii poiiorem peccandi facoltatem vel licentiain accepimus ; quinimo si peccamus, mox , liherute perdila, servi efficimur peccaii. Et quisquis se ad li(»c libcratum a Domino putat, ut licentius peccel, lalis suam libertatem iii refamcn roaliiiae routat. Vult auicm nos beatus Petrus liberos esse a scrvilio culparum, ut servi Creatoris nostri boni et fideies perniancre possimus; unde subsequenter adjungit :

Sed sicut servi Dci, Omnes honorate^ etc. Monet ergocongruum cunctis impendere bonorem, ei, juxia Imperium Domini, Caesari quae Caesaris sunt, et Deo reddere quae Del sunt {Luc. xx). £t hene inter alia

hacdoruro potiiis quam ovium nomine censeantur* nisi qiiia novit Dominus qui sunt ejus, qui et multos diu male conversantes sastinet, qiios tamen in ovium suaruro numero salvandos esse praevidet ?

Sed conversi estis nune ad pastorem et visitatareni animarum vestrarum. Taiigit evangelicam parabolam, ubi pius Pastor, relictis nonaginla novem ovihus in deserto, veuit visitare unam qu» erraverat. Nam qiiod ibi dictum esi, quia banc inventaro imposuerit in humeros suos gaudens, hoc istic beatus Petrus prapmisit, dicens : Quia peceata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Quia nimirum ita nos redimere voluit, ut lignum in quo peccata nostra

fraterniutem diligere juhet liberos, ut eos qiioque n tollerei pendens in humeris haberet. Ad pastorem

quisibi lemporali conditione subjecti sunt, fralres sibi esse io Cbrisito factos recolanl, una cum ipsis Patreiu invocantes eum qui sitie accepiione perso- Darum judicat.

Servi^ iubditi estote in omni timore dominis vestriSf wn tantum bonis el modestis, $ed etiam dyscolis^ eic. Byscolis, indisciplinatis dicit, oomiiie duclo a Grajco eloi|aio. Quia Graece schoia vocalur locus In quo adoleseentes liueralibus studiis operain darc, et au- diendis magistris vacare solent ; unde schola vacalio iiilerpretatur. Deoique in psalmo ubi canimus : Va- r«ie, el videU quomam ego sum Deu$ {P$ai. xlv), Vro co quod nus dicimus vacale, iii Graico habotur ^^•^«?«Ti. Scholastici Graece sunt erudili, dyscoli

ergo^ inquit, et vi$itatorem animarum veslrarum. Pi« storem, videlicet , quia pascua nobis vitae donat actcnup, pascua in prxsenti temporalium praestat gratiariiin. Visiialorem vero aiiimarttm ve$trarum , quia viit/avt( nos Oriens ex atte, ut illuminaret hi$ qui intenebris etin umbra mertis $edent {Lue. i). VisiUt quotidie ipsam in nobis quam donavit luceni, ne deficiat servando, iroo ut crescat juvando. Quidani Codices ipsum Graecum habent : Ad pastorem et episcopum animarum vestrarum. Episcopus autem Ijiiine superintendens dicilur. Quia niinirum ocuti Domini super justos^ et aure$ eju$ ad prece$ eorum . ut ex omnibus iribulationibus eorum libern eos. (Pial, xxxui).

«5

CEDiE YtNEUABILIS OPP. PiVRS 11. SECT. I. — EXEGETICA GENULXA. 5«

CAPHT 111. A Ecclesia iii riKura viia perpeluo beneJiciiur. UiiJe

Sitmiitfr ei muberes subdito! sint suis virit, etc. No- lattdum quod b^aUis Pclrus oa conditiot»c desiderat eiitiliercs boiiai ei bonestas viris incredulis subdl, n; non solum nitiil niali »d imperiuro eoram faciant, verum eliam in tani casla conversatioiie persistant in^uperabilcs, iit ipsis etiam viris exemplo possint cssc castilatis ci fidci.

Quarum sit non exlrinsecus capillatura, elc. Quia, Mcut Cyprianus aii, c sericum ci purpurain induux Christum ioducre non possuni. Auro et margarilis <. t uiouiltbus adornatae oniamenta cordis ac pecioris perdideruHt. Quod si Pelrus inuiiercs quoque ad- monet coercendas, et ad ecclesiasiicam discipiinam religiosa observaiione nioderandas, qu£ cxcusare

et nunc spe ruiurorum gratulabtinda dicii ; Exaltaba te, DeuSf mens rex^ tl benedicam nomini tuo in sxcu- ium et in larcu/um i«rrii/t {PsfiL cxliv). Quod ergo quisque in fuluro inveiiire desiderat , hoc iu prae* senii inediiari et agere salagat, et Condiioreni vide- licei et proximum sincera voce benedicere, et se- ipsum etiam divina pariter ac rraterna benedictione dignum rcddere.

Quia oculi Domini super ju$los , eic, Quia bcatu» Petrus malum nos pro ntalo re tdere vetuerat , imo malediceniibus benclicerc jusserat, recte prophetico testimonio astruit superna inspcctione et bonossein- per vidcii et malos, qualenus meminerimus et no- stram patieniiam qua toleramus malos, ei nostram

cultus suos solcanl per maritos, quanto id magis B i^enevolenliam qua persequentibus bona optamu<.

observarc virginem fas esi, cui iiulla ortiatus com- pelat vcnia, necderivaii in allerum ptssit menda- cium ciilpae, sed sola ipsa in crimine remaneat ? i

Sed qui abteonditus est cordit homo in incor' ruptibHitale quieti et modcsii spiritus^ ctc. Cislitaicm pracdicat, et ornntum inlcrioris liominis in incor' ruplione quieti ei modesti spiriius , qiiodammodo dicens : Quoniam eklerior vestcr bomo corruplus cst| ei beatiludinem iiuegrilatis, quae proprie virgi- Aumesl, haberc destiiistis, imiiamini iiicorruptionem spirilus per severam abstincntiam, et quod corpore iion poiesiis, mcntc proistate. Ilas enim Christus divitias, el vos \F, bos] vesirae conjunclionis qiixrii

aBierno prjeinio reniuneraudam , el persecuiorcs nostros , si pnc^niiere noluerint , digiio plectendos esse supplicio : si vero poeniiuerint, nos quoque pro ipsorum salute , quam deprccabainur a Domiuo coronam juslae congratulaiionis accepturos.

Et quis est qui vobis noceat , eic. I)e his dicit quffi nobis ab adversariis per verba coiitumcliosa , per damna lerum teuiporalium , pcr tormeutn corporis accidunt. llsecenim ei hujusiuodi omnia cuin fideli- bus irrogantur, his duiitaxat qui boni semul.itores sunt, et hoc secMndum scieniiain , nequaquam cis nocere possunl, scd palmam magis paiieniiae xqua- iiimiler toleranlibus afTtrunt, el contra illis qui ir-

ornatus. Ilirum ct apud Pythagoram uaturalis scieii- ^ . _ ■ i . i • » ^

. , ^ ' ^ 7 . . . C rogani poenam accumulando fleiernani plurimum no-

ti.-c lege diclanle hanc scntentiani luveniri, vera or- ^^ , «; «..•- ^..1«... i...:..<....^.i: «..i..^....:. •,;«i..b a^h ^ * ceiit. Si qu:s autciu htijusuiodi adversis victus aeli-

cit, non huic ille qiii malum intulit, scd ipse sibi qui

lioc patienter fcrre recusavii nocuil. Neque enim

domus qMam vir sapiens aediflcavif, ideo uon ceci-

dil quiu violeuiias tempestatum non pertulit, sed

quia fuiidata crat super pelram. Nec rursum ca

quam hiultus stulie fabricavit, ideo ceciditquia pul-

sata tcmpestaiibus fuit, sed quia super arenam 4>o-

sila erat. Utramque ctenim aequaliier adversiias

fcriens lenlavit, Bfd uni firmitas rundamenti coro-

iiam perseveranli» tribuii, alleram fragilis structu-

rx stultitia stravii. Non enim perrecium boni «-cmu-

laiorem casus aliquis, vel a diabolo, vel ab homine

ii:inieuta malronarum pudiciliam , non vestcs, esse.

Viii, timiliier cohabitanies secundum scieutiam^ ctc Similiter dicii, viros ad imitationem provocaiis , quia ]am supra uxoribus prxceperal, dicens : Con- iderent viri in timore Dei castam vestram conversa^ ionem. Secundutn seientiam autem, ut novcriul quid ie&iderct Deu«, ei iribu.int IiORorem vasculo mutie- bri. Si alisiiiieamus nos a coitu, honorem iribuimus. Si non abstineamus , pcrspicuum csi honori contra- rium esse concubiiuro.

Dt ne impediantur orationes vestrw. Ei Puulus ait : Piotite fraudare invicem^ nisi forte ex consensu ad ^mpus ut vacetis orationi (/ Cor, vii). Impediri ergo

.„ .... . improbo, vel generali reriim labentium turbiue illa-

orationcs ofucio coniugali commeuiorat, quia quo- f% , . ., i • « ^ . •«. i.„«;

- ' ^ ' ^ ^ U lus, lajdcre potest. Caeierum plunmos coustai boni

acmulatores lacsos esse ab aliis, dum iu veriialis

liescunque uxori dcbitum reddo, orare iiou possum. Quod si juxta alium aposioli serinonem sinc inler- roissione orandum est, iiunquam ergo mihi coijiigio serviendum est, ne ab oratiooe cui seinper iiisisiee jubeor, ulla hora pra^pediar.

/ft fide autem omnes unanimes^ conipatientes, Qtiia superius diver.-as persoiias, coiidiiiones, et sexus congrua sibi discreiione docelial, jam nuuc omnes communiler adniouei iu fiJei domiuicas causa, unum cor 01 unam liabere animam.

Qiita rn hoc vocati ettit, ul b.nedictionem hwreditate possitieatis. Bcenie, viJelicei, Judice : Venite, ie- Kedicti Pairit mi« , percipite regnum {Matth, xxv). Poiest bcnediclio h.rrcdiiaiis ei illa inlclMgi, qiia

quam diliguni scientiani male iiisliiuuniur. Quaolos cniin caiholice in Deum credere, ei recte iu Eccle- sia vivere cupienies, Ani vesauia, quanlos Subel- lii, aliorumve hxrelicorum nequitia nescientes se- duxit? Lege libruni Joauiiis Chrysostoiiii , quem seripsit de co : Neniinem posse iu^di ab alio iiisi a semetipso.

Sed et u quid paliamini proptcr justitiam. beati m- tis, Non solum (inquii) iiihil vobis itocei, qui botium racieiitibus inala irrogat, snd ct cuni vos |>ropter bona quae cxsecraiur hostis insequitur, causam vobis majoris beaiiludinis |»ra:8tat cuin patcnliac vcsira;

57

IN PUIMAM EPISTOLAM PETRI.

r.3

tires cxercel, jnxia illiiil evangolicnm : Beati qui A «o intravit; qni nec inler fligella deMstit & ctilpis.

penecuticnem patiunfur propler jusHtiam,

Dominum autem Chri$tum sanctificate m corMus 9e*tri$. Qtiid est Domimiin sancliKcare in cordibus nostris, nisi sanctiiatem ejus quam incomprelicnsibi- lis glorix sii, intiino cordls afTeclu iniucri ? Qnaniam in se speranttbas fortittidinem vincendi dare vakt, cujtis iiineslimabklis sanrtit»8 fub^et?

Parati semper ad salisfactionem omni poscenti vo$ mltonern, etc. Duobus modis de spe et flde nobtia rationero poscentibus reddcre debemu<, ui et justaii spei ac fidei nostrae causas oninibus iniimemus sive fideliler sive infideliter quaerentibus , et ipsaro fidei ac spei nostnc professionem illibatam semper te- neamus, etiani inter pressuras adversantium, osten-

sini&trum imitatur latronem, qiii propler peecau ascendit in cruccm, et post enicem ruit In Tarta- rum. Ideo autem Christum semel esse tnorttiunn commemorat , ut nobis qiioque in meinonam revo- cet, quia temporaneis nostris pnssionibus inercft rcdditur aeterna.

Ut no$ offerret Deo mortificatos quidem cnme, elc. !)« bac morliOcatinne carnis el vivificatione spirifus , qtiam halient hl qui pro Domino per paiientinm la- borant, dicit ei aposloliis Pnnliis : Etsi exterior homo noster corrumpttur^ sed tamen i$ qui intut est renova- tur de die in diem (J/ Cor. iv). Offert crgo nos Deo Pairi Gbristus, cuin per mortiflcaiionein caritis pro illo iinmolari gaudemus, id est, vitam nnstnun l:»u-

dentes per patientiam qnam rationabiiiter eam ser- B dabilem in conspectu Patris oslendit. Tel certe offert

vandam didicerimus, pro cujus amore nec adversa pati nec mortem subire formidemus.

€um mode$'ia et timore cop$cieniiam haheiite$ bo^ tiam. In ipsa doctrin k scientia qualitatem docendi monetobservarc, ut videlicet humi1iias,quae magistra est omnium maierque virtutum^ el loquendo dicalur, cl videndo monstretur.

Vt in eo quod detrahunt de vobi$ tanquam de male- factoribus, ctc. Ut qui fldem ac spem ccBlestium qux Tidcre nequeunt in vobis irrident, videaiit opcra vesira bona,et per hxc confundantur qune apeite esse bona negare non valent. Vel certe itn sen- itendum : Curate, beiiefacientes, ui qui vestrae bon.-c conversationi delrahuiit, adveniente tempore re- iribulionis fiilura!, coiirtindantur, videntes vos cum Christo coronari, seso autem cum dinbolo damnari.

i/e/itis est enlm benefacienteSy si velil voluntas Dei^ pati^ quam malefacientes, llxc sententia illorum stul- tiliam eleganer aiguit, qui cum pro culpis arguuntur a fratribus, vel eiiam poenis cocrcentur, patienier omiiino toleranl ; at cuin absque cnlpa,^ \cl verboruin contumelias, vel dntnna rerum, vel adversa qtiaeque patiuntura prosiinis, inox ad ir£icuiidi.iin pronnn- pnnt, et qui bactenus videbantur iniiuxti, per impa* tientiam se et mnrniurationem noxios rcddtint. Ut autein fl»geIlorum dislanlia in disparibus meritis longe dispar appareat, videamus una cadetnque <»:- Cilatis molestij Tobiain, Saulum, Elymam fuisse

nos Dco, cum absolutos carne in leterDuni nos re- gnum ititrodudt. Sane bnc quod drcilitr : Vivifica- tos autem Spiritu : sancius Athanasius Alexandria^ pontifex, noii ad homints <:p'ritum, qiii inortifloaia came melios vi\ificaiur, diccule prophcta de D». mino : Dt vivificet spiriiuni humilium , et vivificei cor contritoruni {hai. lvii), sed ad graliam po- lius rcfert Spirilus san< ti, qiii mortincaiitibus cnr- ncm sunm vitnm tribuit xtcrnam. tjiitur eiiiin el boc lestimonio conira Arianos, qui ^equalitali snncUe Trinitalis coninidicuiit , astrueiis qnia in- divi 'un divinn^ optnlionis unilnte qua vivificat Pater, vividcet Filius , viviflcct Spiritus sanclus. Patcr videlicet et Filius, quia scri|)tum est : Sicul eiiimPater stisciial mortuoset vivificat, sic el Filius quos vult vivificat. Spiritus vero sancius, ut hoc testimonio declaralur , quo dicilur de Filio, ut no$ offerret Deo^ mortificato$ quidem carney vivificato$ aU' tem Spirilu ; ideoqne quoruin uiia 0| eralio est, bo- ruai disp.ir essc substautia vel essentia non possit. In quo et %i$ qui in carne conclusi erant , ctc. Qui nostris teniporihus ia caine veniens iter vit» mundo pr.iriii a\il, ipse cli;im ante dlluviuin cis qui tnnc increduii erant et caniai:ter vivebanl, Spiritu ve- niens prxdicavit. Ipse enim per Spiriluin saiictum crat In Noe c.Tierisque qui turic fiiere sanclis, et per corum bonam conversaiioiieni pravis illius avi honiinibus, nt ad ineliora convertoreniur piaedi-

percussos. Sed Tobiain ob hoc , ut virtus paiientix |. cnvit. Conclusos namqtie in cante dicit carnalibus

ejus latius in exempluin cunciis claresceret ; Satt-

lum ob boc, ut de Saulo pcrsecuiore in Paulum

niutaretur apostolntn ; Elymam vero , ut, dignas su»

perfidiae pisnas lueiis, ab eoruui quoque qui credi-

liiri erant dementationc cessaret* Et mihi si detur

opUo, maJim cum tanio Patre sive divinis seu hu-

inauis subjacere juslis verberibus quam ob injitsti-

liam verberuiN vi »d jusliii» studia Irabi. Rursuin-

qiie maiim a culpis fl.igeilo relrahi, quam pro insa-

nabili pondcre peccatoruiu aeieriiie ultioni subjici.

Quia et Christm semel pro peccali$ no$tri$ mortuus ett^ eic. Qui ergo }ostns patitur, Christum iuiitatur ; qoi in flagellis corrigitur, latronem, qui in eruce Chiittum cognovit, ct a cruce paradisum cum Chri-

de>ideriis veheineiiter aggravatos. Undc de illis Scriptura ait : Quia omnis caro corruperat viam suam {Gen, vi). Qtiod autein dtcit, in quo, significnt in eo quod prxuiiserat, tt( no$ efferrei Deo. Quia et tuiic si qui ad praedicniionem Domini, qtiam per viiam lide- lium praetendebat, credere vtiluissent, et ipsos offerro Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis taHquamdemalefaciorlhus, bi venienie diluvio confundebantur. Nam et dc utroqne potcst intelligi qtiod ait , iii quo^ id est, el in eis qui in cariie con- clusi erant, Spiritu veniens prasdicavit, ui per eam- dem suatn praedicationem , et credentibus corona laudis, et iis qui in incredtiliinte perstilisseut , c<>n- fusio nasceretur. Quidain Codices habeut : iw quo et

50 BLDiE VENERADILIS OPP. PARS IL SECT. L — EXGGCTICA GEiNUINA. 60

tk qtu ift earcere erant^ Spiritu feniem prcedicavit, A rical qood ad comparationem pereuntiiim genUlium,

Quod ad eamdero praToroin atque incredulorum intenlionein ref^pieii, qui quoniam lenebris ob- scuratum babeni sensu.n , merito etlam in bac Tiia in carcere concliisi essc dicuntur. In quo vide- licet carcere, interioribiis adbuc tenebris, boc esi, cxciiaie mentis ei operibus injustis gravaniur,donec, carne soloti, in leuebras exteriores et in carcerem projiciantur acternx damiiationis ; de quo Dominus in Evangelio : Eijudex (inquii) tradat te nnnistro^ et in carcerein mittaris {Matth, v). Quamvis etiam san- cti iii bac vita se in carcere positos, cum gaudium &iipernae palrix sitiunt , inerito proclameiil, juxla illud Psalinistae : Educ de carcere animam meam ad eonfitendum nomini tuo {PsaL cxu). Distat namque

Judaeoruro, lixreiicorutn et ralsorum fideiiuni,multA brevior esl numerus electorum. Unde de angusta porta et arcla via , quae ducit ad vilam, dicitur : Et pauci sunt qui iuveniunt eam {Mattti, vii). Et iteritni : Nolite tinure, pusillus grex , ^iifa comptacuit Patri vestro dare vobis regnum {Luc. xii). De quo pusillo grege et bic aple subjungitur :

iVoit carnis deposiiio sordium^ elc. Ubi enim esi conscienlia bona , iiisi ubi est et lidcs non ficla ? Ddcet namque aposlolus Paulus quia fmii praicepti est charitas de corie puro^ et conscientia hona, et fide non ficta (/ rtnt. i). Quod ergo aqua diluvii iion sal- vavit eiira arcaiu positos, sed occidit, sinedublo pracfigurabat omnem httrelicum , licet habeiiteni

niultum iuter utrumqae carcerem, siquidem reprobi ^ baptisroatis sacramentom, non alils» sed ipsis aquis

in carceresunt peccatorum et ignorantiap, justi vero in carcere licet tribulationum positi, liice semper justitiac dilatalo in Deum corde perfrountur ; quos designavcrunt apostoli Paulus et Silas« cum media nocie in iiitiino carceris borrore, vincti licet et fla- gellati,liymnum Deo laudis laetissima voce canebanl. Quidam hunc locum iia inlerpretatus est, qiiod con - solntionem illam dc qiia dicil apostolis Dotninus : Blulii prophetce et justi cupierunt videre quas vos vide- tii, et nott viderunt^ et audire quw auditis^ et non an* dierunt (Matth, xiii); de qua et Psalmisia : Defecerunt oculi mei in eloquium tuum, diceiUes : Quando eonso- taberis me {PsaL CYviii) ? saiicii quiescentes in in- feriio desideraveruni.quod haec, descendtnte Domino

ad inferiia mergendum , quibus arca sublevaiur ad ccelum. Ipse quoque octonarius uunierus animaruiii quae salvae factae sunt per aquam sigiiificat quia san- cta Ecclesia in sacramentum duuiinicae resurrectio- nis baptismi lavacrum percepit, ut sicut ipse resur- rexit a mortuis per gloriam Pairis, ita et iios, expur- gati a peccatis pcr aquain rcgenerationis, in novitaie vitae ambulemus {Rom, vi). Octava naroque die, boc est post seplimaro Sabbaii, Dominus, a mortuis re- surgeiis, el exempium nobis fuiurae resurrectionis, et mysteriuro novae conversaiionis , qtia in lerris positi coelestem vilam agererous, ostendit. Qiiod etiam Ipse Petrus exponcndo subjungit, dicens : Per resurrectionem Jesu Christi, etc. Sicut euiin

in inferna , etiam liis qui iu carcere erant et incre- ^ ipse resurgensa roortuis ascendit in coelum, ei sedet

duli quondam fuerant in diebus Noe, consolalio vel exhortatio praedicaia fuerit. El baec ille dixcrit, sed catliolica lides habei, quia descendens ad inferna Dominus non incredulos inde,sed fideles solummodo suas educens, ad ccelestia secum regna perduxerit, iieque exuiis corpore animabus, et infcrorum carcere scelerum inclusis« sed in hac vita vel per seipsum vel per suorum exempla sive verba fidelium, qiioii- die vitam vit» demonslret. De quibus bene dicitur : Qui increduU \uerant aliquaudo, elc. Nam et ipsa Dei patientia praedicatio erai ejus, ciim Noe, centum annis arcae operibus insistens , quid mundo futurum cssel quotidiana operis exsecutione monstrabai. Uude

Paulus ait : An ignoras quoniam patientia Dei ad ^. cum et nos vitae aeternae pariicipes fueri poenitentiam te adducit {Rom, ii) ? etc. Alia Transiatio jia niinirum virtui corporis immortalis (

liunc locum ita liabei : Christus semel pro peccatis nosiris mortuus est, justus pro injustis, ut nos addueat ud Deum , mortificatus corpore , sed vivus faetus in spiritu, In quo spiritu et eis qui in carcere erant prat' dicttvitf qui quondam non crediderant in diebus iUs^ eum exspectarent Dei patientiam in diebus Noe^ elc.

/n qua pauei, id ett^ octo aninue salvoe factas sunt^ elc. Formam bapiismi assimilatam dicit arcae etaquis diluvii. Et recte omniiio, quia et ip^a fabricatio arcae de lignis Ixvigaiisconstruciionem significal Ecclesi.T9 qii:i* fit de collectione animaruin fidelium per arcbi- tecios verbi. Et quod pcreunte orbe tolo, pauci, id cst, octo animx, salvap factac sunt per aquain, signi-

a dextris Dei , sic eiiain et iiobis per baptisma viain

saliitis ac regni ccelestis introitum paiere signavii.

Bene autem ait : Deglutiens mortem; quod eniin de-

gluUmus, agirous ut viriuie nostri corporis assuni-

pturo nunquaro pareat. Et deglutivit mortem Donii-

nus, quam resurgens a mortuis ita fundittis cousuui-

psit, ut uihil contra se ulira per atiactum alicujiis

corruptionis valeret, ac, maiieiiie specie veri corpo-

ris, abesset prorsus labes omni^ prisc;e fragilitaiis.

Quod ipsum et nobis in fine promitlitur futuruni «

dicente Apostolo, cum de nostra rcsiirrecliotie lo-

queretur : Tune fiet sermo qui scriptus est : Absorpta

est mifrs in victoria (/ Cor. xv). Bene absorpia^ qiiia

fuerimus efiecti,

corporis immortalis omne praete*

riue corruptionis vitium lollet. quomodo solet flamma

ignis iininissain sibi aauae guttam ardoris sui consu-

mere virluie. Profectus (inquit) iii ccelum, etc. Nulll dubium est

quin Filio Dei semper fuerint angeii et omnes pa-

triae coelestis virtutes ac potestates subjeclae , quem

cum Patre et Spiritu snnctn unum sine initio Deum

laudant, tremunt, adorant. Sed necessario admonen-

dum beaius Petrus aestimavit quod assumpta huma-

nilas in tantam sit gloriam resurgendo sublimata, ut

incomparabili culmine omni angelicae dignilalis po-

tcntiae praeferelur. Juxia quod et Psalmista , cum

diceret dc ipso Pairi : Minuisti eum paulo minus ol

61

IN PmMAM EnSTOLAM PETHI.

n

m^^ (Pm/. viii) ; continiio siilijecit : Gloria et ho- A mo% nc mortuos. Ideo (inquit) minns cnrate, nnintis

nore eoronasti rtim, et conttituiili eum tuper opera nttmuum tuorum ; omnia $ubjeci$li sub pedibus ejus (ibid.).

CAPUT IV. ChrUto igittar passo in came^ etc. Postquam exem- plnm resnrrectionts dominicx et abfutionis Dostm qmt fit in baptismo , de arcae ac diiuvii sacramento astnixerai, revertitiir ad hoc quod dicere coBperat, iit, imitantes opiis Redemptoris nostri , inier l)oiia qii» faciinus, patienter malornm nequiiiam tolere- mos. Nolanduro antem, quod d.stincte loquens ait : Chrislo itjitur passo in came. Quia sicut beatus Am- brosius ait : t caro ejus esi passa, Diviniias autem mortis libera , passioni corpus natune humaax lege

dolete, si beneracienlcs bla&phcmaniini a reprobis . quia eisi vos laciieriiis, iion tameii lareSit, neque compesceiur Deiis judex uliqiie jusliis , qiii et illis blasphemiae sux, et paticntiu! vcslras vobis pr.Taiia digna resiitiiel.

Propler hoe enim et moriuis evangelizatum at^ etc. Taiita Deo cura, tanlus amor, tantiim est desi^lci iiiiii nos mortincari carne, viviflcari autem spiritu, ut lit^ qunqiie qui majoribus criminilms involuti sunt, ct inter mortuos |ure nominandi, luxuriis videli< ei, de- sideriis, vinolentiis, comessaiioiiibus , po^ationibiis, et illiciiis idnlorum cuUibus, verbum (Idci evangeli* zare prseceperit, qnatenus ei illi jiidicatis, id esi, spreiis et abjeciis carnalibns desideriis spiritualiier

concessil. i Aii vero mori Divinitas potesi , cum <> vivant , nnaque cuin eis quos innocenier viventes anima non possil? Nolite, inqnil, timere eos qui o^xi' dunt corpus, animam aulem non possunt occidere ( Matth. x). Si ergo anima occidi non potest, qno- inodo Divinitas potest?

Quia qui passus est in carne desHt a peccatis, ctc. Quisqiiis sanctorum corpus suum ad innrtyrinro per- secutoruro violenti:e subdidit, nulli dubium quiu ns«tii« ad vitae suae terminum, quaniiim humanae na- tune possibile est , sese a peccatis absliuuerit. Quid eiiiin de peccaii perpetratione , qiiid de cnrnalibiis deslderiii cogiiare, quid nisi voluntatem Dei potuil aoimo Tersare. qiii vel ligno afiixus , vel Japidum ictibas circumdatiiB , vel besiiarum morsibus sub-

Evangelii gratia invenit, vitam exspectent aeier- nam.

Omnium autem finis appropinquabit. Ne sibi quis- que blandiretur de longinquitaie futuri JMdicii, iii quo vivos et mortiios dixerat esse jndicandus, con- sulte admonet, quia eisi incertus est exlremi discri- minis adventus, cerium tamen consiat onmibiis qiiod in hac moriali viia diu snbsisiere neqiiennt.

Estoteitaque prudenles , eic. Ei Domiiius in Evan- gelio , nos incertl linis intuitu semper orare et vigi- lare praecepii. Ait namque, loquens de die jndicii : Vigitale itaque , omni tempore oran'.es , tt( digni ha- beamini fugere omnia qua: ventura sunt , et sfare ante

aeius« vel ignium flammis superposilus, vel scorpio- FiUum hominis ( Luc. xxi ). Benc auiein iii oratiotii-

iium flagris perfossus, vel alio quolibet poeiiaruin genere alTectus, hoc laniummodo desiderare coge- batur, itt fiiiito certamine coronam vite perciperet ? Taliuni ergo roentem iios beaius Petrus ciipil semper iroitari, cum, proposiio doroinic-e passionis exeroplo, nos eadem cogitatione conlra nequiiiam pravorum contraqne vitionitn oblectamenta prxcipit armaii, volens inielligi qnod etiam nos in pace Ecclesia) qiiiesceiiies, si habituin p-iiieniis induimiis, facile , adjuvante Domino, lapsus vitamus peccatcrnm om- nium cunctaqiie desideria divinae voluniatis suljuga- roiis imperiis. Denique et Psalmisia Doininum pre- calur dicens : Infige timore tuo carnes meas^ a judiciis enim tuis tlmui (Psal. cxvin). Et Aposlolus : Qui ergo

bus vi(;ilare jiibeuiur , ut cum stamiis ad orationeiu, cogitatio omnis carnalis et saecularis aliscedat, iicc tuncquidquani animus praeter id solum cogitet qiio.I precatur. Subripit enim frequenler hostis , el subli - liter fallens preces nostras adeo avocat , utaliud ha- beamus In corde et alind proferamns in voce , cuin intentione sincera Deiim debeat non sonus vocis , sed animae sensus orare.

Ante omnia aulem mutuam in vobtsmettpsis charita- tem coruinuam habentes. Dene addidit continuam , quia semper diligere valemus , semper autem vigi- lare in oratronibus fragiliiale carnis obslante nequi- rous ; semper his quae snbjungit virtuiibus insislerc roiniroe valeamus, id est, hospitalitati , duclriiiae ,

Christi sunt (inquii) carnem suam crudfixerunt cum j^ administrationi gratiarum , vel coinniunium , vel

rilfti et eoncupiscentiis (Galat. v). Qiii ergo timnre jndiciomm coelestiuin carnalesin mente concupiscen- lias exsliiiguit, Jam lalis cruciflxo ac patienli pro Christo similis, qiiasi niortuus exisiens peccatis, Dei laniuro servitio vivil.

In guo admirantur^ non concurrenlibns vobis^ elc. Qui.i carnem (inquit) vestram crucifixistis cum vitiis et concupiscentiis, evenit profecto ul elsi propier suam perfidiaro vos blasphemenl, ut poie segregatos ab eorom consortio, in veslra tamen conversalione seroper opera juslitiae et pieialis videant, quae roe- rito admirentur , et pro quihiis fideni jnre laudent ac veaerentur Christiaiiaui.

Qifi reddent rationem ei qui paralus est judicare

specialium in proximos, caeierisqiie hnjusuiodi.Qnia ha;c nimirum et per ornciuni corporis , et per leni - pora opporluna fieii necessc esl. Ipsa aiilein cliari- las cujus inslinciu ha!C foris agUnlur , quia inte- riori homini prxsidel , semper ibidem baberi |>otesi, quamvis in publico non semper ustendi possit

Quia charitas cooperit muUitndinem peccatorum. \n eo niaxime , cura veraciier Deo diciiur : Et dimiite nobis debita noslra , sicut et nes dimitlimus debitoribus nostris (Matth. vi). IlI quidem cuncta opera boiia quae facimus culpas quas fecimns diluere et cooperiro certuni est , sed hoc ideo specialiter de chariiate dicitur per quaro proximis iiostris ea quae nobis debeut donamus , quia justissimum cst apud Dcum

65 BED^ VENEr.ABILIS Orp. PARS II. SFXT. I. - &XEGETfCA GENUINA. C\

ul jnxia niciisuiam pielaiis qiia f»cii6i luerimiis re- A DeL Duo suol judicia Dei per Scripl.ira8 insinuala • mciiatur iioliis. Sicui e conlra lerribiliter duricordcs •it%».« -*>r.-»«ii. ^i. .... . ^

vir Pap:ens arguii , dlccns : Jlomo howni tervat iram^el a Deo qumil medelam (Ecc/i. xxviii) ? Nec dubimnduin qiiod iu co quoque qui per cljariliii^n quidqiiid v;*lci erga correplionem proximi , adino- nendts increpando, rastigandooperalur,cbari(a6ipsa cooperial mnhitudiiiem peccaiorum , Jacobo aiie- siaiile, qui ail : Quoniam qui eouverli fecerit peccclo^ rem ab errore vi(e sua: salvabit animam ejui a morte , el operit multitndmem peccaiorum (Jac, v),

Si quis loquitur quasi sermotm Dei. Timens videli- cei . i.e prrcier voliinlaiem Dei , vei prjcler quiid iii Scripiui is sanciis evi Jeiiler praccipilur , vel dical aliquid vel iii»perei,et inveniaiur lanqiiam falsiis les-

. r--,- w tu. ^o.,,,u<isu K11MI9 les- uea II j 01) : lyucunt

l.s D.I . a..i sacrileg..s , vel iuiroducens i.liquiJ alie- B i„f„„a de*eendunt.

uniim occolnim, alterura manifeslum. Occuiluraju- dicium est poena, qua nuiic niiusquisque bouiiuum ani exerceiur ad purgaiiduem, aut adinoiietur ad conversionem, aul, si contempseril vocationeni et discipliiiam Dei, excffcaliir ad daninationem. Judi- ciuni auteui manifestum est, quo v^iilurus est Diuni- nus judicaie vivosel moriuos. Nuuc auiera diciiur csse lerapiis in quo incipiat judicium de dorao Do« raini,id esl,de Ecciesia, quae pcr exercilium pr.Tfien- lium afflictionum ad foiura gaudia praeparaiur. Namque reprobi tanio secnriores nuoc et «ine uilo viiidiclae verbere vitara Iraiisitoriam ducunt, quanto eis iH fuiuro nibil oisi vindicia restai, juxla illud beaii Jol): Ducunt in bonis dies $uoi, et in puncto ad

iium a docirina Domini , vel cerie subreliuqueiis et I>-aMerions aliquid eoriiin qua Deo Flacila suut, cum ip^e manifeslissirae prajdicatoribus verii.iis de bis quos ad viiam Imbncrlnl praecipiat, dicens : Docentes eos servare omnia qua!cunqiie mandavi vobis (Matlh. xxviii). El ea pni.ii quac ipse nandavii , nog al.a . el b:ec non cx parie , sed omiiia suis audito- riliiis obsirvanda iradere jubeU

Si quis ministrat, etc. Tanto biimiljis impendat quisquc proxinio omne boi.um qiiod potest, quanlo certissiiiic iiovit quod a semelipso non potest babere quod iiiipe idat.

Vt in omnibus honorifxcetur Deus per Jesum Chri^

• •IM M)^ I .. • • •

Siautem primum a nobts, qun finti iUorum, cic? Uiuc colligiiur disirlclus Judex qiiaota illic feriat districtione quos reprobai, si liic sic crueiai qiios amai. Si enim flagellantur niii, quid debenl sperare servl nequissimi ?

Et $i jMstus quidem vix $alvabitur , etc. Noliint credere Pelagiaui quod in uiio bomine lota estgene- ris bumani massa viiiala, el lota damnaia. A quo vilio unius bomiois et damnalionesola sanat et libe- rat graiia Cbristi. Quare cuim justus vix salvabiiur? Nunquid liberare jiistura labor est Deo? Absit. Scd ut oslendalur quod merilo fiierii daranata «atura, non vuli facilc de lanto malo nec ipse Omnipotens

-,.,,„ ns,. I . • • , ^ •r.^.Mm i^,iM- iiuiivuuiacuc uc lauio luaio nec ipse Omnipotens I'r nw Jri,""'? '^'"■'"' ''"•••'I'""" n«.. p «;i»er»re. Propler n..od e.pecc«ia proclivia sa,... e. venrum qut in emltt etl (Uaiih. v» ii..»».:i! _ .. „ c-. .. ... ^

ve.,rum qni in ea^lit «, (Maiih. v). Hon„,ili«,„r •■igo Deus in acl b..s nosiris. c...n oinne quidquid l«..e ac seciind..m vol..niaiem ejus rieimus , non l>oc nosiris n.eriiis , sed ejus grati» iriboimus, ecoMira aulem n.aia qu.r g«,i,„„g „osira! solum nialiiiae vel ignor.nniix depuianius.

amUmm . noliie mirari in fervore, e.c. Quidam (-odices l.al)enl : N olite peregrmari in (ervcre. Ulrius- q..e autPin verl.i sensus in , romptu esi . quia neqne n.iran fi.lelis qui»que del«i quaru in F.ac viia fer- wrcro paiiaiur Iribi.lalionum . qui ceri=. ratioi.e idoo ionc .ribulaiionibus leniaiur. ut, cnn. pvobalus fue- ni, ad fuiura viix coroi.am percipiendam digi.us l.a-

" — — -— w-*H« w«wv ^^«WU

bos amanles facil, ex Deo etJt. Noiandura auieni qiiod banc senteniiam beatus Petrus de Proverbiis Saloraonisjuxia vclerem duniaxal Editionem assum- psii, pro qua in nostra qu;e de Uebraicx veriutis fonte descendil, scriptum est: $^ juuus i« terra re- cipit, quanto magis impius et peccator (Proverb. xij? Quod est aperle diccre: Si tanta esl vilaj roorlalis fragilitas, ul ne jusii quideni qui in coelo coroiiandi sunt, baiic sine tribulaiione propter innumeram vi- tiatae naturae labera transeant, quanto raagis bi qui coelestis sunt gratiae extorres certuro sux perpetuae damnalionis exituui exspectaut ?

CAI»UT V.

I)eaiur ; neqne se aliquis idco pereffrinum pi Att... c. • • • . .

"eum . Christi membri. exisSe dl."'" »./^1""^ '."'•" ^*^^

neum a Cbristi raembris exisiimare debct, quia pr.T8eMilH s^culi feriatnr adversis , cum et Doiul.ii exitus morlis (P,aL lxvii), et in ejus Ecclesia nuii- quam, a protomariyre Abel usque ad ultimuni elec- niraqui iu flne sa^culi nasciliiriis est, infidelium persecutl) cessaverlt. Undc b.*nc cum dixisset Notite mirari in fervore , addidit : '

Quasi novi aliquU vobis conHngnt. Quia valde csl anliq.iiira ct frequens. elmos Dei vii v nrassentis ad- verta pio aelcrna salute lolerare.

Nemo autem vesfrum patiaiur tanquam i\omicida, etc. Tanquam malcdiciis enim patihir qui passionis suu; tenipore in sui injiiriam persccut.>ris eneenaliir.

Quoniam tcwpus est ut incpial judicinm a domo

videlicet testig, quad pr^seiis i lo patieute asiitit, ei ciincta ut ge.ebantur aspexit. Vel cerie quia ct it»?e propler iiomeii Cbrlsti , carcerem , vincula ac verbera passus ea, ut in aposiulurura Actibus lc- gimus.

Qm/ et ejus qvte in futuro revelanda est gtoriw rom- wiiiii/cflXor. Tuiic nimiruiu cum in monte sancio glo- riam vultus ejus CGDlestem cuin Jacobo et Joaiine foospexit, sive cum resurrcciinnis ct asceiisio^tis ejus poteniiam cum capier« qui afliiere discipulis vidit.

Pascite qui in vobis est gregem Dei. Sicut Domliius beaio Pelro totius gregis cius, hoc est Ecflcsiae tii- ram babere juisit , ita ipse Peirus sequeniib^Js

ei iN pmaiAM ErisTOi.AM ieiri. w

liceleti» pMtoribus jure mandai ut eum quhque A inirante eo Ca^saream, Cornelius oceurrens pedibus

qui setum est, gregf m Dei sollicita gubernaiione luteinr.

Pfotidemtn non coacle^ ud ipon'anee^ eic. Coacte pascit gregeni Dei ei providci ille qui propler reriim temponilittin penuriara non babens unda vivai, id- circo praedicat Evangelium, iit de Evaiigeiio vivere possit. Sponlanee vero el secundum Djuin, qui nul- lius lerrenae rei, scd tantuiu suptrnae mercedis in- loilu verbum Dei praedicat. Quod utruroque dl«tin- guens ab invicem aposlolus i^aulus : Si enim volem (inqoil) hoc ago, mercedem kiibeo; $i autem iMiiut^ disifetteatio mihi crediia eH. Dispensalio quippe ei credila diciiur, qui rei exlern» curam ad leinpus babere praecipitur. Yerbi gratia , qui irilicum domiiti

seejus humiiiterstravii,el ille humilius levaviieuiUy dicens: SuiQe^ ct ego homo tum, sicul et tu {Act, i), El qiiidem Coriielius necdum renatus in Chri&to, necdum Eoc^e^iae erai meiubris incorporaius. Om- nes ergo humiliuiem habere ad aUcrutnmi vel exemplo docel, vel etiam verbo insinuat, quia nimi- rum omnibus superbise vitium quod angelos de coelo dejecil, nuverai esse cavendum, omnes ad- juncla Saltimonis senlentia terret salubriter ac rcfo- vct, dicens:

Quia DeM superbis restiU, etc. Rt qune bU c^idem gratia quam conferl humilibus Dens, consequenter cxponii, cuin admonendo subjungii:

llumiliamini igitur $ub potenti manu Deiy clc. Ilanc

»ui eoiis^rvis iu leuipore disperiiri jubetor, haic ^ ergo gratiaiti bumilibus Iribuit, ui quo magis humi-

assiuiilaiur qui non bpontanee, sed iiiviius evange* lizai.

Neque turpis lacn graha^ $ed voluntarie. Turpis lu- cri graiia prov.det gregi Dei, qoi propler quacsium et lerrcita conimoda praedical, cum religionis opera cuncu spontanee fieri debeaiii. Juxta illiul e&em- pluiu coD&lruciionis laberniiculi, quod praeseuiem Ecclesiae consiruciionem praslendebal, ubi el oniuis muliiiudo filiorum l^mei obtulil mente proroptissima atque devoia priuiilias Dumino ad faciendum opus laberiiacuii, sponte propria cuncta tribuens, el ipsi ariifices spoole sua oblulerunt se ad laciendum opu8«

Neque ut dominantes tn cteris, elc. Ut videlicel bumiiiiatem, quam subditos et ad vos ei ad iuvicem habere desideralui, Ipsl prius ei actu monsireiiSy el in animo serveiis iniegro, juxta iltud dominicum : Scitis quia hi qui videnlur principari gentibuSt domi' nanlur ei«, et principes eorum poiestatem habent iptO' mm. Non auiem ita erit in vobis, sed quicunque volue- rit fieri major, erit vesler minitter; et quicunque vo* luerit in vobis primus esse, erit omnium servus (Maith. ixiii). Quod Paulus imperium diligenter observaiis ail : Non emm nosmetipsos prccdicamus, sed Jesum LhrMum Dominum noslrum, no$ autem $ervos ve^tros per Jeium.

Similiter , adoletcentiS^ subditi ettote tenioribus. Po5iquaiii seiiiores quomodo praeesseul docuil,opor-

liati fueriut propter ipsum, lempore certaminis, eo gloriosius exallenlur ab ipso lempore relributiouis. Poteslautem humil.aiio hoc in loco muliifaric accipi, hoc esl, ei ea qua incipiens quisque viam viriutuni pro ablnend;s qu:e commiserai peccaiis salubriier atlerilur, el Hla quae sponianea mentis devoiione a perfectioribus Deo vel proxiinis in pace exhibelur re- rum eircumstantium, necnon el ea qiia, incursnnli- bus perscuHonum turbinibus, inviclus perpaiientiaa virlutem auimus armatur. Omiii autero generi Deo devorae humilitaiis nicrces succidil illa, ul qui se teuipnre percgriiiatioiiis suas humiliaut, temporefi- silaiionis ejiis exalienlur.

Sobrii estoce et vigilate, etc. In htijus exposilione scnteniiae, non nosira, veium bcaii Cypriani dicla ponamus. t Circumit (inquii) ille nos siugulos, ei lanquamhnstisclausos obsidcns muros exploral el lental, an sil pars aliqun menibroruni miuus siabilis el luiftus iida , ccjiis adilu ad iiiUTiora pmetrelur. OfTerl orulis foimas illices el faciles volupiates, ul visu deslrual casiilatcm. Aures per canora miisica lenlat, ut soni dulcioris audiiu solvat ct molliat Chrislianum vigorcm. Linguam convicio provocal, niaiium iiijuriis lacessenlibus ad petulanliam ca»dis iiistigai; ui fraudatorem faciat, lucra oppoiiii iiijusia; ul animani ()ecuitla capiai, ingeril pernicio^a coiii- pendia. Ilouores lerrenos promiiiit, ul ccelestes aJi- mal. Oblendit falsa, ut vera subripial. Va cum lalen-

tebai ut eliain juniores ad obedieudum paternae ee- 0 ler non pctesl fallere , npcrte minaiur, terroreni

rum provisioui insirueret. Mou autem opus erat eis plura ioquifSed tantum subjectionisdarepnecepium. Quia nimiruin senioiibus praeceperat ul forsia facli essenl iobdilis, ei sufliciebat juniores ad roajonim bene agemium exempia respicere, et baec devote imiiari. Sed ne hxc ^udieiites praelali pulareut so- luromodo subuiiis i^uis, el nou etiam sibi debilae bu- miliiaiis jura esse servanda, coniinuo geueraiiter admonendo subjecil :

Omnes autem invicem humtitatem msinuate. Omnes etenim dicii, etseniores ei adolesceatesy qui invicem jc^bcnlur humilitatis insiniiare virluiem, et hi vide- licei regendo, et illi obsequendo humiliier. Qiiod apud ipsum Pelrum, el in ipso far<um bgirous, curo.

lerbidae pcrsecuUouis intenlans, ad debellandos servos Dei inquielus seni|ier el semper infeslus. In p ce subdoliLS , iii persecutioue violenlus. Quam- obrem conlra omnes diaboli vel fallaces insi- dias vel aperus minas siare debei inslrucius ani- mus et annalus, tani paratus semper ad repuguan- dum, qoam esi ad impugnandum semper paraius inimicus. >

Cui retittitc foriet in fide, elc. Tunio (inqiiit) for- liores eatole in fide, lauto niajorem babetote iidu* ciam ad supcrandas diaboli versulias, quanio coiisiat quia non vos soli leniamini, sed ipsa pass 0 quai vos faligai ei quoqoe qoae per tolum mundutn esl Eccle^ six Chrisii, vesirae videlicet fraieruiiati, commuuis

67 BCDiE VCNRRABILIS OPP. PABS

^l. Cl qtiod a constitiitione miindi semp^r passi siint ju»li , piideat vos solos pr» oninilius siistiiiere non posse.

Per Sytvanum vobi$ litleleni fratrem, etc. Qiiod atl obsecrans poiest ad siipcriora rcferri, quia Tid^licct breviicr scripserit, nou iniperans, scd obsecranb eos fories iii fide persisiere. Poiest et ad sequentia recte copulari, ut intelligatur non solum contestari liaiic esse verain coruin gratiam quam scribendo prxdicat, quia niiniruiu non est in alio aliquo salus, iu quo oporteat nos salvos fleri (Aci. iv), sed etiam obsecrare eos, ul banc esse veram suam gratiam fa- ciant, qua imbuti sunt in Cbristo. GraliaenimCbristi corum fit gratia, qui banc mundo cordc suscipiunt. Nam qui gratiam Dei spernii, non ipsam graiiam iiiiuuit, sed banc suam non esse, id e^t, sibi facitnon prodesse.

Saluiat vo$ Ecclesia qnm esl in Babylone coUecla^ ctc. Babylonem typice Rom:im dicit, videlicet pro- pter confusionem muliiplicis idololatriae. In cujus inedio sancta Ccclesia jain rudis et perparva fulge- )>ai, juiia ciemplum plebis Israeliticae, qux quon- dam, parva numero et captivata super flumlna Baby- lonis sedens , absentiam sanciae terrae deflcbat» nec canticum Domini in terra alieiia cantare valebat {P$at, cxixvi). Ctbene beaius Pelriisdum suos audi- tores ad tolerantiam bortatur adversiiatum prssen- tium, dicit et Ccclcsiam qiiae secum est in Babylone constitotam, Id esi, in confiisione tribulationuro. Et taroen collectam eam es<e coniirmai, ut osteiidat sanctjun Dei civitatcro iii hac vita a perroistlone et pressura civilatis diaboli , qaam Babylonia sigiiat, Imrouneni esse non posse. Ilarcuin autem filium suuin evaiigelistam dicit , qui ejus in baptisroate dicitiir filtus eflectus. Unde patet quod prlusquaro

11. SGCT. I. — CXCGCTICA GCNULNA. CH

A Nurciim Alciandritim de Roma ad evangelizaiiduui niiiierci, Cpistolam banc scrip^it. Tempore autem Claudii principis et Peirus et Marcas Romam ve- nerunt, et ipse Marcas, descripto Romas Evan- gelio suo, Alexandriam missus est. Unde rolligi- tur quia Cpistolam banc Petrus dum qiia^ritur ubi vel qtiando scripserit, lociis erat Ronia, tempos Claudii Cxsaris.

Salulaie invieem in o-iculo $anr.io. Oscu^o sancto, oscnlo vero, osculo pacifico, oscolo colurobiiio, ncA Bubdolo, non polluto, quali usus est Joab ad occi- dendum Aroasam, quali Judas ad tradendum Sal- vatorem , quali utuniur bi qul loquuntur paceni curo proiimo suo, roala autem sunt in cordibui eo- ruro {l'$aL ixvii). Uli ergoosculo sanclo salutant iuvi-

B cem, qui iion diligunt verbo neaue lingnay sed opere et veritate.

Graiia vobi$ omnibu$ qui esti$ in Chri$to Je$u. A gniia coepit Epistolam, in gratia coniuromavit, me* diani gratii respersit, ut errorero Peltgianum omni locutionissuae parte dumnaret, Eccleslam vero Chrisii non nisi per gratiaro ejus salvari posse doccret. Et consulte com diceret : Gratia 9obi$^ addidit : (hnni-' bu$ qui e$li$ in Christo Je$Uf ut ea qu» paacis Cccte- siis, id est, Punli, Galatiae, Cappadoci», Asi«« et Biihyniae scripsit, cunctis per orbem Christi Cccle- siis se fcribere designet. Sicut et Joannes in Apoca- lypsi, curo feptem Asiae Ecclesias singalaiiro prout competebai admonerei, adjunxitpersingula, ita con- cludcDS : Qui habet aure$ audiandi , aifd«i( quid Spiri'

^ tu$ dictti Eccleiii$ {Apoc. ii), aperte ins'nuans quia cuDCla qa;e uulcuilibet Ccclesie scripsit omnibos qui audituro salubrem haberent et uiilversis fideliuro scri- beret Cccleaits.

IN SECUNDAM EPISTOLAM PETRI.

CAPUT PRIMUM. Simon Petru^^ servus et apo$lotu$ Je$u Chri$ti, etc. Sciptum e&t in scqiienlibus bujus Cpislolse : Ecce hanctobi$f chari$$imi, $ecundam $cribo Epi$tolam. Unde coustat quia banc eisdero quibus et priorem Cpistilaro roiserat , electis proselytis, dispersionis Ponti, Galatix, Cappadociae, Asiae et Bithyniae, scripsit Cpislolaro. Quos coa;quaies sibi cognos- cit, iion qiiia circumcisionem ei lege acceperant, quam ipse ut natura Judaeus habebat, sed quia eamdem quam ipse illiistrante C^iristi graiia ac- ceperat sortiti suiit fideiu. Non enim cirvurocislo lcgalis, sed sola est fides evangelica, quae geniiuro populos anliquse Dei plebi consociel. Verum quia lides eadem siiic opeiibus salvare non polest, recle subditur :

Jn justitia Oei no$iri et Satvatofi$ Je$u Chri$ti, lilis ergo scribii Cpistolam, illos salulat apostolus Petrus, qui coxqualcro sibi aortiti sunt fidem, et liaiic per

opera justitiae exercent. Cjas videlicet justiti» quaro non humana prudeiitia reperit, nee legalis institutio docet , sed per Cvangeliiim loqaens Doroinus et Sal- vator noster ostendii, ciiro ait : Ni$i abundaverit ju^ $titia ve$tra ptu$ quam Scribarum et Phari$morum^ non D intrabitis in regnum calorum {Matth. v). Et iteruin : Audi$ti$ quia dictum e$t antiquii^ Non occidet. Ego autem dieo vo^ti, etc. {Ibid,).

Cratia vobi$ et pax adimpteatur^ etc. in prima Cpi- Btola scripslt : Gmlfa vobi$ et pax multipiicetur (/ Peir, i). In hac autem : Gralia vobi$ ei pax adim" pteitur^ quia nimirum illam incipientibus, lianc per fectioribiis scriptit Epistolam. Multiplicatur enim pai et gratia beiie proficientibns in hac viia per fidem, adimplebiiur autem pervenientibus iii alia vita per speciero. Unde beiie curo dicerei : Gralia vobi$ et pax adimpteatur^ addidit : In cognitione Domini no$tri Je$uChri$ii. Quia hmc e$l vita attrna (inquit), «i ecgno$cant te unum et verum Deum, et quem mi$ittt Je$um Chri$tum {Joan. ivii). Et iteruiu ; ^t po, Filiui

€9 IN SECUNDAM EPISTOLAM PETnf. 70

l»beM»erii^ tere likeri eritis^ el cognoscetii veritaUm^ et A Gratia vobis et pax in eo adimplealur , ut sic cogdo-

vehioi Uberabit voi {Joan» viii).

Quomodo omnia nobi$ divinm vlrlutls stf(r, elc. PeiHlet bacc senientia a superioribus. Csi enim sen- SII8 : Gratia vobi$ et pax adimpleatur in eo , ut Domi- nuro nostrum Jesum Gbristuin perfecie cogiioscatif. Et hoc quoque per euro cognoscatis, quomodoomnia nobi8 divinas vlruiiis sus donata sunt per ejus gra- liain, qu;e ad viiam obtinendam et pieiatem conscr- vaiid«m sufficiunt. Unde ail : Quia ownia qucecunque audivia Palre meo nota (eci vobi$ {Joan, xv). Et alibi : Et ego elaritatem quam dedisti mi/it, dedi ei$ {Joan. xvii). Qttod 8i legatur ut quidam Godices babent : Qum ad vitam et pietaiem donata e$t, bic erit sensus : Ut cognoscaiis quomodo Dominus iioster omnia

scaiis Dominum nostruin Jesum Cbrisium, eiiam vos, sicut nobis per illum oniiiia diviiix virlutis sux pro- missa vel munera, qiis ad viiam et pielalem ducunl, donaia sudI. Ut sicut iios proinissa ab illo dona vel accepimus , vel acrepluros nos esse sine ulla dubie- tale conOdimus , iin eiiaiu vos ciedeutes do doiiis cjus nou exislalis diibii.

Fugiei te$ ejus , qua: in mundo e$l, concupiscentia eorruptionem. Beiie dicit coiicupiscoiiliam niundi b:i- bere curruplionem , idcoquc fugiendain essc , juxU euin qiii dixit : Qua$i a [ade cohtbri fuge peccata {Eccli. xxi), qiiia est ci iiicorru(>lil)ilis coiicupisceii- tia, de qiia c.iniiur : Concupivit et drfecit anima mea in alria Domini {P$al, Lxxxiii). De qua etiaui iu libro

nobis divinae virtulis sutt dona joxla inodum capaci- B Sapientix per figurain locutioiiis qux Crxce x)itfia;.

I8ti8 nostrae praestiterit , qux videlicet vi; tus ad vitaro nobi8 et pietatero consequendam donaia est. Hic etenim modus locutionis Scripturis est usi- tatis8imiis; et appellatur a grammaiicis ellipsis, id est , derectas necessaria dictionis, qiiale est in psalmo : Qiifa neque ab oriente , neque ab OC" ddenie^ neque a de$erli$ montibu$, Stibaiidriur enlro pairt via rug;eiidi , quoniam Deu$ ubique judex est (P$aL Lxxiv).

Per cognitionem ejus, qut vocavit no$ propria gloria et virtute. Ct boc a supertoribns pendet , quia per cognitionem Domini et Salvaloris nostri omnia divi- iiilatis ejns mysleria , quibas salvaremur , agnovi- roo8. Qoi nos propria gloria et virtuie vocavii , quia

Laline gradatio vocaiur , pulcbcrrime rererlur : itif- tium (inquii) $apienticB , veri$$ima e$t d\$ciplincB con- cnpncenlia ( Sap, vi ). Cura ergo discipllnae dilcclio esl , et dileciio custodia legum illius esl. Custodiiio auteni leguin cousumniaiio iiicorrupii nis est. Iiicor- roplio auieiii facii esse proxiinum Deo. Coiicupiscen- lia ilaqiie sapieniiae deducit aJ regnutn perpeluum. \o$ auiem curam omnem inferenle$ , mini$irate in fide ve$ira viriulem. Virluiem boc loco non pro for- tiiudine ac niiraculis, sed pro conver^alioiie boiia posuit ; quae fidei recte jungeuda esi, ne sine ope- ribus otio^^a sit ct niortua : in qiio recte oiunnn curam subinferri praecepit , quia qui mollis et dis- soliitus cst in opere suo , fratcr est sua opcra de-

non angeiuin ad salvationem nostram , non arcban- ^ struenlis.

geluro misit , non In nobis ailqiiid meriti boni pro quo salvaremur invenit, quin potius infinnos et in-* glorios cemens, sua nos virtute recuperavit et gloria. Ilinc etenim dicit : ^on vos me etegisiis , $ed ego cUgi vo$ (Joan, xv).

Per quam ma^ama et pretio$a nobi$ promi$$a do- namt. Per quaro , per cognitionem ejus dicit , quia qoanto quis perrectius Dearo cognoscii, lanio aliius promissorum ejus roagnitudinem sentit.

Vt per hasc egiciamni divince con$orlcs naturie. Muiat repenie personaro, et qui prius de se suisqiie dixerat : Pretiosa nobis promi$$a donavit » conversus extemplo ad eos quibus loquebatur : Vt per hcce ,

in rirlute autem $cientia. Juxla illud Isaio* : Di$cite bene fucere^ qucerite judicium.

In $cientia aulem ab$tineiitiam. Ui curo booa racere didicerlnt , mox a malis abstiiicaol , ne in vacuuui scientia coelestium cadat , si se ab illecebris terre- stribus quis conlinere neglexcrit.

Jn ab$tinentia aulem paiientiam. Abslinentiam ne- cesse est semper , ut patieutia cotniietur , ui qui- cunque a volupiatlbus niundi se contineie didicii , ejiis quoque adversa corde firmo sustineai, a dexiris videiicet el a sinisiris per arma justitise munilus (// Cor. vi).

In patientia aulem pietalem. Ul erga eos quos pa-

inqnit, efidamini dnince consortes naturce. Quod non ^ lienler tolerat , etiam pius existal , juxta illud apo-

ronaito, sed providenter agit. Ideo (inquit) Dominus Dobia, qoi naiora Judaci , qui sub lege somus iiati, qoi magisterio ipsius etiaro corporaliter Imbuii , oronia divinae virtutls suae secreia reseravit , Ideo Dobia» 8uis videlicet discipulis, maxiroa et preiiosa Spiritus sui proroissa donavit, ot per haec etiam vos qoi ex geiitibos esiis , qui eum corporaliter videre Beqoifiaiis , divins soae naiorae donaret esst parli* cipes, nobis scilicet vo8 quae ab ipso audivirous do- ceotibua, vos per ejus mysteria consecrantibus. Unde rectiasiroe qood suora ait : Gratia vobi$ et pax adim- pteaiur in agniiione Domini no$tri Je$u Chri$ti , quo- nodo omni» uobis divinae virtotis soae qoae ad vitaro et pietatem doiiata sunt , pote8t ita dicturo accipl :

sloli Pauli : Charitas patiens e$i, benigna e$t (l Cor. xiii).

/'1 pietate autem amorem fralernitali$. Ut non alle- rius rei inluitu pioiatis opera suis quisque adversari s impeiidat, nisi rnUernae taulum dilectionis. lloc, vi- delicet, tota in leutaiione procurans, ut quos docendo solum vel redarguendo nequit , ad afreclum pieiaiis orando vel bene raciendo converiai.

In amore autem fratermtati$^ charilaiem. Cliarilatero boc loco appellal specialiier eam qua Ccnditorem di- ligimus, qu», proficienlibus virtuium gradibus, mc- rito amori rratemitalis adjuugilur , quia iicc Deiis sine proximo, nec sine Deo proximus perfecte valet amari. Et quidero Dei amor excelleniior est amorc proxirooruni, quia illos sicut nos, Deuro vero ex toto

71 BKDvE VENERABILIS OPP. PARS H. SECT. I. — EXEGETICA GENUINA. n

corde , tola anima , lola virluie diligere jubemiir A Propter quod incifnam vo« temper eommonere de

{Marc, xii), sed lamen consueludine amoris fralerni oportet nos ad smorem Condiioris ascendere. Qui enim non diligii fratrem tuum quem videl^ Deum quem nou videt quomodo potctt diligere{I Joan* iv)?

Hwe enim omnia ti vobitcvm adiint et tuperent^ non vacuot y elc. Si tuperent dixit , si adversum boll i vi- lioruin poliori viruile pnfvaluerint.

Cui enim non prastto tunt hose^ ccecut ett, etc. Ocn- lus scientiam , manus operalionem designal. Csecus est autem et manu tentans, qui, scienliam rectae ope- rationis non liabens , quidquid sibi rectum videlur operatur , el lumen veritatis ignorans quasi manum ad opus quud non videl exlendit , gressus in iler

hit, eic. Quare vult illos semper commonere de iMi- nis operibus, quos habere scieniiam dioit , at de praesenlia veriiatis esse conGrmaios ? nisl forte ob boc, ut scieniiam quam norunt operibus exerceant , et veritatem cujus praesentla conQriiiati sunl Qxa mente custodi^nt, ne quando per magistros erroris exridanl a simplicitate et castiiate fidei , de quibus videliret magistris in processu Epistol^ plura loqui- (ur. Concinit auiein buic sententia beali Joanuis, qua diclt : Non tcriptimut vobit quati ignorantikmt veritatem » ted quati tcieniibut eam ( / Joan. ii )• Ideo autem seientibus veritatem scribunt, et commo- nent eos apostoli , ut quod sciunt observent. Unde et Joannes lo(|ueiis, post pauca subjungit: Vot quod

quod non prxvidel allollil , ideoque repente miser B ^^aUtu ab inUh, m vobh ptrmaneat (Ibid.).

In ruinani perditionis, quain pr.Tscire nequibat , iii- cidit. Talis aulem esl omnis cui non praesto sunt hocc quac Petrus loqniiur, quia per incrementa virtii- tum spirilnalium ad corisortium divinilatis pervenire nos conveniat. At contra Salomon sapientcm nionens .nudilorcm : F.t palpebrce (itiquit) tuas prcecedant qret^ f^ut tuot {Prov, iv). Quod est patenler suggerere , ut in runctis actibus nostris qni nos fin's scqualurf sedula inteniione prdcvidere curemus, quid secun- dum Doi voluntalcin, quid aliter agaliir solerier ci- plorennis.

Qnapropti r , fratrft , magit tatagite ui per bona opera certam vettram vvcaiioaem et electionvm faciatit.

Juttum autem arbitror quandiu tum in hoc tabef' naculo , etc. Taiiernaculo solemus in itinere vel in bello uti , et ideo se reete fideles , quandiu sunt ia corpore, et peregrinantur a Domino, in tabernaculis esse testantur, in qulbus iter bnjus viise peraganl» et conlra adversarios veritalis certamen agant.

Ceitut quod velox ett depotitio tabernaeuli mei, Pul- cherrime beatus Peirus obiium suuui non morlem , sed depositionem tabernaculi sul dicit , quia uimi- rutn sic cst pcrfectis Dei famulis carnis retinacula exuere, scut viaioribus confecto itinere douium propriam pro habilaiione tabernaculi adire, sicut positis iu expeditione fugato boste vel prostrato ad

3!uUi tuntvocati, pauci vero electi (Matth, xx, xxii). p patriam redire. Solam nainque sibi domiim pro*

r*yv..(> ««« »^^<..:^ -. ^«^_.. : „j nj- _ .• .. Vi . , ^- « __i __-.• .

Ccrla esl vocatio cunctorum qui ad fldein veniunt; qui vero fidei sacramentis qunc perceperunt bona quoquc opcra perscveranter adjujigiint , isti suam vocaiionem ei electionein ccriam intuentibus faciunl. Sicutf e conlra , qui post vocatiouem ad crimina re- vertuntur, cum iii his cx bac vita niigraverinl , cer- lum jam omnibus qiiia reprobi sunt rfddunt.

ttmc enim fAcienUt ^ non peccabitit aliqunndo De iiiajoribus peccatis dicit, qua; quicunque egerit , non habet hsreditaiem in regno Christi et Dei, el a quibus omnia qui supradictis virtuiibus se manciparil , im- munis Domino permanel. Alioquin sunt peccatn mi- nora, de quibus scriptuni est : Quia non eti homo ;m- ttut in terra^ qui faciat bonum (Eccle, vii) ; et nonjU'

priaro, solum munlcipatum, soiam patriaro norunt in cvelis. De qua et apostoliis Paulus : Scimut^ in- quit , ti terrettrit domut notlra hujut habitation't dit^ tolvatur^ quod' eedificatioHem ex Deo habemut^ domum non manufactam , cetemam in caelit (II Cor. v).

Non enim indoctat fabulat tecuti , etc. Uic pagaoos simul el hafreilcos tangil , quorum t^rimi quidquid eos delectabat , deos appellare non tirouerunt ; te* cuiidi , accepiis Dei veri mysteriis , de ctetero non divinis Scripluris attendere, sed ad suum potiiM si^nsiim erroneum has male iolerpretando trausfene studuerunt.

Ei hanc vocem not audtmmut de coslo allatam , etc. Quidam hanc Episiolam negant a beato Petro apo*

iii/icabimr in contpectu iuo omnit vivent (Ptat, cxlii). j) siolo «ss« conscriptam ; qui si hunc versiculum so-

Sic enim abundanler minittrabitur vobit introitut in CEternum rcgnum^ etc. Huic loco convtiiit illud Eze- cliielis propheta;, ubi de apdificio in monte constiiuto loqucns ait; Et in octo gradibtu ateentut ejus (Ezech, xl). Et liic enini beatus Pelriis octo viriulum gradus cnumerat, quibus fugientes mundialis concupiscentias corruptionem ad habitationeui regni coelestis ascen dere debemus , fidem scilicet, virtutero , sciemiam , abstinentiam, paiieniiam, pietaiem , amorfm frater- iiitatis, et cbaritatem. De quibus nlmirum gradibus Psalmista dicit : Auentujt in eorde ejut ditpotuit (Psal. Lxxxiii) ; ei c«iera, us(|ue dum aii : Am^ula-' bunt de v'trtut€ in virtutem , videbilur Deut eorum in Sion (Ibid.).

lertius attendereut , et hoc quod sequiiur : Citm et- temut cum Uto in monto tancto , n«qu»quam de Epi- stolae hujus auctore dubiiarent. Constat enim , juxia fidera Evangeliorum , quia praefatam vocem sursum Domino in monte clarificato idem Peirus cuin Ja- Gobo et Joanne coapostolis suis audivit.

Et habemut firmiorem propheticum termonem. 11* lum , videlicet , quo ex persouA Medialoris Dei et hominuro dicitur : Dontinut dixit ad me^ Filiut meut et tUf ego hodie genui te (PtaL ii). Si enim quispiain ( inquil) nostro lestimonio diseredendum putaverit , qnod in seereto gleriam Redemptoris tiostrt eonspe- ximus divinam , quod v»iccni Patris ad eum factaro audierimus, certe lermoni proflietico nemo eontra-

■»5 IN II EnSTOLAIl S. PETJII. 74

dicerc, nullufi de boc ambigcre audebii , qiiem di- A riius veHei ore proferrent, nec umen ea quse dice. vinis Scriptum jam otlm iuserlum omnes verum esse lesiantur.

Cui bene facitis^ attendentei^ quasi lucerntt lucenti m ealiginoso toco , eic. Ordo seosus est : Cui alten- deiiles quisi lucernae liicenti in caliginoso loco, bcne raciib. In hnjus cteiiim sxculi nocte tenebrosis len- lalionibus plena, ubi diGcile quisqtiam inveiiitiir qui non offcndat , quid essemus si luccrnam propbetici sermonis non haberf.mus ? Sed nunquid lucerna sein- pcr eril iiecessaria ? Non uiique. Donec (inquil) dies iuceseat. Mane enim astabo et conemplabor {Psal, v). Ad lucernam interim nocturnam periinet quod filii Dei sumuSf ei nondum apparuit quid erimus (/ Joan,

lu ). £t in comparatione quidem impiorum , dies su- ^ , ^ •..

iBus, Paulo dicenle : Fuiitis aliquando tenebrw, nune ^^"^^ obslliialione errorum quem semel coepii seiu-

reni ipsi mente lenerenl , juxta illud MaronU : Dai sine mente sonum ; quod imputlentissimi erroris c8«o palam claret. Quomodo enim audieniibus lam sana vivendi consilia darent, si insanis similes ipsl qu;c loquereniur nescirent? Qiiare Mdenies appellaniu^ prophcla ? Qua ratione scriptum esi : Yerbum quoc tidit Isaias (Isai. 11), aut aliquis prophela, nisi quis In occulto visionum coeleslium lucidihsimo mentus In tiillu cognoscebant arcaua, qiiaB foras suis andiloribus palam verbis quibuscunque vellent cfferrent ?

CAPUT II.

Fuerunt vero et pseudoprophetce m popn/o , elc. Quae seeia Latine, GraBce dicitur hmesis^ cura quis

autem lux in Domino {Ephes. ?). Sed si coniparemur iiH viix in qua futuri suinusy adhuc nox suinus, et iticcrna indigerous.

Et lucifer orialur in eordibus vestris. Quis est liici- fer iste ? Si Doiuinufii dicas, paritm est. Liicifcr ipse, clarus noster intellecius est. Ipse ciiim oritur in cor- dibus oostris, ipse illnstrabitur, ipse manires^abitar. Ditectio erit qualem nunc oplamus, tt quoiiiam uon esl suspiranius, et qoalis cril, siuguli iii siu;:uli8 videbimos, quomodo nunc facies noslras alterutnini videinos.

Boc primum inteUigentes ^ quod omrns rophetia

per sectari nullateous cessat. Quod bspreiicoruiK proprlum esse quis nesciat ?

Kt eum qui emit eos Dominum negant , elc. De ht»e emplore ei Paulus ait : Empti enim esiis pretio ma^ gno, glorificate et portate Deum in corport testrt { 1 Cor. 6 ). Merito auiem sibi celerem perditionein soperducunt, qoi Redempiorem soum negantes; hunc recie confitendo glorilicare , et bene faciendc 8110 in corpore ferre detrectnnl : quod omnes faciuni haerctici ; nam ei Arlus , qui Redemptorem nostrum in divinitate Patre minorem dicii, et Photinus, qol dlcli : € Chrlstus homo est , Deus non est , 1 ct Mani- chaeus , qui diclt : f Christus Deiis tantum est , bo»

Seriptmrm, etc. Pendet hic versiculus ex eo qiiod ^^ ^erus i.on esi , 1 et Ebion , qui diclt : « Christi»

!"*^['"'_*^'V^^."i_*^^^^ ^""^ ^^"'"" "^n ^^«^» «* «P»* 0"g'n«m surapsit . »

et Apollinaris , qui dicit : c Christus tanium Deos e(

caro esl, aniiuam rationalem nunquam soscepit, 1

et Pelagius, qui dicil : c Christus Uetlemplor parvu-

loroin in bapiismo non esl, quia sine iniquitalibus

concepii, el sine deliciis a maire siia geniti, nullom

prorsus habent peccaium quod sibi dcbeat dimllti,

ideoque Christus non est Stlvator oinnium elccto-

riim ; > et caeteri cum his hasretici Doininum prore-

cio, qui emit eos pretio sanguinis sui , negant, quia

illum non qualeiu veriias osiendit, sed qualem ipsl

sibi fingunt pra:dlcant. Et propterea a Redemptor«

alteni facti , nihil certius quam foveam perditionif

eispectant.

prophetaroiii verba attendeiiies bene utique faciunt, 01 per h I c lucem habere possint scientiae , lioc pri- mom inielligere debeut, qua nollus prophetarum aanetorum propria sua interpretaiione poi>ulis do- gmata viie prxdicarii, sed qux a Domino didice- rant, ha:c suts auditoribus agenda commendabaut, quaeqoe in secreto coelestia arcana perceperat , ha:c 8impliciter vel loqueiidu vel scribendo Dei plebi tra- debant , el non sicot gentium divlni , qui quas ipsi de corde suo finxeraniy haec turbs decepioruin, quasi divini oraculi consulta, proferebanl. Sicut ergo prophetx non sua propria, sed Dei verba scr^ bebant» ita et lector eorum iion sua propria inter-

preutione pole.t uU . i.e a seasu veriiaUs exorbiiet, tv «^,- ,^„,„, ,„,„,, ^^ ^^ yj, ^^^^

«aH ngu* Afnntnitfulia jlttKAt ikllAn/lArA /■■i/\.>ia>Ia ^..a I' . . .

sed hoc omnimodis debet attendere , quomodo sua verba voluerit inlelligi ipse qui scripsit.

iVoit enim voluntate humana allata est aliqufmdo fropheUa^ etc. Sempcr futurai posse praidicere (sic) ; sed ipse Spiritus eorum corda qoando voluii implevil ; ita etiam poteslatis eorom noo erat, ot quoecunque vellcnt docereni, sed qoae Spirito illostrati didice* rant , ea soa dicebant. Haec ideo dicimus , iie quis ad libituHi suum Scripturas exponere audeat. Ridi- cule quidam hacc beati Peiri verba inierpretatus est, ciicens qood sicut fisliila flatum oris humaoi , ot re- sonet, accipit, nec sonum tamen ipsa qoem mini- sirat, qnia insensibilis natnrae est, inlelligere valet ; iia propbctae Dei Spiritu inspirati , ea quae idem Spi-

Pathol. XCIII.

lis blaspliemabitur per hareticos noo solom in eis quus suas hasresi eductos associant, sed in eis quo- que quos per impurlssima sua facia ei sacriflcia, vel mystoria exsecranda qtiae faciunt, in odiiim Cbnstiaui Domiiiis concilaui, cxisiiiuaiitibus imperiiis onines Cbrisiianos hujusinodi flagiiiisesse uiaucipalos. Qua- libus dicit Scriptura : Per vos nomen tneum blasphe^ matur in gentibus {Isai. lii).

Quibus judicium Jam olim non cessat. Cum jam olim praeierilum tempiis significet, noii cessat aulem verbum prx>sentis teinporis sit (str), non alind iniel- ligendum videtur, nisi qnia jam olim coepit jiidiciuin perditionis Impiorum, quod eos praBsentbliter seoi* per exeruciat, nullo unquam fine cessabit.

3

l^ BEDiE VENERAIULIS OP?. PARSll. SECT. I. — EXEGETICA CEKUINA. 76

Si enim Veus angelU peccantibus non peperdt. Mulli A ac diuttirnior aquanim impeius terram obsiileiti enim tiic versiculi imo fiiie clauduntur : NovH Domi' alluet>at.

nv$ piot de tenlatione eripere, Si emm^ inquit, Deui angelis peccaniibus rron peper^it^ sed eos iiiferni tra- dhos p4Biiis ad mnjores in die judicil servai crucia- lus ; si originalem mundum propler scelera diluvio perdens, Noe justum servavit ; si Sodomorum fljigitia puniens, Loth justiliae cultorem ab in]ustis eruit; conslat pro certo qiija novit Dominus pios de tentU" ticne eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare. Et notandum in eo quod ait, Deum ange- iis peccaniibus non pepercisse, quia ipsi mali an- geli non a Deo conditi maliy sed peccando facti sunt inali. Sed rudentibus inferni detractos in lartarum tfadi"

Sed octavum Noejuslitite prmeonem custodivit, eic. Constat omnibus quia Noe deciina ab Adam genera* tione naius est, sed octavum euni oominat, quia ocio homines diluTiura evaserunt, e quibus ille anus erat. Idcirco autein ociavi numeri facil menlioneni, ut occulte iiisinueC quia tempus diluvii disrrinicn significetexamiuis ultimi, quando, damnatis nmni- bus reprobis, omnes justi gloriam vitae perpeiis acci- pient. Sex etenim sunt prxseniis ssrculi aetates, septima etiam nunc agitur aetas, in illa vila ubi ani- mae sanetorura Sabbaio folicl, id est, requie per« fruunuir aciema, octava est ventura lempore resur- rectionis omnium et universalis judicii. Justitia: au-

dk^ eie. Uuf»c versiculum alia Translaiio sic habet : ^ lein praeconem Noe coguominai, quia jusiitiae opera

Sed carceribtts caliginis infdri relrudens, tradidit tn judicio puwendos reservari. Ostendit ergo adbuc an- gelis apostatis ultimi judicii poenam deberi, dequa Duininus dicit : Ite in ignem wiernum qui paratus est diabolo ei angetls ejus {Maith, nxv), (luniiivib jam pmnaliter bunc iiifernum, boc esl inferioreni cali- gittosum aerem, tanquam carcerem acceperint. Quantum eniffl ad sublimitatem ecell, jam bujus aeris spatiuro dici infernus potest, sic el quantum ad ejiisdem aeris altiiudinem, terra 4|uae inferius jacei, infernus intelligi potest et profundus. Rudeo- ies autem inferni appellal ipsam superbiae jacian- tiam, qua angeli efus spiriius contra Conditorem iiilumuil. Rudentes quippe dicuntur fune-, quibus

faciens cunctis intuentibus, qualiter coram Douiiuo vivendum essel ostendit. Neque enim verbo quem- piam docere reperitur, quippe cujas nec anas sermo reperiiur ad Deum prolatus vel hominem, sed quod maximae virtutis est, in tota arcae fabrica, in advenlu diluvii, in sequenlis aevi priroordiis, ore quidem silente, sed cordis devotione proroplissima jussia obtemperare coelestibus.

Et civitates Sodomorum et Gomorrheeorum, etc. Quia civiiates impiorum in cinerero redacias asseril, dupliciter inielligi debel. Quia et primo per ineen- dium eas cum adjacentibug lerris in cinerem rede- git, et cum loca incendii posimodum moriul uiaris uudis eoiitexerit, seryare adliuc voluit circuroposi-

iiauiae veia suspenduni, ut flanle aura porlos iran- ^ tam regionem priscae speciem poenae. Nascuniur

4|uiliitatem relinquant , seseque ambiguis semper ponliiiuctibus eredant. Quibus coiivenienter ruden- 4ibus immundorum spirituum conamina eomparan* tur, qui moxot, flalo superbifle impulsi, se adversus Cooditorem erexerunt, ipsis elationis suae conatibus in abjssi profunda sunl rapli. Quldam Codices ha- beul : Sid rugientibus inferni delractos in tartarum iradidit , quod vocem vel supernoB elatiouis, vel ^u- Uius in pcenis «ignilicat. Rugiunt namque fere, cuiii vei fainem vel qoid aliud patiunlur, propler uimie- uiem elatiooia ferre non valentes, si^ioid eis adver- •ilatis occurrerit.

Ei cfigitudi mundo non pepercit, Idem ipse niundus

enim poma pulcberrima, quae et edeiidi copidilaiem spectantibiis generant. Si carpas, fatiscont, ac resul- voniur in cioerem, fomumqiie excilant, quasi adhuc ardeanl. Unde in libro Sapientiae diciiur : Uasc justum a pereuntibus impiis tiberavit fugientem desceu" dente igne in Pentapoiim, Cujus in teitimonium nequi- to ptnUgabunda constat deurta terra, H in certo tempore (rucius habentes ttrboris{Sap. x). Subauditur : El ipsae fumigabuudae eonsunl deserlae. Et lioc esi qood hie qooqoe sobjongilur :

Exemptim eorumqui impieacturi eunt ponens, Nai» ei ignis qui Sodomiias semel puniil, osiendit pateo- ter qood impii stol aiiie flne passuri. Et quod itTra

eal, in qoo nonc homaoum genus habitat, quein ^ eorura fumigabunda constat, quod rructos ejiis pol-

inhabitaveruui hi qui ante diluviom fuerunt. S^ lamcn recte originaiis mundus ille, quaai alius diii- Uir, quia sicul in consequentibus biyus EpistoI« scripium contiiietur, ille tuiie mundus aqua inun- daius iieriil, et coslis videlicet qtii br&nl prius, id est, cimciis aei is bnjus turbulenti spaiiis aquarum ac- cresceniiiim altiiudiue consuniptis» lerra quoque in alteraiu faciem excedentibos aquis immuiaia. Nam eisi montes aliqni aOqoe convalles ab initio facii cre- dunior, nou lamen lanti quaiiti nunc in orbe cer- nuniur ooiverso. Quod negari forte poiulsset, si non etiam ounc omnibus annis terrarum faciein cerne- retous aquaruin sobversioiie muiatam. Quod lanlo mjigis loiic fuisse facium creditor, quanto major

cberrimi cinerem habent intos «t fetorem, aperie omnibos saecolis ionoit qoia delectatio camalis, etsi stoUorom meniibosad praesens arrkleat, niliii tamen in invisibilibus nisi incendium sibi reservat, nisl 01 fumus tonnentorum ejus io saocula saecuhirum ascendaL

Et justum Loth oppressumf etc Crticiabant quideni sanctum virum iniqua proximorum facta parlter et verba ; quae quotidie cernens nollateooa corrigere f alebat; sed laraen ipse tani circomspecte se gere- bat, utnee visis eorum flagitiis,necauditi8, in aliqiio castae suie mentis fuscaret intuitura, sed lndcfessa intentione cceptls suae jiistiliae insistebat actibus. Yel ctrte asprctu ei audilu justus eiat, qnia nihil in eo

^» IN II EPISTOLAM S. PETm. 78

praMftles nbl jusiitis opera cernebtnt el audiebant A M ircioniia» , et Ct.rilof»ian..8, pture« lue nnos bi$to.

eloqula, nihil faina de illo per absentes, nisl quod ad jaslifiam pertlnerel vulgabai, ad exemplom beatl Jo6v qui ait : Attrfs audiens beaiificQbat me^ ei ocuhu Ment te$tim^um reddebat mihi (Job. xxix). Et iio- Undum quod beatua Pelrus in boc loco Dominicl nigisierii sequltor exeraplura. Et ipse enim Doiuiiius in Evangelio de die judicil loqoens, subiianeum vel dlluvii vel ignis Sodomitici adventuin ad meinoriam deducit, obl jusU liberati, reprobi autem siut iiiopl- uaiae perditionis laqoco comprebensi. Sed et alio loGocuro ditcipulorum animos a fasto elatlonis com* pescere curarei« angelici casus illis proponit exem- pkim. Yidebam^ iuquiens, Satanam quai fulfur de emio cadentem {Iaic, x).

rl.i eccb^aiastiea refcrl. De quibti.s rccle cum dixisscl : BUuphemantet in corruptione sua ptribuni^ adjnnxit :

Perdpientes mercedem injustitias. Merce<lem naniqiie iiijiistiti» poenam dicit, quam op^ra injusiiti» m reu. tur, maxime in eis qui cum ipsi corruptioni cariii* serviant, niliilominusconversatioiiein orum qui casta vivuni blasphemani, cumipsi vesanis teneaiitiir erro- ribus , eis qui sanum sapiunt detra'iere oou cef- sant.

Voiuptatem existimnntes diei deticias eoinquiHationis et macuUe. Voluplis et iii boiio accipitur et iti malo. In bono quidem, sicut paradisus voluptaiis dlcitur, et sicut iu psalmo canilur : El torrente voluptatis ttuB po-

Homl DomnuM pio$ de temaHone eripere, etc. Ini- B '^^'* *^ t'^*^- »"^)- *« «nalo autem, ut Salomon ait :

in«iii«»si :» /ii4km i^Ai^ti -.-..^s^^.i Adolescentia enim et voluptoi mina snnt (Eccte. xi).

Sed et indiffcrenier accipiiur, juxta boc qiiod Sara dicebat : Postquam setiui et dominus meus vetulas eet, voluptalioperamdabo {Gen, xviii)? Yoluptasergoboiia recte did vocatur, qua sancti quique delecuniur in Domino. Voluplaf autem mala noctisesi, cum reprobiad perficienda opera leoebrarum perverse deleciautur. Bene ergo dicildeinjusUsquod voluptalem exisUment diei, delicias coiuquinationis el maeulj», quia malti in tantumsocordes, perversiet inverecundi, existuni, ul curo deliciis inpurissimis vaceni et exsecrandis- simis , has Umeo ipsl opUmas et quasi lucifluas ju- dioeol. Quidam primum hujus versiculi verbum pr;i..

cedeoti versui juoguot, ita l^entes : Percipen:es

~^ ^^ j »•-... . ■

qiios dicit in diem judicii cruciandos reservari, noo qob etiam aote diem Jiidicii soluii corpore pcenas luant pro meriUs, sed qola graviora eos in Judi* io lormenu exspectent quando et in corpore recepto paiiientur, qui nunc in anima sola cruciantur. Dnde ei Domiiius his quae verbum Evangelii reeipere no- lurrunl , civitaiibus exprobrans, ita conclasit: fie- Mttttiis eit teme Sodomorum in die judicii quam vcbis.

Magis autem eo$ qui post earnem m coneupueintia immunditi(g aii(6tt/aMi. Fornicatores dicii,qui pro rea- lu su» corruptionis roajora in Judicio qtiam gene- roles iniqui tormenU paiientur.

Dominationemque contmnunt, audaces, sibi placen- ^ " ^^?"' ^""^""^' '*^ '^^"^ ' Percipen:es

I. Superbos dicit et arrogantes, ooi ei iusi «ra- ^ !"f ^^*" tii;w/t/ia? voiuptatem, et ex|K>nunt juxu

fei. Superbos dicit el arrogantes, qui ei ipsi gra- viora generalibus sint siippiicia luiluri.

Sectas non metuunt introducere, blasphemante$. H». rcticos dicit, qui blaspbemantes fidem vel viuin or- Ihodoxorum. sectas sui noininis, id esf, hjBreses, in- docont, (|ui el ipsi cum prioribus audiant, quia for- tioriba» foriior inslat cruciatio.

Ubi angeli forlitudine et vlrtute cum $int majores, non portant adversum $e exsecrabile judicium. Quod all: Ubi, siguificat in eo qiiod domiuationem contem- Dunt, quod audaces, quod sibi placentes suiil, quod hasreses, id esf, secus faciunt, quod blaspbemanl. Ilaecoamque faciendo, angeli dserooiiia fieri, ac poeiias 60« superbix solvere. merueriinL Neque euiin spi- riiualis eorum natura patiebatiir concupiscenU.e car- D nalis obsceniuie pollui. Nisi forte cum ad banc bo- miiies illiciuut, pro ea quoque illos, sicut et pro cse- leris quae horoiiiibus roala agenda persuadenl, judi- caudos es^e sigiiiUc:it.

£lt vero velut hrrationabitia pecora naturaliter, etc. Sicut irrationabilibus animanUbus naturale est causa p:ibuli saepins in captionem et perniciem ignoranter iiicidere, iu baereUci, comparati jumenUs insipien- tibus , ob appeUlum suae corruptionis explendum , incomipum sanaroque caiholicae Ecclesia! docirinam blasphemantes ac vium, sempiternx sibi perditionis laqtieot Impia lemeriute neciunt. Quales exstiiisse haereticos ipsis apostolorum leroporibos, Simonianos, Sltnaodriaiios, Basilidianus, Nicolaitas , Ebionitas,

illud .npostofi Pauli : Tradidit illos Deus in detideria eordii eorum in immunduiam, ut contumelHs affidmt corpora sua in semeHpeis {Rom. i). Ei paulo posl : Tur- pitudiitem operantes^ meteedem quam oportuit errorti $ui in semetipsis recipientes. Et sicut non probuverunt Deum habere in notiiiam , tradidit eos Deus in repro- bum sensum^ ut faeiant quw non conveniunt (Ibid.). Sed iios distincUoneni quam in beaU paps Gregoiii opusculis iiiveiiimut, sequendam esse puUvimus.

Petlidentes animas instabiles Pellices appellarl so- lent meretrices, suinpto vocabulo a pollu;ione, vel a pcllis suae formositate qua incautus ifiiciuut. Pelli- ciuiit ergo auiinas insubiles , qui eas male docendo erroneis variorum dogmaiuni sectis (juasi con»tu- pranUuin iuxibiis subduiii.

Secud viam Balaam ex Bosor, etc. Plerumque b«- roiici Uiu siiiha doginau, utn exsecranJa proferuni sacraiuenta, ui eUain hebetuni seiisus, et paganoruiu, el qui rat.oiiediviiiaj coguitioiiisouiiiiiiiodiscaien', illorum detestentur insaiiiam, illorum distoru et Deo contraria itinera sanius sapiendo redarguat. Et quo.i pejus, quia frequenUus est, nonnunquaui roulii ci- Ibolici in Unluin roercedero amant iniquitatis, ut eiiain docU ab iudoctis, a iaicis clerici merito Uie- reutur : qui jure coroparantur proplielaj, qui verbis asinae cootra naluram loquenUs corripitur, nec la- raen a proposito pravl iUneris reiardatur. Quihui eUuro aptissuoe uomen congruit civiialis de qua

79

BEbJE VLNKUABILIS OPP. PARS II. SECT. I. — EXCGETIGA GENUINA.

80

Iblaaiii venisse peiiiibolur ; Bosor namque carneuSi A Veuient tit immimU dUbui, in decepdone^UluioreM^

sive in iribulalione dicitur. Ncque alia mngis rausa luxuriosis exislil verbum veritaiis aniore pecuuiae ye\ desidcnorum lemporalium aduUcrare, qu.im quod carnis se cuucupisccntix mancipaverunl , in- iligni himirum aposiolica laude, qua veros fidelcfi glorificans ait : V-os autem, fratret^ non e»ii$ in carnet nd in spiritu (/ Thess. v). Uude et In Iribula- iione stuit po^iti, non quidem ea qua pro Dumiuo ipsi paliuntur, sed in illa potius qua auimos infir- morum perversis operum suorum exemplis, nc ad 8»lutem eisurgere vel resipiscere possint, oppri- inuni. Sed et uomen ipsiiis Bala.nra, qui vaniis p >- pulus sive pr«'ecipitans eos interpretatnr , talibus convenit. Qui eniin agnitam veriiatis viam spnnle

llludentes, videlicet fidei, et spei Christianorum , qiiod (••mpus sibi resurrectioiiis futurum frustni pro- mitlant.

Juxta proprias concupiicentias ambulanles^ elc. Apo- stolus Piuluf scribens ad Tliessalonicennes, RogOt in- quil, vos per adventum Domini nostri Jesu Christi^ et no» strec congregationis in ipsum^ ut non dto moteamini a vestro sensUf neque terreamini, neque per sphritum, ne- que per sermonemt neque per epistolam tanquam per nos mi$sam^quasiinstetdiesDomini{IJThess* ii). Reprehen- dit ergo beatos Peirus, et illosores nuncupat eos qui adventum Dominl et promi^^sa tardare asseverant ; coercet Paulus eos qui diem Domini instare autn*

, ^ . , mant. Uiide constat omnibiis qui diligunt adventum i,.si de^erunt, quid n>si vaniis sunt pcpulus? qiiid B ejus mentem in hac oplnatione temperanUus cohi- fiisi in prajcipiiium suos mlttuut auditores, qii bns ^e^^^^^ ^^ „^„^ ^.^.„^,^^ ^^.^^q^ adventurum

fioii salutaria quae corrigant, sed quae illos dele- €tent, erronea pnedicant? Dequibus bene subdiiur: iJi suttt [onies sine aqua, ete. Hos versiculos san- €tu8 llieronymus in libro contra Jofioianum